Các báo cáo gần đây cho thấy lực lượng Nga đang sử dụng hiệu quả hệ thống phòng không Buk-M3 để đánh chặn các đòn tấn công từ pháo phản lực HIMARS do Mỹ cung cấp cho Ukraine, qua đó làm giảm đáng kể hiệu quả của loại vũ khí được xem là “át chủ bài” này.
Theo Military Watch, tổ hợp Buk-M3 - phiên bản hiện đại nhất trong dòng Buk đã được triển khai rộng rãi nhằm đối phó với các cuộc tấn công chính xác cao, đặc biệt là rocket dẫn đường GMLRS từ hệ thống HIMARS.
HIMARS (M142) là hệ thống pháo phản lực cơ động cao do Mỹ phát triển, có thể tấn công mục tiêu ở khoảng cách tới 300 km tùy loại đạn, với độ chính xác rất cao nhờ dẫn đường GPS. Trong xung đột Ukraine, HIMARS từng gây thiệt hại đáng kể cho các kho đạn, sở chỉ huy và tuyến hậu cần của Nga.
Tuy nhiên, phía Nga đã nhanh chóng điều chỉnh chiến thuật và tăng cường phòng không. Buk-M3 được thiết kế để tiêu diệt nhiều loại mục tiêu trên không, bao gồm tên lửa hành trình, máy bay, UAV và cả rocket chiến thuật. Hệ thống này có tầm bắn tới khoảng 70 km, có thể theo dõi và tấn công đồng thời nhiều mục tiêu với xác suất tiêu diệt cao.
Một điểm đáng chú ý là Buk-M3 sử dụng radar hiện đại cùng cơ chế dẫn đường kết hợp, giúp nâng cao khả năng chống nhiễu và đối phó với mục tiêu có tốc độ lớn hoặc bay thấp - đặc trưng của rocket HIMARS. Điều này cho phép hệ thống phát hiện và đánh chặn từ sớm trước khi rocket tiếp cận mục tiêu.
Các nguồn tin quân sự Nga cho biết Buk-M3 đã nhiều lần đánh chặn thành công rocket HIMARS trên chiến trường. Dù những tuyên bố này khó kiểm chứng độc lập, nhưng thực tế cho thấy hiệu quả của HIMARS trong thời gian gần đây đã giảm so với giai đoạn đầu xung đột - điều này cũng được một số chuyên gia phương Tây thừa nhận.
Theo các phân tích được đăng tải trên VOV và TTXVN, Nga đã xây dựng mạng lưới phòng không nhiều lớp, kết hợp các hệ thống như S-300, S-400 và Buk nhằm tạo “lá chắn” chống lại vũ khí chính xác cao. Trong đó, Buk-M3 đóng vai trò quan trọng ở tầng phòng không tầm trung, bảo vệ các mục tiêu chiến thuật và lực lượng tiền tuyến.
Ngoài ra, Nga cũng triển khai các biện pháp tác chiến điện tử để gây nhiễu tín hiệu GPS của rocket HIMARS, khiến độ chính xác bị suy giảm. Khi kết hợp với đánh chặn bằng Buk-M3, hiệu quả tổng thể của HIMARS bị hạn chế đáng kể.
Dù vậy, giới chuyên gia nhận định HIMARS vẫn là vũ khí nguy hiểm, đặc biệt khi được sử dụng linh hoạt và phối hợp với các hệ thống trinh sát. Cuộc đối đầu giữa HIMARS và Buk-M3 phản ánh rõ xu hướng “công - thủ công nghệ cao” trong chiến tranh hiện đại, nơi mỗi bên liên tục nâng cấp để vô hiệu hóa lợi thế của đối phương.
Buk-M3 cho thấy Nga đang thích nghi hiệu quả trước vũ khí chính xác cao của phương Tây. Sự kết hợp giữa phòng không nhiều lớp và tác chiến điện tử giúp giảm đáng kể hiệu quả của HIMARS. Tuy nhiên, cuộc “đấu trí công nghệ” này vẫn chưa ngã ngũ, khi cả hai bên liên tục cải tiến chiến thuật và trang bị. Điều này phản ánh xu hướng chiến tranh hiện đại: không có vũ khí nào giữ ưu thế tuyệt đối trong thời gian dài.
