Xác tàu đắm 4.500 năm tuổi tại Thổ Nhĩ Kỳ có thể là cổ nhất thế giới

Các nhà khảo cổ đang nghiên cứu dấu tích của một con tàu cổ ngoài khơi Thổ Nhĩ Kỳ, được cho là có niên đại khoảng 4.500 năm. Nếu kết quả được xác nhận, đây sẽ là xác tàu đắm lâu đời nhất từng được tìm thấy.

Địa điểm này được nhà khảo cổ Hakan Öniz, thuộc Đại học Akdeniz (Thổ Nhĩ Kỳ), tìm thấy vào năm 2024 tại vùng nước nông ngoài khơi Kekova, phía tây thành phố Antalya.

anh-man-hinh-2026-10-16-luc-171446.png
Thợ lặn khảo sát khu vực tìm thấy dấu tích con tàu cổ dưới đáy biển ngoài khơi Kekova, Thổ Nhĩ Kỳ. Ảnh: Hakan Oniz

Đầu năm 2026, Öniz liên hệ với nhà khảo cổ Karin Sowada để nhờ hỗ trợ xác định niên đại của những chiếc bình gốm tìm thấy tại đây. Dựa vào hình dáng và cách chế tác, nhóm nghiên cứu bước đầu xác định con tàu có thể đã chìm vào khoảng năm 2700-2400 trước Công nguyên.

Trước đó, danh hiệu xác tàu đắm cổ nhất thế giới thuộc về con tàu được tìm thấy ngoài khơi đảo Dokos của Hy Lạp, có niên đại khoảng 4.200 năm. Như vậy, con tàu tại Kekova có thể còn lâu đời hơn vài trăm năm.

Tuy nhiên, các nhà khảo cổ nhấn mạnh rằng đây mới là kết quả xác định niên đại ban đầu. Những phân tích tiếp theo có thể đưa ra mốc thời gian sớm hoặc muộn hơn.

Sau hàng nghìn năm nằm dưới nước, phần thân gỗ của con tàu đã biến mất. Những gì còn sót lại chủ yếu là các bình gốm từng được dùng để vận chuyển hàng hóa, nằm mắc kẹt giữa những khe đá dưới đáy biển. Nhiều hiện vật vẫn còn khá nguyên vẹn, dù đã trải qua hàng nghìn năm dưới nước.

Các bình gốm được tìm thấy có kích thước lớn, thân phình, đáy phẳng và hai quai. Một số bình còn có dải đất sét nổi chạy ngang quanh phần thân rộng nhất.

Nhóm nghiên cứu cho rằng một số chiếc bình, hoặc loại đất sét dùng để làm chúng, có thể có nguồn gốc từ thung lũng sông Jordan ở Trung Đông. Điều này gợi ý con tàu từng vận chuyển hàng hóa qua nhiều cảng biển khác nhau.

Bên trong một số bình còn có những chất cặn có thể nhìn thấy bằng mắt thường. Các nhà khoa học chưa xác định được chúng là gì, nhưng không loại trừ khả năng những chiếc bình từng chứa dầu ô liu, rượu vang hoặc nhựa cây. Kết quả phân tích trong thời gian tới sẽ giúp làm rõ loại hàng hóa được vận chuyển.

Vị trí con tàu gặp nạn cũng thu hút sự chú ý của nhóm khảo cổ. Các hiện vật nằm dưới đáy biển giữa hai hòn đảo, nơi có nhiều đá ngầm. Nhóm nghiên cứu cho rằng thủy thủ đoàn có thể đã tìm cách đưa tàu vào vùng nước khuất gió để tránh bão, nhưng không may va phải đá.

Đến nay, hướng di chuyển của con tàu vẫn chưa được xác định. Các nhà khảo cổ chỉ biết nó từng đi dọc bờ biển phía nam Thổ Nhĩ Kỳ, khu vực có vị trí thuận lợi để kết nối nhiều vùng đất quanh Địa Trung Hải.

anh-man-hinh-2026-10-16-luc-171527.png
Vùng biển Kekova ở phía nam Thổ Nhĩ Kỳ, nơi tìm thấy dấu tích con tàu có thể đã chìm từ 4.500 năm trước.

Thời điểm con tàu gặp nạn cũng là giai đoạn nền văn minh Ai Cập cổ đại phát triển mạnh mẽ, với những công trình kim tự tháp nổi tiếng tại Giza. Người Ai Cập khi đó đã trao đổi hàng hóa với nhiều khu vực quanh Địa Trung Hải, trong đó có cảng Byblos thuộc Lebanon ngày nay.

Những mặt hàng được đưa về Ai Cập gồm gỗ tuyết tùng, kim loại, dầu, nhựa cây, đá quý và bạc. Các nghiên cứu trước đây cho thấy một phần bạc được người Ai Cập sử dụng vào khoảng năm 2600 trước Công nguyên có nguồn gốc từ khu mỏ Lavrion, gần Athens ngày nay. Điều đó cho thấy hàng hóa đã được vận chuyển qua những quãng đường rất xa từ hàng nghìn năm trước.

Hiện hoạt động buôn bán đường biển trong giai đoạn 3000-2000 trước Công nguyên vẫn chưa được hiểu rõ. Vì vậy, nếu niên đại được xác nhận, xác tàu tại Kekova có thể giúp các nhà khoa học tìm hiểu thêm về những tuyến đường vận chuyển hàng hóa đã hình thành từ thời kỳ đầu của nền văn minh nhân loại.

Ngôi mộ 2.000 năm tuổi ở Nga hé lộ nghi lễ hiến tế rùng rợn

Các nhà khảo cổ tìm thấy hài cốt một chiến binh cổ đại cùng ngựa, vũ khí và hai đồng tiền vàng. Gần đó còn có dấu tích của một nghi lễ hiến tế người.

Tại một khu nghĩa địa cổ ở miền nam nước Nga, các nhà khảo cổ đã tìm thấy ngôi mộ khoảng 2.000 năm tuổi của một chiến binh thuộc tầng lớp quý tộc.

Ngôi mộ nằm ở vùng Kuban, gần thành phố Krasnodar, phía đông bán đảo Crimea. Theo nghiên cứu, khu vực này có hơn 150 ngôi mộ cổ, trong đó mộ của chiến binh nằm gần vị trí trung tâm. Cách bố trí này, cùng những hiện vật được chôn theo, cho thấy người đàn ông có địa vị cao trong cộng đồng.

Người La Mã cổ đại đưa nước chảy ngược lên dốc bằng cách nào?

Không có máy bơm hiện đại, người La Mã vẫn đưa nước vượt qua những thung lũng sâu và chảy lên cao nhờ hệ thống đường ống cùng áp lực nước.

Những cầu dẫn nước bằng đá đồ sộ là một trong những công trình nổi tiếng còn sót lại từ thời La Mã cổ đại. Được xây dựng cách đây hàng nghìn năm, chúng từng đưa nước từ các nguồn xa xôi về thành phố, phục vụ sinh hoạt, nhà tắm công cộng và đài phun nước.

Phần lớn hệ thống hoạt động nhờ trọng lực. Người La Mã xây dựng các kênh dẫn có độ dốc rất nhỏ để nước tự chảy từ nơi cao xuống nơi thấp. Tuy nhiên, địa hình không phải lúc nào cũng thuận lợi. Khi gặp thung lũng sâu hoặc những đoạn đường phải đi lên dốc, họ cần những giải pháp phức tạp hơn.

Tại sao người Paracas không dùng cung tên trong chiến tranh cổ đại?

Dù sống giữa thời kỳ xung đột dữ dội, người Paracas ở Peru vẫn gắn bó với ná và lao phóng thay vì chuyển sang cung tên như nhiều xã hội cổ đại khác.

Cung tên đã xuất hiện nhiều lần ở những khu vực khác nhau trên thế giới trong khoảng 70.000 năm qua. Với khả năng bắn xa và chính xác hơn nhiều loại vũ khí phóng trước đó, nó thường được các cộng đồng cổ đại sử dụng khi xung đột ngày càng gia tăng.

Thế nhưng người Paracas ở Peru lại là một ngoại lệ.

Đọc nhiều nhất

Tin mới