- Đây là bệnh hay gặp, có thể xảy ra khi tai nạn, liệt hoặc khi sơ cứu bệnh nhân nhưng không đúng cách. Người nhà cần biết sớm các triệu chứng để có cách xử lý kịp thời.
Tùy theo thương tổn, có thể thấy các triệu chứng thần kinh gồm: Liệt nhẹ 2 chi dưới; liệt rõ rệt, liệt tứ chi. Trường hợp này thường tử vong sớm do sốt cao.
Các trường hợp bệnh nặng có diễn biến như sau: bệnh nhân có thể tiến triển tốt, phục hồi sớm sau khi nắn hết di lệch, hết chèn ép. Nếu bệnh nhân đỡ dần thì có thể để lại di chứng liệt một số cơ ở chân.
Bệnh nhân cũng có thể gặp tiến triển xấu, liệt không phục hồi, gây biến chứng loét, suy mòn dần và chết sau một vài tháng. Nếu tủy bị thương tổn giải phẫu thì tỷ lệ tử vong rất cao.
Về điều trị, đối với gãy cột sống cổ thấp có di lệch, trật khớp, liệt tủy gây biến chứng thần kinh cần phải nắn chỉnh cấp cứu ngay.
Nắn hết di lệch để tủy khỏi bị ép thì mới đạt được kết quả, nếu tủy không có thương tổn giải phẫu. Bác sĩ sẽ gây tê bó bột ngay bằng cách để bệnh nhân nằm ngửa, kéo cổ ngửa ra sau, cột sống cổ ưỡn tối đa, bó bột 12 tuần.
Khi kéo nắn không để bệnh nhân ngồi và động tác rất nhẹ nhàng vì nắn chỉnh mạnh có thể kích thích hành tủy gây tử vong đột ngột. Cách thứ hai, bệnh nhân được cạo trọc đầu, sát trùng da đầu, gây tê vào da đầu ở 2 vùng đỉnh, rạch da đầu, bộc lộ xương đỉnh hai bên, khoan ở bản ngoài xương đỉnh sâu 3mm.
Qua hai lỗ khoan ở xương đỉnh móc 2 đầu đinh của khung kéo vào, vặn vít chặt, kéo liên tục trọng lượng 3kg. Sau 7 ngày kiểm tra X-quang, hết di lệch thì chuyển sang bó bột, nếu còn di lệch thì tăng trọng lượng kéo lên. Tuy nhiên, phương pháp này ít được sử dụng.
PGS Trần Đình Chiến(Bệnh viện 103)
