Theo thông tin từ Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), năm 2026, các nhà vườn trồng vải thiều phải đối mặt với tình trạng mất mùa nghiêm trọng khi thời tiết thất thường làm ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình ra hoa và đậu quả, khiến tổng sản lượng sụt giảm mạnh so với mọi năm.
Riêng tại Bắc Ninh, lượng vải chín sớm thu hoạch được giảm hơn một nửa, chưa kể sâu bệnh xuất hiện dày đặc đã khiến chất lượng quả có sự phân hóa rõ rệt. Thực trạng này dẫn đến mức giá chênh lệch kỷ lục ngay từ đầu vụ. Trong khi những lô vải đẹp, đạt chuẩn vẫn được thu mua với giá khoảng 30.000 đồng/kg thì loại quả mẫu mã xấu hoặc bị sâu hỏng chỉ bán được khoảng 10.000 đồng/kg.
Chia sẻ với Báo Dân Việt, anh Nguyễn Văn Lập, một thương lái từ Lào Cai đến thu mua vải tại địa phương, chia sẻ rằng việc tìm được nguồn vải đẹp năm nay vô cùng khó khăn. Theo anh, tỷ lệ vải đạt chuẩn năm nay chỉ chiếm khoảng 30% tổng sản lượng, thấp hơn rất nhiều so với mọi năm. Nếu như những vụ trước, mỗi ngày anh có thể dễ dàng gom đầy 2-3 xe hàng thì năm nay, dù có dành ra nhiều ngày gom hàng, việc đóng đủ một xe vải chất lượng cũng là một thử thách lớn.
Đặc biệt, theo ghi nhận tại Phúc Hòa trong hai ngày 14-15/5, những lô vải đẹp, đồng đều, đủ tiêu chuẩn xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc luôn được thu mua với giá cao. Ngược lại, vải quả nhỏ, màu sắc không đồng đều hoặc bị sâu đầu thường bị ép giá xuống mức rất thấp.
Ở góc độ tiêu thụ nội địa, các tiểu thương cho rằng thị trường năm nay có phần ảm đạm và sức mua khá yếu. Dù giá vải có thời điểm tăng vọt so với năm ngoái nhưng do chất lượng quả không đồng đều, nhiều quả bị sâu đầu và mẫu mã xấu nên rất kén khách mua tại các chợ. Điều này khiến các tiểu thương phải cân nhắc và dè chừng hơn rất nhiều khi quyết định nhập hàng về bán.
Nguyên nhân chính khiến sản lượng vải sụt giảm là do thời tiết bất lợi từ cuối năm 2025 đến đầu năm 2026. Mùa đông năm nay không lạnh sâu mà có nền nhiệt cao hơn mọi năm, làm ảnh hưởng xấu đến quá trình phân hóa mầm hoa của cây. Thêm vào đó, thời tiết mưa phùn và sương mù kéo dài từ cuối tháng 2 đến tháng 3 đã khiến vải ra hoa không đều.
Hiện tại, cả nước có khoảng 55.000 ha vải, chủ yếu tập trung ở các tỉnh phía Bắc. Nguồn cung năm nay dự kiến sẽ giảm rất mạnh, trong đó sản lượng vải chín sớm ước tính chỉ đạt khoảng 85.000-90.000 tấn, giảm từ 35% đến 50% so với cùng kỳ năm ngoái.
