Vào giờ cao điểm tối, thời điểm tiêu dùng điện lớn nhất trong ngày, chi phí điện của doanh nghiệp sẽ biến động ngay, hộ gia đình cũng đứng trước áp lực phải thay đổi thói quen sử dụng trong thời gian tới.

Tác động trực tiếp đến nhóm sản xuất, kinh doanh, dịch vụ...

Theo Quyết định 963 của Bộ Công Thương, khung giờ cao điểm - thấp điểm mới sẽ có sự thay đổi đáng kể về thời điểm tính giá điện. Cụ thể, nếu trước đây, giờ cao điểm từ thứ Hai đến thứ Bảy gồm hai khoảng: 9h30-11h30 và 17h-20h. Giờ thấp điểm từ 22h đến 4h sáng hôm sau và các khung còn lại là giờ bình thường.

Với quy định mới, giờ cao điểm được xác định từ 17h30-22h30 các ngày từ thứ Hai đến thứ Bảy, trong khi giờ thấp điểm là từ 0h-6h hằng ngày; các khoảng thời gian còn lại là giờ bình thường.

Sự thay đổi này cho thấy giờ cao điểm không còn nằm ở giờ hành chính mà đã dịch chuyển rõ rệt sang buổi tối, thời điểm nhu cầu điện tăng mạnh do sinh hoạt của người dân và hoạt động dịch vụ, thương mại. Nói cách khác, “điểm nóng” của hệ thống điện đã thay đổi và cách tính chi phí điện cũng đang đi theo hướng đó.

Tuy nhiên, khung giờ cao điểm - thấp điểm không áp dụng trực tiếp cho toàn bộ người sử dụng điện. Hiện nay, điện sinh hoạt vẫn được tính theo biểu giá bậc thang với 6 bậc trên thực tế (theo Quyết định 14/2025 cơ cấu mới đã thiết kế còn 5 bậc nhưng chưa triển khai). Do đó, khung giờ mới chủ yếu tác động đến nhóm khách hàng mua điện theo cơ chế 3 thời điểm, gồm sản xuất, kinh doanh, dịch vụ và các đơn vị sử dụng điện lớn có công tơ đo đếm theo thời gian.

Ở nhóm này, chênh lệch giá điện giữa các khung giờ là rất lớn. Theo biểu giá hiện hành, với khách hàng sản xuất cấp điện áp dưới 6 kV, giá điện giờ bình thường là 1.987 đồng/kWh, giờ thấp điểm là 1.300 đồng/kWh, trong khi giờ cao điểm lên tới 3.640 đồng/kWh.

Như vậy, mỗi kWh điện sử dụng vào giờ cao điểm đắt gấp khoảng 2,8 lần so với giờ thấp điểm. Do đó, những doanh nghiệp sản xuất theo dây chuyền liên tục, tăng cao vào buổi tối hoặc khó đảo ca sẽ chịu áp lực lớn hơn.

Trong khi đó, các doanh nghiệp có khả năng linh hoạt lịch vận hành, bố trí lại ca sản xuất, chuyển hoạt động sạc pin, vận hành kho lạnh, bơm nước, nén khí hoặc một số công đoạn tiêu thụ điện lớn sang giờ thấp điểm sẽ có dư địa tiết kiệm rõ hơn.

Sử dụng điện vào buổi tối "đắt" gấp gần 3 lần so với trước

Với khách hàng kinh doanh cùng cấp điện áp, mức chênh lệch còn cao hơn, khi giá giờ cao điểm đạt 5.422 đồng/kWh, trong khi giờ thấp điểm chỉ 1.918 đồng/kWh.

Khi khung giờ cao điểm được kéo dài đến 22h30, nhiều hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ vốn diễn ra vào buổi tối sẽ phải chịu chi phí điện cao hơn so với trước đây nếu không điều chỉnh lịch vận hành. Trong đó, tác động là rõ rệt với các doanh nghiệp hoạt động mạnh vào buổi tối như trung tâm thương mại, nhà hàng, khách sạn, dịch vụ giải trí hay các cơ sở sản xuất theo ca… Nếu tiếp tục duy trì phụ tải lớn trong khung giờ cao điểm mới, chi phí điện sẽ tăng gấp gần 3 lần trên mỗi kWh điện sử dụng. Ngược lại, những đơn vị có khả năng dịch chuyển một phần hoạt động sang giờ thấp điểm hoặc giờ bình thường sẽ có lợi thế trong kiểm soát chi phí.

Với hộ gia đình, tác động trước mắt chưa thể hiện trực tiếp trên hóa đơn, nhưng xu hướng thay đổi là rõ ràng. Buổi tối - thời điểm người dân sử dụng điện nhiều nhất với các thiết bị như điều hòa, bếp điện, thiết bị sử dụng điện được bật chính là lúc hệ thống điện chịu áp lực cao nhất. Điều này không chỉ làm gia tăng chi phí vận hành chung mà còn tạo tiền đề để tiến tới cơ chế giá điện theo thời gian cho nhóm sinh hoạt trong tương lai.

Một chuyên gia Hiệp hội Năng lượng Việt Nam cho rằng, việc điều chỉnh khung giờ cao điểm - thấp điểm là bước đi nhằm sử dụng yếu tố giá để điều tiết hành vi tiêu dùng điện, thay vì áp dụng các biện pháp hành chính. Trong bối cảnh nhu cầu điện tăng nhanh, đặc biệt là vào mùa nắng nóng và khi nguồn năng lượng tái tạo biến động theo thời gian trong ngày, cách tiếp cận này giúp hệ thống vận hành linh hoạt và hiệu quả hơn.

Việc giá điện không thay đổi nhưng hóa đơn có thể biến động cho thấy thị trường điện đang chuyển sang giai đoạn mới, nơi “thời điểm sử dụng” ngày càng quan trọng. Với doanh nghiệp, bài toán không chỉ là tiêu thụ bao nhiêu điện, mà là tiêu thụ vào lúc nào. Với người dân, thay đổi thói quen và tiết kiệm điện cũng không còn đơn thuần là dùng ít hơn mà là dùng hợp lý hơn.

Về thời gian áp dụng khung giờ cao điểm - thấp điểm mới, Cục Điện lực, Bộ Công Thương cho biết, căn cứ quy định tại Thông tư 60/2025 và Quyết định 14/2025 về cơ cấu biểu giá bán lẻ điện, việc áp dụng khung giờ mới sẽ được thực hiện khi có đợt điều chỉnh giá bán lẻ điện bình quân gần nhất.