Nhiều người vừa mua điện thoại Samsung đã có thói quen tìm ngay một ứng dụng diệt virus để “bảo vệ máy”, đặc biệt khi thiết bị được sử dụng cho ngân hàng, mạng xã hội và công việc. Tuy nhiên, trên Android hiện đại, việc cài thêm một phần mềm bảo mật không rõ nguồn gốc chưa chắc giúp smartphone an toàn hơn. Hệ điều hành này vốn được thiết kế với cơ chế Sandbox, tách biệt dữ liệu và hoạt động của từng ứng dụng nhằm hạn chế khả năng một phần mềm tự ý can thiệp vào những khu vực khác trên thiết bị. Bên cạnh đó, Google Play Protect liên tục kiểm tra ứng dụng trên hệ sinh thái Android, phát hiện những phần mềm có hành vi đáng ngờ và đưa ra cảnh báo khi cần thiết. Với người dùng Samsung có thói quen tải ứng dụng từ nguồn chính thống, cập nhật phần mềm thường xuyên và không tùy tiện cấp quyền, những lớp bảo vệ tích hợp này đã đáp ứng phần lớn nhu cầu an toàn cơ bản.

Điều đáng lo nằm ở những ứng dụng được quảng cáo với các cụm từ như “diệt virus”, “tăng tốc điện thoại”, “làm sạch RAM” hay “bảo vệ thiết bị miễn phí”. Không phải tất cả đều nguy hiểm, nhưng một số phần mềm có thể mang đến cảm giác an toàn nhiều hơn giá trị bảo vệ thực tế. Những ứng dụng hoạt động liên tục trong nền có thể tiêu hao pin, chiếm bộ nhớ và tạo ra hàng loạt thông báo thúc giục người dùng mua phiên bản trả phí. Đáng chú ý hơn, một ứng dụng yêu cầu quá nhiều quyền truy cập cũng cần được xem xét cẩn thận. Một công cụ được giới thiệu đơn giản là trình quét virus nhưng lại đòi quyền đọc tin nhắn, truy cập danh bạ, vị trí hoặc các dữ liệu nhạy cảm là dấu hiệu người dùng không nên bỏ qua. Trong trường hợp phần mềm được phát triển bởi một đơn vị thiếu uy tín, dữ liệu thu thập được thậm chí có thể trở thành nguồn thông tin phục vụ quảng cáo hoặc những mục đích mà người dùng không mong muốn.

Không chỉ ứng dụng giả danh công cụ bảo mật mới đáng cảnh giác. Một số loại mã độc có thể tìm cách ẩn mình bên trong những phần mềm tưởng như vô hại, sau đó lợi dụng quyền mà người dùng đã cấp để thực hiện hành vi nguy hiểm. Đây là lý do việc ứng dụng xuất hiện trên cửa hàng chính thức cũng không đồng nghĩa người dùng có thể hoàn toàn mất cảnh giác. Google Play Protect giúp giảm đáng kể nguy cơ nhưng không thể thay thế hoàn toàn sự thận trọng của chủ sở hữu thiết bị. Đặc biệt, những người thường tải file APK từ các website, diễn đàn hoặc đường link được gửi qua tin nhắn sẽ phải đối mặt với mức rủi ro cao hơn. Một ứng dụng được tải ngoài hệ thống kiểm duyệt chính thức có thể chứa mã độc hoặc yêu cầu những quyền mà người dùng không thực sự cần thiết để thực hiện chức năng của nó.

Vì vậy, câu hỏi quan trọng không phải là “điện thoại Samsung có cần cài diệt virus hay không?”, mà là người dùng đang sử dụng thiết bị theo cách nào. Với người chỉ cài ứng dụng từ Google Play hoặc Galaxy Store, không root máy, thường xuyên cập nhật Android và tránh những đường link đáng ngờ, việc cài thêm hàng loạt ứng dụng bảo mật miễn phí thường không phải ưu tiên. Ngược lại, những người thường xuyên thử nghiệm APK, truy cập các nguồn phần mềm không chính thống hoặc có nhu cầu bảo vệ dữ liệu chuyên sâu có thể cân nhắc một giải pháp bảo mật uy tín từ nhà cung cấp có danh tiếng. Khi đó, điều quan trọng là lựa chọn đúng sản phẩm thay vì cài bất kỳ ứng dụng nào chỉ vì chúng có chữ “Security” hoặc “Antivirus” trong tên.

Một ứng dụng yêu cầu quyền truy cập không liên quan đến chức năng chính có thể là dấu hiệu cần được kiểm tra kỹ.

Cuối cùng, lớp phòng thủ hiệu quả nhất trên một chiếc smartphone vẫn bắt đầu từ hành vi của người sử dụng. Kẻ gian ngày càng ít phụ thuộc vào việc phá trực tiếp hệ thống và chuyển sang đánh vào tâm lý, chẳng hạn gửi tin nhắn giả mạo, tạo website giống ngân hàng, dụ người dùng cài ứng dụng hoặc yêu cầu cấp quyền trợ năng. Vì vậy, người dùng Samsung nên duy trì thói quen cập nhật hệ điều hành và ứng dụng, kiểm tra định kỳ danh sách phần mềm đang cài đặt, gỡ những ứng dụng không còn sử dụng và đặc biệt xem lại các quyền nhạy cảm. Nếu một ứng dụng không rõ nguồn gốc yêu cầu quyền truy cập quá rộng, lựa chọn an toàn nhất thường là không cấp quyền hoặc gỡ bỏ ứng dụng. Trong kỷ nguyên smartphone ngày càng thông minh, bảo mật không nằm ở việc cài càng nhiều phần mềm càng tốt, mà ở khả năng nhận diện đúng đâu là công cụ cần thiết và đâu có thể trở thành mắt xích yếu trong chính thiết bị của mình.