Thời gian gần đây, nhiều người dùng di động tại Việt Nam liên tục phản ánh tình trạng nhận các cuộc gọi nhỡ từ những đầu số như 024, 022 hay 028. Điểm chung là các cuộc gọi này chỉ đổ chuông trong thời gian rất ngắn, thường khoảng 2-3 giây rồi tắt, khiến người nhận không kịp bắt máy. Tuy nhiên, chính yếu tố “bất ngờ” này lại là mồi nhử đánh trúng tâm lý tò mò, thôi thúc người dùng gọi lại hoặc tương tác với số điện thoại lạ.

Thủ đoạn “nhá máy 3 giây” và cái bẫy dữ liệu phía sau

Ảnh minh họa.

Theo cảnh báo từ lực lượng an ninh mạng, đây không phải là những cuộc gọi nhầm thông thường mà là một phần trong kịch bản lừa đảo có chủ đích. Mục tiêu ban đầu của các đối tượng là xác thực dữ liệu người dùng. Khi một thuê bao gọi lại hoặc bắt máy, hệ thống của kẻ gian sẽ ghi nhận đây là số điện thoại đang hoạt động, từ đó bổ sung vào “kho dữ liệu sạch” - vốn có giá trị rất lớn trên thị trường chợ đen dữ liệu.

Không dừng lại ở đó, một số nhóm tội phạm còn ứng dụng công nghệ phân tích giọng nói để thu thập thêm thông tin về giới tính, độ tuổi, thậm chí là trạng thái tâm lý của người nghe. Những dữ liệu này giúp chúng “vẽ chân dung” nạn nhân và xây dựng các kịch bản lừa đảo có tính cá nhân hóa cao hơn, như giả danh người thân, nhân viên ngân hàng hay cơ quan chức năng.

Đáng chú ý, việc gọi lại các số điện thoại lạ còn tiềm ẩn nguy cơ bị trừ tiền với mức cước viễn thông cao, đặc biệt nếu đó là các đầu số quốc tế được “ngụy trang” dưới dạng số nội địa. Một số nạn nhân cho biết đã bị trừ hàng chục nghìn đồng chỉ sau một cuộc gọi kéo dài vài chục giây mà không hề hay biết.

Trường hợp của anh Trần Văn H. (Bình Phước) là một ví dụ điển hình. Anh cho biết đã nhận liên tiếp nhiều cuộc gọi nhỡ từ đầu số 024 trong vòng vài ngày. Do tò mò, anh gọi lại và nghe một đoạn ghi âm tự động bằng tiếng nước ngoài. Sau cuộc gọi, tài khoản điện thoại của anh bị trừ gần 50.000 đồng.

Một nạn nhân khác là chị Lê Thu M. (TPHCM) chia sẻ rằng sau khi bắt máy một cuộc gọi nhá máy, chị chỉ nói “Alo” rồi đầu dây bên kia tắt máy. Vài ngày sau, bạn bè chị nhận được cuộc gọi từ số lạ với giọng nói giống chị, yêu cầu chuyển tiền gấp. Dù chưa xác minh được toàn bộ quy trình, nhưng cơ quan chức năng không loại trừ khả năng giọng nói của chị đã bị ghi âm và sử dụng cho mục đích lừa đảo.

Theo phân tích của cơ quan công an, sau khi thu thập và phân loại dữ liệu, các đối tượng có thể bán lại cho bên thứ ba hoặc sử dụng để triển khai các chiến dịch lừa đảo quy mô lớn. Điều này lý giải vì sao nhiều người sau khi tương tác với các cuộc gọi nhá máy thường tiếp tục bị làm phiền bởi các cuộc gọi rác, tin nhắn lừa đảo hoặc các chiêu trò tinh vi hơn.

Cảnh báo từ cơ quan chức năng và khuyến nghị của chuyên gia

Trước thực trạng trên, cơ quan công an khuyến cáo người dân tuyệt đối không gọi lại các số điện thoại lạ có dấu hiệu nhá máy, đặc biệt là những số có mã vùng không quen thuộc hoặc hiển thị dấu “+” ở đầu. Trong trường hợp bị làm phiền nhiều lần, người dùng nên sử dụng tính năng chặn số trên điện thoại và báo cáo tới nhà mạng hoặc tổng đài 5656 để được hỗ trợ xử lý.

Bên cạnh đó, người dân cần tuân thủ nguyên tắc không cung cấp thông tin cá nhân, không truy cập đường link lạ và không cài đặt ứng dụng theo hướng dẫn qua điện thoại. Khi nhận được các cuộc gọi tự xưng là cơ quan chức năng, ngân hàng hoặc tổ chức tài chính, cần chủ động xác minh thông tin qua các kênh chính thức.

Trao đổi về vấn đề này, Đỗ Văn Thịnh - Giám đốc Trung tâm Điều hành An ninh mạng CMC - nhận định rằng người dùng cần thay đổi thói quen sử dụng điện thoại trong bối cảnh các hình thức lừa đảo ngày càng tinh vi.

Theo ông, việc không nghe hoặc gọi lại các số điện thoại lạ là biện pháp phòng tránh đơn giản nhưng hiệu quả. Đồng thời, người dùng nên chủ động đăng ký các dịch vụ chặn cuộc gọi rác từ nhà mạng và sử dụng các ứng dụng nhận diện cuộc gọi để sàng lọc nguy cơ.

Chuyên gia này cũng nhấn mạnh rằng mọi thông tin cá nhân đều có giá trị và có thể trở thành “nguyên liệu” cho các kịch bản lừa đảo. Vì vậy, việc bảo vệ dữ liệu cá nhân không chỉ là trách nhiệm của các tổ chức mà còn phụ thuộc rất lớn vào ý thức của từng người dùng.

Ngoài ra, các chuyên gia an ninh mạng cho rằng xu hướng tội phạm hiện nay không còn phụ thuộc hoàn toàn vào kỹ thuật mà chuyển sang khai thác yếu tố con người. Chỉ cần một hành động nhỏ như gọi lại số lạ hoặc trả lời một cuộc gọi không rõ nguồn gốc, người dùng có thể vô tình cung cấp dữ liệu cho các hệ thống thu thập thông tin tự động.

Trong bối cảnh đó, việc nâng cao nhận thức, xây dựng thói quen kiểm chứng thông tin và giữ tâm lý bình tĩnh trước các tình huống bất thường là yếu tố then chốt. Người dùng cần hiểu rằng không phải mọi cuộc gọi đều cần được phản hồi ngay lập tức, và đôi khi việc “không làm gì” lại chính là cách bảo vệ an toàn nhất.

Cơ quan chức năng cũng khuyến nghị, khi phát hiện dấu hiệu nghi vấn hoặc trở thành nạn nhân của các hành vi lừa đảo, người dân cần nhanh chóng trình báo để được hỗ trợ. Đồng thời, việc chia sẻ thông tin cảnh báo trong cộng đồng sẽ góp phần hạn chế sự lan rộng của các chiêu trò lừa đảo, bảo vệ an toàn cho môi trường số ngày càng phức tạp.​