Theo nghiên cứu mới công bố trên tạp chí Scientific Reports, các nhà khoa học phát hiện đàn khỉ macaque (khỉ đuôi dài) tại Gibraltar có hành vi ăn đất kỳ lạ.
Hành vi này được cho là cách chúng tự điều chỉnh hệ tiêu hóa sau khi tiêu thụ nhiều thức ăn nhanh giàu đường, muối và chất béo – chủ yếu do du khách cho, hoặc do chúng nhặt và “cướp” được.
Đáng chú ý, nhóm nghiên cứu quan sát thấy hành vi ăn đất (geophagy) xuất hiện rõ rệt ở những đàn khỉ tiếp xúc nhiều với khách du lịch, đặc biệt vào mùa cao điểm. Ngược lại, những đàn khỉ macaque sống tách biệt, ít tiếp xúc với con người gần như không có hành vi ăn đất.
Thống kê cho thấy hiện có khoảng 230 cá thể macaque sống trên mỏm đá Gibraltar và chia thành 8 đàn. Mặc dù có nguồn thức ăn tự nhiên là trái cây, rau và hạt nhưng gần 20% khẩu phần ăn của những con khỉ tại đây đến từ đồ ăn vặt do con người cung cấp như snack, chocolate, kẹo M&M's hay kem.
Các quan sát của giới nghiên cứu hiện chưa thể chỉ ra nguyên nhân chính xác khiến loài khỉ có hành vi ăn đất. Tuy nhiên, một số nhà khoa học nghi ngờ hành vi này có tác dụng bảo vệ hệ tiêu hóa của khỉ.
Tiến sĩ Sylvain Lemoine công tác tại Đại học Cambridge cho rằng, việc ăn đất có thể giúp khỉ cân bằng lại hệ vi sinh đường ruột bị xáo trộn bởi các loại thực phẩm nhiều năng lượng nhưng ít chất xơ. Trong khi đó, đất chứa vi khuẩn và khoáng chất có khả năng hỗ trợ phục hồi hệ tiêu hóa và giảm tác động tiêu cực.
Các nhà nghiên cứu không ghi nhận sự gia tăng hành vi ăn đất ở những cá thể khỉ đang mang thai hoặc đang cho con bú. Từ đây, họ cho rằng, mục đích của việc ăn đất không phải để bổ sung dinh dưỡng.
Dữ liệu thu thập từ năm 2022 - 2024 ghi nhận có đến 44 cá thể khỉ ăn đất trong 46 lần quan sát. Trong số này, một vài trường hợp có hành vi ăn đất ngay sau khi ăn kem hoặc bánh. Những con khỉ sống ở khu vực đông khách du lịch có khả năng ăn đồ vặt cao gấp đôi và có hành vi ăn đất nhiều hơn.
Khi lượng khách du lịch giảm vào mùa Đông, khả năng khỉ ăn đồ ăn từ du khách giảm 40%. Điều này dẫn tới hành vi ăn đất của chúng giảm hơn 30%.
Nhóm nghiên cứu còn phát hiện mỗi nhóm khỉ có xu hướng chọn loại đất khác nhau để ăn. Trong khi phần lớn khỉ tại Gibraltar thường ăn loại đất sét đỏ (terra rossa), đàn khỉ ở Ape's Den, sống ở sườn Tây thấp lại ưa chuộng loại đất lẫn nhựa đường từ các ổ gà trên đường.
Trước tình trạng này, các nhà khoa học khuyến cáo khách du lịch hạn chế hoặc tuyệt đối không cho khỉ đồ ăn vặt nhằm bảo vệ sức khỏe của đàn khỉ.
