Sau khi cuộc đàm phán thương mại đổ vỡ vào phút chót, mức thuế 50% mà Mỹ áp lên hàng loạt mặt hàng nhập khẩu từ Canada chính thức có hiệu lực từ ngày 22/8.

Các mức thuế mới dự kiến sẽ ảnh hưởng đến khoảng 5% tổng kim ngạch xuất khẩu hàng năm của Canada sang Mỹ, tương đương lượng hàng hóa có giá trị khoảng 20 tỷ USD, từ gậy khúc côn cầu đến các sản phẩm nông nghiệp. Thủ tướng Canada Mark Carney ngay lập tức tuyên bố rằng Chính phủ của ông sẽ áp dụng các biện pháp trả đũa “tương xứng từng đồng” bắt đầu từ ngày 8/9.

Hiện chưa có cuộc đàm phán nào được lên lịch tiếp theo. Động thái leo thang mới nhất giữa hai quốc gia - từng có một trong những liên minh thương mại bền vững nhất thế giới - đã đẩy họ sâu hơn vào một cuộc chiến thương mại. Các chuyên gia cảnh báo rằng mức thuế cao hơn sẽ làm tăng chi phí cho doanh nghiệp và gần như chắc chắn người tiêu dùng sẽ bị ảnh hưởng với việc giá cả tăng cao.

“Gần như tất cả ngành công nghiệp và lĩnh vực nghề nghiệp đều có thể phải chịu tác động dây chuyền từ cuộc tranh chấp thương mại leo thang này”, ông Augustine Lo, thuộc hãng luật Dorsey & Whitney, chuyên tư vấn cho khách hàng về thương mại quốc tế, nhận định.

Những mặt hàng nào bị ảnh hưởng?

Canada xuất khẩu phần lớn hàng hóa sang Mỹ (72% trong năm ngoái), và chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết, mức thuế mới sẽ áp dụng cho các sản phẩm từ gậy khúc côn cầu đến rượu vang và xi măng. Danh sách này rất dài. Theo các tài liệu được Nhà Trắng công bố, các mặt hàng khác chịu thuế bao gồm mật ong, hạt giống và các sản phẩm nông nghiệp cũng như một số loại mỹ phẩm, nước hoa, quần áo, trang sức, đồ nội thất, máy ảnh, vải vóc và nhiều mặt hàng khác.

Mức thuế 50% này cũng áp dụng cho một số sản phẩm trước đây được bảo vệ theo Hiệp định Mỹ-Mexico-Canada (USMCA), một thỏa thuận thương mại từ nhiệm kỳ đầu của Tổng thống Trump. Điều này đánh dấu sự thay đổi so với các mức thuế trước đây và càng làm dấy lên những hoài nghi về tương lai của USMCA.

Mỹ phản ứng khi Canada tuyên bố đáp trả

Thủ tướng Canada Mark Carney tuyên bố sẽ áp dụng các mức thuế trả đũa “tương xứng từng đồng”, bắt đầu từ ngày 8/9. Ông cho biết Canada sẽ tăng thuế đối với thép, sữa, thiết bị gia dụng, máy móc nông nghiệp, bột giấy, giấy và thiết bị điện tử.

Thủ tướng Carney trước đó cho biết, Canada sẵn sàng dỡ bỏ các mức thuế trả đũa còn lại đối với thép, nhôm và ô tô nếu Mỹ giảm đáng kể các mức thuế của mình,... Tuy nhiên, ông cho rằng các yêu cầu cuối cùng của Washington đã đi quá xa.

Ông Carney cáo buộc Washington sử dụng “hội nhập kinh tế như một vũ khí” và cho rằng Canada đã bị “tấn công” bởi các mức thuế mới nhất của Mỹ. Ông khẳng định đất nước mình có đủ dự trữ và sức chống chịu để đáp trả.

Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer khẳng định sẽ có thêm các biện pháp đáp trả việc Canada trả đũa nhưng chưa nêu rõ chi tiết. Trong một cuộc phỏng vấn với chương trình “Fox & Friends Weekend” hôm 22/8, ông Greer nói rằng chính quyền Mỹ đã đề nghị cắt giảm thuế đối với thép, ô tô và gỗ xẻ, nhưng Canada “không muốn” thỏa thuận này.

Điều gì tiếp theo sẽ xảy ra?

Bắc Mỹ hiện có một “bức tranh thuế quan mới”, ông Dave Townsend, đối tác tại hãng luật Dorsey & Whitney, nhận định hôm 22/8. Ông lưu ý một câu hỏi lớn là liệu các mức thuế mới này có chỉ là tạm thời hay không?

Mức thuế 50% này được áp chồng lên các mức thuế đã được áp dụng trước đó, bao gồm mức 10% mà ông Trump vừa áp lên Canada vào tháng trước.

Việc các biện pháp trừng phạt thương mại đối với Canada ngày càng gia tăng cho thấy ông Trump sẵn sàng chấp nhận rủi ro phá vỡ các liên minh đã được thiết lập.

Tổng thống Trump đã nhiều lần nhắm vào Canada, ngay cả sau những lần nước này nhượng bộ theo yêu cầu của ông. Một số khoản phí trên cầu Gordie Howe mới khai trương sẽ được chia sẻ trong 15 năm, mặc dù Canada là bên chi trả cho cây cầu nối Detroit và Windsor. Canada cũng đã rút lại thuế dịch vụ kỹ thuật số vào năm ngoái.

Trong khi đó, Tổng thống Trump liên tục đe dọa áp thêm thuế đối với mọi thứ, từ một quảng cáo truyền hình chỉ trích chính sách thương mại của ông (sau đó bị chính quyền Ontario rút lại) cho đến các vụ cháy rừng khiến bầu trời Bắc Mỹ nhuộm đen.

Các mức thuế cao hơn góp phần làm tăng lạm phát nhưng theo các nhà nghiên cứu tại Ngân hàng Dự trữ Liên bang St. Louis, lạm phát đã có dấu hiệu chững lại trong vài tháng gần đây, đặc biệt là sau khi Tòa án Tối cao Mỹ bác bỏ một số mức thuế của ông Trump vào tháng 2/2026.

Tuy nhiên, các mức thuế mới áp lên Canada vào ngày 22/8 đánh dấu lần mới nhất ông Trump sử dụng các đạo luật khác để áp thuế. Gần đây, cuộc chiến của Washington với Iran cũng đã đẩy giá cả lên cao hơn nữa. Khi chi phí sinh hoạt trở thành mối quan tâm hàng đầu của nhiều cử tri (Mỹ) trong năm bầu cử giữa nhiệm kỳ, những hệ lụy chính trị có thể sẽ gia tăng đối với Tổng thống Trump trong những tháng tới.

>>> Mời độc giả xem thêm video: Mỹ - Trung Quốc đạt thỏa thuận thương mại hồi tháng 5/2026