Sáng 11/11, tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội thảo luận về kết quả tiếp công dân, xử lý đơn thư và giám sát việc giải quyết khiếu nại, tố cáo của công dân gửi đến Quốc hội năm 2026.

Cần xử lý dứt điểm tình trạng khiếu kiện đông người, vượt cấp

Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát Lê Thị Nga cho biết, trong năm 2026, tình hình công dân đến địa điểm tiếp công dân của các cơ quan của Quốc hội, Đoàn ĐBQH giảm 1.514 lượt người về 1.392 vụ việc và 199 lượt đoàn đông người so với năm 2025; số đơn thư gửi đến các cơ quan của Quốc hội, Đoàn ĐBQH giảm 3.390 đơn so với năm 2025. Tuy nhiên, theo báo cáo của các cơ quan chức năng, tình hình khiếu nại, tố cáo tại một số địa phương vẫn còn tiềm ẩn nguy cơ phức tạp, nhất là ở một số địa phương có tốc độ tăng trưởng kinh tế cao, có nhiều công trình, dự án quan trọng quốc gia được triển khai, thực hiện thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; liên quan đến quản lý, sử dụng đất nông, lâm trường ở Tây Nguyên; liên quan đến khai thác tài nguyên, khoáng sản;...

Về Kết quả tiếp công dân, trong kỳ báo cáo, các cơ quan của Quốc hội, Đoàn ĐBQH đã tiếp 3.478 lượt người đến khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh về 3.081 vụ việc và có 104 lượt đoàn đông người, giảm 1.514 lượt người về 1.392 vụ việc và 199 đoàn đông người so với năm 2025. Qua tiếp công dân, các cơ quan đã ban hành 586 văn bản chuyển đơn của công dân đến cơ quan có thẩm quyền giải quyết; hướng dẫn bằng văn bản đối với 295 vụ việc; trực tiếp giải thích, thuyết phục, vận động 2.200 lượt công dân chấp hành các bản án, kết luận, quyết định giải quyết của cơ quan có thẩm quyền.

Về Kết quả tiếp nhận, xử lý đơn thư và giám sát việc giải quyết khiếu nại, tố cáo của công dân gửi đến, các cơ quan của Quốc hội, Đoàn ĐBQH nhận được tổng số 26.915 đơn thư của công dân gửi đến, giảm 3.390 đơn so với năm 2025. Qua nghiên cứu 12.491 đơn đủ điều kiện xử lý, các cơ quan đã chuyển 2.878 đơn đến các cơ quan có thẩm quyền giải quyết; ban hành văn bản hướng dẫn, trả lời công dân đối với 972 đơn; tiếp tục nghiên cứu 87 đơn. Trên cơ sở nghiên cứu nội dung đơn thư của công dân gửi đến và kết quả giải quyết, trả lời của các cơ quan nhà nước có thẩm quyền, các cơ quan của Quốc hội, Đoàn ĐBQH đã thực hiện đôn đốc, theo dõi và giám sát việc giải quyết đối với 66 vụ việc.

Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát Lê Thị Nga cũng kiến nghị Chính phủ có giải pháp xử lý dứt điểm tình trạng khiếu kiện đông người, vượt cấp lên các cơ quan Trung ương.

Theo đó, tăng cường công tác quản lý nhà nước, thanh tra công vụ về tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo; chủ động trong việc nắm tình hình, nhất là ở những địa phương đang có hoặc tiềm ẩn xảy ra vụ việc đông người, phức tạp để chủ động đôn đốc, phối hợp với địa phương giải quyết dứt điểm.

Có giải pháp xử lý dứt điểm tình trạng khiếu kiện đông người, vượt cấp lên các cơ quan Trung ương; thực hiện có hiệu quả việc rà soát các vụ việc khiếu nại, tố cáo tồn đọng, phức tạp, kéo dài để giải quyết dứt điểm.

Chỉ đạo Thanh tra Chính phủ tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện các quy định, hướng dẫn nghiệp vụ cần thiết để triển khai đầy đủ các quy định của pháp luật về tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 02 cấp; đẩy mạnh việc triển khai, vận hành hệ thống Cơ sở dữ liệu quốc gia về tiếp công dân, xử lý đơn và giải quyết khiếu nại, tố cáo.

Chỉ đạo Bộ Công an tiếp tục chỉ đạo các đơn vị nghiệp vụ và công an các địa phương tăng cường công tác đấu tranh phòng, chống, ngăn chặn tội phạm từ sớm, từ xa; nâng cao hơn nữa chất lượng công tác điều tra, truy tố, bảo đảm kịp thời phát hiện, xử lý nghiêm minh các vụ án, không để bỏ lọt tội phạm, không làm oan người vô tội...

Đơn thư giảm nhiều - Vừa mừng vừa lo

Phát biểu tại hội trường, đại biểu Nguyễn Thái Học, Phó Bí thư Đảng ủy Dân vận, Mặt trận và các đoàn thể Trung ương đặt câu hỏi: “Công dân đến trực tiếp và công dân gửi đơn thư giảm nhiều, đây là điều đáng mừng hay là đáng lo?".

Đại biểu chia sẻ rằng có cả đáng mừng và đáng lo. Đáng mừng nếu như công tác này làm tốt, cho nên dân tin, dân bớt khiếu nại, dân bớt phản ánh, kiến nghị. Nhưng đáng lo nếu như việc này chúng ta làm không tốt, nên dân thiếu tin, không đến, không gửi đơn thư nữa. Từ thực tế trên, đại biểu đưa ra các số liệu cụ thể trong báo cáo của Ủy ban Thường vụ Quốc hội để nghị trường cùng quan tâm, xem xét.

Trọng tâm đầu tiên được đại biểu nhấn mạnh là công tác tiếp nhận, phân loại và chuyển đơn. Theo đó, trong năm 2026, tổng số đơn thư mà các cơ quan Quốc hội và Đoàn ĐBQH tiếp nhận là gần 27.000 đơn. Tuy nhiên, qua nghiên cứu và phân loại, số đơn thư đủ điều kiện xử lý chỉ dừng lại ở con số 12.500 đơn.

Đặc biệt, trong số đơn đủ điều kiện xử lý, số đơn thư đã được chuyển đến các cơ quan có thẩm quyền giải quyết chỉ là 2.878 đơn. Tỉ lệ chuyển đơn thư đủ điều kiện xử lý là rất thấp, chỉ đạt 23%. "Đây là điều đáng suy nghĩ", đại biểu Học nói.

Đáng nói, theo báo cáo có 66 vụ việc được các cơ quan Quốc hội, Đoàn ĐBQH đôn đốc, theo dõi, giám sát. Trong đó các cơ quan Quốc hội là 59 vụ việc; các Đoàn ĐBQH là 7 vụ việc.

“Chúng ta chuyển trên 2.800 đơn, nhưng mà theo dõi, đôn đốc và giám sát việc giải quyết chỉ có 66 vụ việc. Như vậy chúng ta chỉ mới chú trọng đến việc chuyển đơn chứ việc giải quyết thế nào, đúng sai làm sao thì chúng ta thiếu sự quan tâm theo dõi, đôn đốc, giám sát”, đại biểu nhấn mạnh.

Một vấn đề nữa được vị đại biểu này nhấn mạnh là các vụ việc tồn đọng kéo dài. Mặc dù Ủy ban Thường vụ Quốc hội yêu cầu giải quyết khẩn trương, giải quyết dứt điểm từ năm 2025, nhưng đến năm 2026 tỉ lệ giải quyết chưa xong là trên 50%. Đây là điều đáng suy nghĩ, điều đáng lo.

Từ đây, đại biểu Nguyễn Thái Học kiến nghị ba vấn đề. Thứ nhất, đề nghị Ủy ban Thường vụ Quốc hội chỉ đạo việc rà soát, tiếp nhận, xử lý đơn thư khiếu nại, tố cáo của công dân của các cơ quan Quốc hội, của các Đoàn ĐBQH để khẩn trương chuyển đúng, chuyển đủ số đơn thư đủ điều kiện xử lý đến các cơ quan có thẩm quyền giải quyết.

Theo đại biểu, con số trên 9.600 đơn (chiếm 77%) chưa chuyển là một điều rất đáng lo. Bởi vì mỗi đơn thư của công dân gửi đi là một hoàn cảnh, một tâm trạng, là niềm tin, là sự mong mỏi, chờ đợi để được xem xét giải quyết.

“Đơn thư đủ điều kiện giải quyết nhưng mà chúng ta không chuyển đi, thì đó là trách nhiệm của chúng ta chưa hoàn thành, chưa làm tốt”, đại biểu nhấn mạnh.

Thứ hai, hiện nay còn hơn 50% số vụ việc tồn đọng (151 vụ) kéo dài từ năm 2025 dù Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã có yêu cầu. Cần chỉ đạo giải quyết dứt điểm, không để kéo dài vì đây là điều người dân đang mong mỏi.

Thứ ba, đề nghị xử lý nghiêm trách nhiệm người có thẩm quyền nếu không quan tâm, chậm giải quyết hoặc giải quyết trái luật, làm ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của công dân.