Tư lệnh tác chiến Hải quân Mỹ, Đô đốc Daryl Caudle, mới đây nhấn mạnh việc phát triển tiêm kích thế hệ thứ sáu F/A-XX là yêu cầu cấp thiết nhằm bảo đảm khả năng “tự do hoạt động trên không” của Hải quân Mỹ trong tương lai.
Theo ông, các cánh không quân tàu sân bay hiện đang đối mặt với những thách thức ngày càng lớn, không chỉ từ các đối thủ ngang hàng tại khu vực Thái Bình Dương mà cả từ những quốc gia có tiềm lực quân sự hạn chế hơn như Iran, cũng như các lực lượng phi nhà nước.
Đô đốc Caudle cho rằng F/A-XX sẽ là nền tảng trung tâm của cánh không quân tàu sân bay trong tương lai, bởi không có lực lượng nào có thể tạo ra mật độ hỏa lực tập trung lớn và linh hoạt như không quân hải quân. Dù thừa nhận chi phí phát triển cao và ngành công nghiệp quốc phòng Mỹ đang chịu nhiều sức ép, ông khẳng định Hải quân Mỹ không thể trì hoãn chương trình này nếu muốn duy trì ưu thế tác chiến trong dài hạn.
Một trong những mối lo ngại lớn nhất hiện nay, theo Tư lệnh tác chiến Hải quân Mỹ, là chi phí tiếp cận các hệ thống phòng không hiện đại ngày càng giảm. Điều này khiến nhiều đối thủ vốn trước đây không cần đến máy bay tàng hình nay cũng có thể sở hữu những năng lực đủ sức thách thức các dòng tiêm kích chủ lực như F/A-18. Ông cảnh báo rằng trong bối cảnh hợp tác quân sự – kỹ thuật giữa Trung Quốc, Nga, Iran và Triều Tiên ngày càng gia tăng, không gian hoạt động an toàn của các máy bay hiện có đang bị thu hẹp nhanh chóng.
Đô đốc Caudle cũng dẫn chứng các cuộc khủng hoảng tại Trung Đông để làm rõ vai trò then chốt của Hải quân Mỹ, cho rằng mỗi khi căng thẳng leo thang, lực lượng tàu sân bay Mỹ thường là thành phần đầu tiên được triển khai. Tuy nhiên, ông đặt ra câu hỏi về khả năng duy trì hiệu quả tác chiến của F/A-18 trong vòng 10 năm tới, đặc biệt trong kịch bản Iran tái thiết hệ thống phòng không và tiếp nhận các dòng tiêm kích hiện đại.
Trước đó, nhiều quan chức Hải quân Mỹ cũng cảnh báo rằng tầm bay hạn chế của F-35C và F/A-18E/F đang làm suy giảm đáng kể hiệu quả tác chiến, nhất là tại khu vực Thái Bình Dương. Trong bối cảnh Trung Quốc được cho là có thể đưa tiêm kích thế hệ 6 vào biên chế trong thập niên 2030, quyền Tư lệnh tác chiến Hải quân Mỹ James W. Kilby từng nhấn mạnh rằng tầm bay, đặc trưng tín hiệu và động cơ thế hệ mới là những yếu tố then chốt để bảo đảm khả năng sống sót trong môi trường tác chiến hiện đại.
Mặc dù Hải quân Mỹ từng được đánh giá có lợi thế tài chính hơn Không quân trong phát triển tiêm kích thế hệ 6, chính quyền Mỹ đầu năm 2025 lại ưu tiên chương trình F-47 của Không quân. Trong bối cảnh Hải quân Mỹ hạn chế mua F-35 để dồn nguồn lực cho F/A-XX, những khó khăn trong các chiến dịch gần đây, đặc biệt tại Yemen, càng củng cố quan điểm rằng việc phát triển F/A-XX là ưu tiên không thể trì hoãn.
