Ngày 12/11, Quốc hội tiến hành chất vấn và trả lời chất vấn về các nội dung thuộc lĩnh vực khoa học công nghệ. Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công Nghệ Vũ Hải Quân đã đăng đàn trả lời.
Phát triển kinh tế số là một trong những ưu tiên chiến lược
Tham gia chất vấn, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn (Đoàn ĐBQH TP Hải Phòng) cho biết, theo số liệu Bộ Tài chính được dẫn trong báo cáo của Bộ Khoa học - Công nghệ, tỷ trọng kinh tế số năm 2025 ước đạt 14,02% GDP, tăng khoảng 1,15 điểm phần trăm so với mức 12,87% của năm 2021.
Trong khi đó, mục tiêu năm 2027 được đặt ra ở mức khoảng 23,5%. Nếu áp dụng cùng phương pháp thống kê, chỉ tiêu này đòi hỏi tăng khoảng 9,5 điểm phần trăm trong hai năm, gấp khoảng 8 lần mức tăng của bốn năm trước đó.
Đại biểu đề nghị Bộ trưởng làm rõ những động lực cụ thể có thể giúp kinh tế số đạt mục tiêu trên và mức đóng góp dự kiến của từng động lực. Đồng thời, đại biểu đề nghị Bộ trưởng Bộ Tài chính làm rõ sự thống nhất trong phương pháp tính toán các chỉ tiêu để Quốc hội có cơ sở giám sát.
Trả lời nội dung này, Bộ trưởng Bộ Khoa học - Công nghệ Vũ Hải Quân cho biết, việc tính toán các chỉ tiêu kinh tế số thuộc phạm vi của Bộ Tài chính. Tuy nhiên, Bộ trưởng lưu ý những số liệu được đại biểu đề cập có ý nghĩa khác nhau, trong đó có chỉ tiêu phản ánh giá trị gia tăng của kinh tế số và chỉ tiêu thể hiện đóng góp của kinh tế số đối với tăng trưởng GDP.
Về giải pháp phát triển kinh tế số, Bộ trưởng khẳng định đây là một trong những ưu tiên chiến lược, đồng thời là lĩnh vực trọng tâm trong hoạt động quản lý nhà nước của Bộ Khoa học - Công nghệ.
Theo Bộ trưởng, trong quá trình xây dựng Luật Chuyển đổi số, Bộ đã đưa vào các nội dung liên quan đến phát triển kinh tế số, trong đó có chương trình phát triển kinh tế số.
Từ những chuyến công tác nước ngoài, Bộ trưởng cho biết ông đã trao đổi với nhiều doanh nghiệp công nghệ, thương mại điện tử như Amazon, Shopee và các đối tác tại Singapore. Các doanh nghiệp này đều mong muốn tham gia thúc đẩy kinh tế số tại Việt Nam thông qua những nền tảng trực tuyến đang vận hành.
Tuy nhiên, điều khiến Bộ trưởng trăn trở là Việt Nam có năng lực phát triển những nền tảng công nghệ tương tự, nhưng để hình thành một nền tảng có lượng người dùng lớn lại đòi hỏi nguồn lực đầu tư đáng kể.
Doanh nghiệp phải là trung tâm của quá trình đổi mới công nghệ
Từ thực tế này, Bộ trưởng nêu 3 nhóm giải pháp trọng tâm để thúc đẩy kinh tế số.
Trước hết là phát triển các nền tảng thương mại số của Việt Nam, từng bước nâng cao năng lực cạnh tranh và mở rộng quy mô người sử dụng.
Giải pháp thứ hai là hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ ứng dụng công nghệ số, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo (AI), nhằm nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.
Theo Bộ trưởng, nhiều doanh nghiệp nhỏ chưa có đội ngũ phát triển phần mềm, đồng thời thiếu nguồn lực tài chính để đầu tư ứng dụng công nghệ. Vì vậy, Nhà nước cần có cơ chế đồng hành, hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận các giải pháp phù hợp.
Một trong những công cụ được Bộ trưởng đề cập là Quỹ NATIF, thông qua đó hỗ trợ lãi suất vay cho các doanh nghiệp có nhu cầu ứng dụng công nghệ để đổi mới hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Bộ trưởng cho biết Bộ đã triển khai thí điểm hỗ trợ phát triển kinh tế số tại 4 địa phương và ghi nhận những kết quả tích cực đối với các hộ kinh doanh, doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ khi được hỗ trợ tiếp cận công nghệ.
Giải pháp thứ ba là tăng cường đào tạo, nâng cao năng lực chuyển đổi số cho doanh nghiệp và hộ kinh doanh.
Theo Bộ trưởng, không ít doanh nghiệp vừa và nhỏ còn hạn chế khả năng tiếp cận những kiến thức mới liên quan đến chuyển đổi số. Vì vậy, Bộ đang xây dựng các chương trình hỗ trợ đào tạo nhằm giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực ứng dụng công nghệ.
Bộ trưởng nhấn mạnh doanh nghiệp phải được xác định là trung tâm của quá trình đổi mới công nghệ, trong đó công nghệ đóng vai trò công cụ để cải thiện năng suất và chất lượng.
Ông cho biết trong các chuyến công tác địa phương, thường đề nghị lãnh đạo tỉnh tổ chức gặp gỡ khoảng 5-6 doanh nghiệp để trực tiếp lắng nghe những khó khăn, nhu cầu thực tế, từ đó tìm giải pháp hỗ trợ phù hợp.
