Khi nhắc đến hoa, chúng ta thường nghĩ đến những cánh hồng, hoa lan hay những bông hướng dương nổi bật giữa cánh đồng. Thế nhưng, danh hiệu loài thực vật có hoa nhỏ nhất thế giới lại thuộc về một sinh vật thủy sinh bé xíu mang tên Wolffia, thường được gọi là bèo tấm không rễ hay bèo cám. Một cá thể chỉ dài chưa đến 1 mm, nhỏ như hạt bụi xanh nổi trên mặt nước, nhưng vẫn thuộc về thế giới thực vật có hoa.
Điều đáng kinh ngạc là Wolffia gần như không có những bộ phận quen thuộc của một cây thông thường. Cây không có rễ, thân hay lá phân hóa rõ rệt, mà chỉ gồm một thể thực vật nhỏ, màu xanh, nổi tự do trên mặt nước ao hồ và vùng đầm lầy yên tĩnh. Trong điều kiện thuận lợi, chúng sinh sản sinh dưỡng rất nhanh, tạo thành những mảng xanh li ti phủ kín mặt nước. Nhìn từ xa, người ta có thể nhầm chúng với tảo hoặc những hạt vụn xanh, chứ khó nghĩ rằng đó là những thực vật có hoa thực thụ.
Ảnh: calflora.org
Điều khiến Wolffia trở nên đặc biệt không chỉ là kích thước. Hoa của chúng cực kỳ hiếm gặp và nhỏ đến mức gần như vô hình nếu không có kính phóng đại. Mỗi hoa có cấu tạo đơn giản, gồm bộ phận sinh sản đực và cái, không có những cánh hoa sặc sỡ để thu hút côn trùng như nhiều loài khác. Khi thụ phấn và phát triển thành quả, cây tạo ra loại quả cực nhỏ gọi là quả đóng, thuộc nhóm quả đặc biệt mang tên utricle. Đây cũng là một trong những quả nhỏ nhất được biết đến trong giới thực vật.
Ảnh: waynesword.net
Một bất ngờ khác là loài thực vật bé nhỏ này không chỉ có giá trị khoa học. Ở một số quốc gia Đông Nam Á, đặc biệt là Thái Lan và Lào, các loài Wolffia còn được thu hoạch làm thực phẩm. Chúng được chế biến thành món cà ri, món xào hoặc những món ăn địa phương giàu dinh dưỡng. Một số loài có hàm lượng protein đáng kể, khiến nhóm thực vật này được quan tâm như nguồn thực phẩm tiềm năng trong bối cảnh thế giới tìm kiếm những nguồn dinh dưỡng bền vững hơn.
Điều thú vị nhất là dù được gọi là “hoa nhỏ nhất thế giới”, thứ chúng ta nhìn thấy trên mặt nước thực ra chủ yếu là toàn bộ cơ thể thực vật, chứ không phải một bông hoa riêng biệt. Hoa chỉ xuất hiện hiếm hoi trên cơ thể nhỏ bé ấy. Vì vậy, danh hiệu này thường được dùng để chỉ các loài thực vật có hoa thuộc chi Wolffia, chứ không có nghĩa mọi cá thể bèo cám đều đang nở hoa.
Từ một chấm xanh gần như vô hình đến một kỳ quan sinh học, Wolffia cho thấy thiên nhiên không cần kích thước lớn để trở nên phi thường. Đôi khi, những điều đáng kinh ngạc nhất lại ẩn mình ngay trên mặt ao quen thuộc, chờ chúng ta nhìn kỹ hơn một chút.
