Nhiều người dành phần lớn thời gian trong ngày ở văn phòng hoặc trong nhà, đến khi tan làm thì trời đã tối. Vì thế, thời gian tiếp xúc với ánh sáng tự nhiên đôi khi chỉ vỏn vẹn vài chục phút. Các nhà khoa học đang xem xét liệu điều này có liên quan đến nguy cơ sa sút trí tuệ khi về già hay không.

Để tìm hiểu vấn đề này, các nhà nghiên cứu thuộc Đại học Y Quảng Châu, Trung Quốc đã theo dõi 87.577 người trưởng thành. Những người tham gia đeo thiết bị đo ánh sáng ở cổ tay trong 7 ngày để ghi lại mức độ tiếp xúc với ánh sáng trong sinh hoạt hằng ngày. Sau thời gian theo dõi trung bình 8,1 năm, có 741 người được chẩn đoán mắc chứng sa sút trí tuệ.

Kết quả cho thấy những người tiếp xúc với ánh sáng ban ngày ở mức trung bình trên 1.000 lux có nguy cơ mắc bệnh thấp hơn 16% so với nhóm tiếp xúc với ánh sáng yếu hơn.

Thời gian tiếp xúc với ánh sáng mạnh cũng có liên quan đến nguy cơ mắc bệnh. Những người dành ít nhất 42 phút mỗi ngày trong môi trường có độ sáng từ 5.000 lux trở lên có nguy cơ sa sút trí tuệ thấp hơn 17% so với những người tiếp xúc ít hơn.

Nhóm nghiên cứu còn nhận thấy thời gian tiếp xúc với ánh sáng mạnh dưới 42 phút mỗi ngày có khả năng dự báo nguy cơ sa sút trí tuệ đáng chú ý hơn 6 yếu tố khác, gồm béo phì, uống rượu và tiền sử chấn thương sọ não. Tuy nhiên, kết quả này chỉ phản ánh mối liên hệ trong nghiên cứu, không có nghĩa thiếu ánh sáng là yếu tố nguy cơ lớn hơn những yếu tố còn lại trong mọi trường hợp.

Ánh sáng giúp điều chỉnh nhịp sinh học, tức chu kỳ hoạt động và nghỉ ngơi diễn ra tự nhiên trong cơ thể. Khi nhịp này bị xáo trộn, giấc ngủ và một số hoạt động khác có thể bị ảnh hưởng. Tuy nhiên, các nhà khoa học vẫn chưa xác định được liệu đây có phải là cơ chế giải thích mối liên hệ giữa ánh sáng ban ngày và nguy cơ sa sút trí tuệ hay không.

Mối liên hệ này rõ hơn ở những người có thói quen thức khuya, người mang biến thể gene APOE ε4 liên quan đến bệnh Alzheimer và những người tiếp xúc nhiều với ánh sáng vào ban đêm. Tuy nhiên, nhóm nghiên cứu vẫn chưa lý giải được vì sao những nhóm này có kết quả khác biệt.

Nghiên cứu cũng có một số hạn chế. Việc thiếu ánh sáng ban ngày chưa được chứng minh là nguyên nhân trực tiếp gây sa sút trí tuệ. Thiết bị chỉ đo mức độ tiếp xúc với ánh sáng trong 7 ngày, trong khi thói quen sinh hoạt của mỗi người có thể thay đổi theo thời gian. Ngoài ra, cảm biến đeo ở cổ tay không thể đo chính xác lượng ánh sáng đi vào mắt, nên dữ liệu chưa phản ánh đầy đủ mức độ tiếp xúc với ánh sáng của người tham gia.

TS Hongliang Feng thuộc Đại học Y Quảng Châu, Trung Quốc, cùng các cộng sự cho rằng mức độ tiếp xúc với ánh sáng ban ngày có thể là một dấu hiệu hữu ích để nghiên cứu nguy cơ sa sút trí tuệ. Dù vậy, vẫn cần thêm bằng chứng để xác định liệu việc thay đổi thói quen sinh hoạt, chẳng hạn dành nhiều thời gian hơn ngoài trời vào ban ngày, có thể giúp giảm nguy cơ mắc bệnh hay không.