Ngày 12/11, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội tiến hành phiên chất vấn và trả lời chất vấn nhóm lĩnh vực khoa học công nghệ.

Không yêu cầu người dân khai lại thông tin đã có

Trong phần chất vấn, các đại biểu có nêu vấn đề về quản lý dữ liệu, trách nhiệm của Bộ Công an là cơ quan chủ trì.

Tham gia trả lời, Bộ trưởng Bộ Công an Lương Tam Quang cho biết, thực hiện Kế hoạch 02 của Ban Chỉ đạo Trung ương, đến nay cả nước đã hoàn thành 9/12 cơ sở dữ liệu trọng yếu và 80/104 cơ sở dữ liệu chuyên ngành theo Nghị quyết 11 của Chính phủ.

Về thể chế, Bộ Công an đã chủ trì xây dựng, trình Quốc hội thông qua và tiếp tục hoàn thiện các dự án luật quan trọng gồm: Luật Dữ liệu, Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân, Luật An ninh mạng cùng hệ thống nghị định, quy định hướng dẫn về an ninh, an toàn dữ liệu.

Bộ Công an hiện quản lý Trung tâm Dữ liệu quốc gia số 1, đã đưa vào vận hành từ tháng 8/2025. Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư đã thực hiện kết nối với 17 bộ, ngành và 34 địa phương; thời gian qua đã phục vụ 2,77 tỉ lượt tra cứu, xác thực thông tin, ước tính tiết kiệm khoảng gần 8.500 tỷ đồng cho ngân sách Nhà nước.

Về ứng dụng định danh điện tử VNeID, theo Đại tướng Lương Tam Quang, có hơn 86,4 triệu tài khoản công dân, tích hợp 85 tiện ích.

Từ ngày 29/5/2026, Bộ Công an tiếp nhận vận hành Cổng Dịch vụ công quốc gia, kết nối với 16 bộ, ngành và 34 địa phương và tiếp nhận gần 35 triệu hồ sơ.

Thực hiện Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị, Bộ Công an đang tiếp tục đôn đốc các bộ, ngành, địa phương xử lý dứt điểm việc làm sạch dữ liệu. Bộ Công an đã thành lập các tổ công tác hỗ trợ bộ, ngành, địa phương bảo đảm dữ liệu "đúng, đủ, sạch, sống" và an toàn trước khi kết nối về Trung tâm Dữ liệu quốc gia. Mốc hoàn thành làm sạch dữ liệu trước đây là ngày 30/11 theo Kế hoạch 02.

Tuy nhiên, Bộ trưởng cho hay, để bảo đảm tuyệt đối an toàn an ninh và hoàn thiện hướng dẫn kỹ thuật, dự kiến trong Quý II/2027, toàn bộ hệ thống dữ liệu sẽ hoàn thiện để đưa vào vận hành đồng bộ.

"Nguyên tắc là khai một lần dùng nhiều lần, đã có dữ liệu thì không được yêu cầu cung cấp thêm, dữ liệu phải được chia sẻ và dùng chung. Nguyên tắc quản lý dữ liệu là chính xác và toàn vẹn dữ liệu, bảo mật và an toàn, minh bạch và kiểm toán. Mọi hoạt động xử lý, thay đổi dữ liệu đều phải được ghi lại", Bộ trưởng nhấn mạnh.

Các nguyên tắc này đã được thể chế hóa trong Luật Dữ liệu và các nghị định hướng dẫn thi hành nhằm chấm dứt tình trạng yêu cầu người dân nộp lại thông tin đã có.

Liên quan đến trách nhiệm của Cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo Trung ương về Nghị quyết 57, Bộ trưởng Lương Tam Quang cho biết Bộ Công an sẽ tập trung đôn đốc, giám sát và chuyển từ quản trị tiến độ sang quản trị kết quả, gắn với sản phẩm và hiệu quả thực tế.

Đồng thời, quá trình phát triển khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phải đi đôi với bảo đảm an ninh, an toàn.

"Bộ Công an là cơ quan thường trực nhưng không làm thay chức năng, nhiệm vụ của các bộ, ngành. Bộ Công an sẽ quản trị trên hiệu quả và có trách nhiệm thúc đẩy vấn đề này", Bộ trưởng nhấn mạnh.

Khó khăn trong quá trình xây dựng cơ sở dữ liệu

Trước đó chất vấn Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ, ĐBQH Nguyễn Văn Huy (đoàn Hưng Yên) nêu nền tảng tích hợp, chia sẻ dữ liệu quốc gia đã ghi nhận gần 5 tỉ giao dịch, tuy nhiên vẫn còn 34/104 cơ sở dữ liệu chưa có dữ liệu đồng bộ về Trung tâm dữ liệu quốc gia. 7/8 cơ sở dữ liệu trọng yếu đã kết nối vẫn còn đồng bộ ngoại tuyến. Đáng chú ý, người dân vẫn phải cung cấp lại những thông tin mà cơ quan nhà nước đã có.

Đại biểu hỏi: Trách nhiệm của Bộ trong việc bảo đảm hệ thống thực sự liên thông, dữ liệu được tái sử dụng. Có cơ chế nào để các cơ quan phải chấm dứt yêu cầu người dân kê khai lại những thông tin đã có trong cơ sở dữ liệu Nhà nước?"

Trả lời câu hỏi của đại biểu Nguyễn Văn Huy, Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho biết, vấn đề dữ liệu thuộc trách nhiệm của Bộ Công an, nhưng ông chia sẻ một số khó khăn trong quá trình xây dựng cơ sở dữ liệu.

Theo Bộ trưởng, thứ nhất, dữ liệu trải qua một thời kỳ rất dài, được lưu trữ ở nhiều nơi, nhiều đơn vị khác nhau nên việc đồng bộ, xây dựng lại cơ sở dữ liệu mới đòi hỏi có thời gian.

Thứ hai, về vấn đề định mức, chi phí để tính toán, xây dựng từng loại dữ liệu còn khác nhau. "Không phải là một trang giấy mà chúng ta scan vào là có một định mức giống nhau mà độ phức tạp của trang giấy đó sẽ dẫn đến các định mức khác nhau", Bộ trưởng nói.

Thứ ba là nhân lực phục vụ việc xây dựng dữ liệu còn hạn chế. "Đây là 3 nguyên nhân chính dẫn đến việc chậm chạp trong xây dựng dữ liệu", Bộ trưởng nêu.

Về tình trạng người dân phải đến nhiều lần khi thực hiện thủ tục hành chính, cán bộ xã phải sử dụng nhiều phần mềm, Bộ trưởng cho rằng có 5 nguyên nhân.

Một là phần mềm chưa kết nối đồng bộ. Hai là quy trình, biểu mẫu, phần mềm chưa được điều chỉnh thống nhất. Ba là dữ liệu chưa đầy đủ. Thứ tư là thiết bị, đường truyền và hỗ trợ kỹ thuật ở một số nơi chưa tốt. Thứ năm, là yếu tố con người, trong đó có một bộ phận người dân còn hạn chế về năng lực tiếp cận công nghệ số, đặc biệt một số nơi cán bộ xã còn hạn chế về năng lực tiếp cận.

Về giải pháp, Bộ trưởng nói Bộ đã ban hành khung kiến trúc tổng thể quốc gia số và đang quyết liệt triển khai.

Trong đó, Bộ đã trực tiếp xuống một số xã ở các địa phương, thống kê được có 29 bài toán nhỏ mà cán bộ xã đang gặp phải, từ đó hình thành các lời giải để hướng dẫn cho từng cán bộ xử lý từng vấn đề. Sau khi hướng dẫn xong sẽ được tổng quát hóa để nhân rộng.

Bộ cũng tiếp tục xuống cơ sở, lắng nghe công việc hằng ngày, hằng tuần của cán bộ cấp xã, những báo cáo phải thực hiện. Từ đó, tích hợp và đề ra hệ thống bài giảng cập nhật kiến thức, nâng cao kỹ năng cho cán bộ cấp xã.