Xiaomi đang đối mặt với một trong những giai đoạn khó khăn đáng chú ý khi hoạt động kinh doanh smartphone chịu sức ép đồng thời từ chi phí linh kiện leo thang, nhu cầu tiêu dùng suy yếu và cuộc cạnh tranh ngày càng gay gắt. Trong nửa đầu năm 2026, lợi nhuận ròng của hãng giảm 37,6% so với cùng kỳ năm trước, còn 14,2 tỷ nhân dân tệ. Riêng quý II, lợi nhuận ròng điều chỉnh giảm tới 42,6%, xuống 6,22 tỷ nhân dân tệ, thấp hơn mức 6,6 tỷ nhân dân tệ mà thị trường kỳ vọng. Doanh thu quý này cũng giảm 6,1%, còn 108,9 tỷ nhân dân tệ. Những con số trên cho thấy Xiaomi đang phải trả giá cho môi trường kinh doanh ngày càng khắc nghiệt, đặc biệt ở mảng từng là trụ cột của tập đoàn.

Đáng chú ý nhất là sự sụt giảm của smartphone Xiaomi. Doanh thu mảng Điện thoại thông minh và AIoT trong quý II giảm 11,3%, xuống 84 tỷ nhân dân tệ, trong đó riêng điện thoại thông minh giảm 7,5%, còn 42,1 tỷ nhân dân tệ. Lượng smartphone Xiaomi xuất xưởng giảm tới 26,5%, chỉ còn 31,2 triệu máy. Đây là mức giảm đáng kể trong bối cảnh nhu cầu mua sắm điện thoại trên toàn cầu đang chịu ảnh hưởng bởi giá linh kiện tăng và sức mua thận trọng hơn. Xiaomi đã cố gắng bù đắp sản lượng sụt giảm bằng chiến lược nâng cấp phân khúc, đẩy giá bán trung bình lên mức kỷ lục 1.351 nhân dân tệ, tăng 25,9%. Tuy nhiên, việc bán ít máy hơn nhưng giá cao hơn vẫn chưa đủ để ngăn lợi nhuận lao dốc.

Xiaomi đang đẩy mạnh chiến lược cao cấp hóa smartphone trong bối cảnh phân khúc giá rẻ và tầm trung chịu sức ép lớn từ chi phí linh kiện.

Chiến lược premiumization, tức tập trung nhiều hơn vào các sản phẩm có giá bán cao, đang giúp Xiaomi cải thiện giá trị trung bình trên mỗi chiếc smartphone nhưng đồng thời tạo ra không ít rủi ro. Ở phân khúc cao cấp, Xiaomi phải cạnh tranh trực tiếp với những thương hiệu có vị thế rất mạnh như Apple và Samsung trên thị trường quốc tế. Tại Trung Quốc, Huawei cũng đang phục hồi mạnh mẽ, khiến cuộc chiến giành khách hàng trở nên khốc liệt hơn. Trong khi đó, việc tăng giá sản phẩm để bù đắp chi phí linh kiện có thể khiến nhóm khách hàng nhạy cảm về giá chuyển sang những lựa chọn khác. Điều này đặc biệt đáng lo với Xiaomi bởi phân khúc phổ thông từ lâu vẫn đóng vai trò quan trọng trong chiến lược mở rộng thị phần của hãng.

Áp lực còn đến từ chính chuỗi cung ứng. Giá chip nhớ và nhiều linh kiện quan trọng tăng cao đang đè nặng lên biên lợi nhuận smartphone, buộc Xiaomi phải cân nhắc lại cơ cấu sản phẩm. Việc giảm sản xuất những mẫu giá rẻ và tầm trung có thể giúp hãng hạn chế tác động từ chi phí đầu vào, nhưng đồng thời cũng đồng nghĩa với nguy cơ đánh mất một phần thị phần. Chủ tịch Xiaomi William Lu nhận định tốc độ tăng trưởng của chi phí linh kiện có thể chậm lại trong nửa cuối năm, dù mặt bằng giá vẫn ở mức cao. Theo ông, giai đoạn khó khăn nhất của ngành smartphone có thể đã đi qua, nhưng điều đó chưa đồng nghĩa áp lực lên các nhà sản xuất sẽ nhanh chóng biến mất.

Một yếu tố khác khiến bài toán tài chính của Xiaomi trở nên phức tạp là hãng không còn chỉ tập trung vào smartphone. Xe điện Xiaomi đang được xem là một trong những động lực tăng trưởng mới của tập đoàn, nhưng lĩnh vực này cũng đòi hỏi nguồn vốn rất lớn cho nghiên cứu, phát triển sản phẩm và mở rộng năng lực sản xuất. Trong quý II, doanh thu từ nhóm xe điện thông minh, AI và các sáng kiến mới đạt 24,9 tỷ nhân dân tệ, tăng 17,1% so với cùng kỳ. Riêng xe điện đóng góp 23,9 tỷ nhân dân tệ, tăng 15,9%, với 104.199 xe được bàn giao, tăng 28,2%. Những con số này cho thấy Xiaomi đang có bước tiến đáng kể trên thị trường ô tô điện, nhưng để biến tăng trưởng doanh số thành lợi nhuận bền vững vẫn là bài toán dài hạn.

Xe điện đang trở thành mũi nhọn tăng trưởng mới của Xiaomi, nhưng cũng đòi hỏi hãng tiếp tục đầu tư lớn vào nghiên cứu và sản xuất.

Trong khi đó, các mảng kinh doanh khác cũng chưa thể tạo ra cú hích đủ lớn để bù đắp hoàn toàn sự suy yếu của smartphone. Doanh thu từ sản phẩm IoT và phong cách sống giảm 19,2%, xuống 31,3 tỷ nhân dân tệ. Dịch vụ internet gần như đi ngang, đạt khoảng 9 tỷ nhân dân tệ. Điều này đặt Xiaomi trước một bài toán khó: vừa phải bảo vệ thị phần smartphone truyền thống, vừa nâng cấp sản phẩm để cải thiện lợi nhuận, đồng thời tiếp tục rót vốn vào xe điện và AI. Nếu chi phí linh kiện tiếp tục duy trì ở mức cao, chiến lược tăng giá có thể trở thành con dao hai lưỡi khi người tiêu dùng ngày càng cân nhắc kỹ hơn trước mỗi lần nâng cấp điện thoại.

Dù vậy, những con số hiện tại chưa cho thấy Xiaomi đang đánh mất hoàn toàn vị thế. Doanh số xe điện vẫn tăng trưởng mạnh, giá bán smartphone đạt mức cao kỷ lục và tập đoàn đang sở hữu hệ sinh thái thiết bị tương đối rộng. Vấn đề nằm ở khả năng cân bằng giữa tăng trưởng và lợi nhuận. Xiaomi sẽ phải chứng minh rằng chiến lược cao cấp hóa, xe điện và AI có thể tạo ra những nguồn thu đủ lớn để bù đắp sự suy giảm của mảng smartphone phổ thông. Trong một thị trường mà chi phí sản xuất tăng nhưng người dùng ngày càng nhạy cảm với giá, đây có thể là phép thử lớn nhất đối với Xiaomi trong những năm tới.