Trường công không phải con đường duy nhất

Kỳ thi tuyển sinh lớp 10 tại Hà Nội, TP HCM từ lâu được xem là một trong những cuộc cạnh tranh khốc liệt nhất của học sinh phổ thông. Sau khi Hà Nội công bố điểm chuẩn năm học 2026-2027, bên cạnh niềm vui của những em trúng tuyển là không ít học sinh và phụ huynh hụt hẫng khi lỡ hẹn với trường công lập.

Trao đổi với phóng viên Báo Tri thức và Cuộc sống, TS Vũ Thu Hương, nguyên giảng viên Khoa Giáo dục Tiểu học, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội cho rằng một kỳ thi chỉ là phép đo tại một thời điểm nhất định.

Theo bà, việc không đỗ trường công hoặc trường tốp đầu không đồng nghĩa cánh cửa tương lai khép lại. Thực tế cho thấy nhiều học sinh từng trượt lớp 10 công lập vẫn đỗ các trường đại học danh tiếng hoặc thành công trên những con đường khác.

TS Vũ Thu Hương dẫn chứng có những học sinh không đủ khả năng cạnh tranh vào THPT công lập nhưng sau đó theo học nghề kết hợp chương trình văn hóa, rồi tiếp tục thi đỗ đại học. Điều đó cho thấy kết quả một kỳ thi không thể phản ánh toàn bộ năng lực hay tương lai của một con người.

"Thành công không được quyết định bởi một kỳ thi ở tuổi 15. Quan trọng là các em học được gì từ thất bại và cách đứng dậy sau vấp ngã", bà nhấn mạnh.

Chia sẻ trên mạng xã hội sau khi điểm thi được công bố, thầy Tô Cường, giáo viên tại TP- Edu.vn, cũng gửi lời động viên tới những học sinh ở đâu đó ngoài kia, chưa đạt nguyện vọng đang cảm thấy buồn bã, chênh vênh.

"Các em có quyền buồn, nhưng đừng hoài nghi bản thân. Một bài thi không thể định giá con người. Trượt lớp 10 công lập không có nghĩa là các em kém cỏi, nó chỉ đơn giản là các em chưa sẵn sàng với bài thi đó, vào thời điểm đó", thầy Cường viết.

Theo thầy Cường, lớp 10 chỉ là một điểm trung chuyển trên hành trình học tập. Đại học, sự nghiệp mới là đích đến, quyết định tương lai. Không ít học sinh từng học trường tư thục hoặc trường nghề vẫn đạt thành tích cao ở bậc học tiếp theo hoặc thành công trong nhiều công việc khác.

Các chuyên gia nhận định, bên cạnh hệ thống THPT công lập, học sinh hiện có nhiều lựa chọn như trường tư thục, trung tâm giáo dục thường xuyên hoặc mô hình học nghề kết hợp văn hóa (hệ 9+). Với sự định hướng phù hợp từ gia đình, mỗi con đường đều có thể trở thành bệ phóng cho tương lai.

Phụ huynh chủ động tìm hướng đi phù hợp

Sau khi con không đỗ lớp 10 công lập, nhiều phụ huynh lựa chọn đối diện thực tế thay vì tạo thêm áp lực cho con.

Anh Nguyễn Hữu Thành (Long Biên, Hà Nội) cho biết con gái không trúng tuyển cả ba nguyện vọng đăng ký. Thay vì trách móc, gia đình cùng ngồi lại trao đổi, đánh giá năng lực và mong muốn của con trước khi quyết định nộp hồ sơ vào một trường THPT tư thục gần nhà.

"Dù học phí cao hơn trường công, chúng tôi xem đó là khoản đầu tư cho môi trường phù hợp và sự phát triển lâu dài của con", anh Thành chia sẻ.

Trong khi đó, chị Nguyễn Thị An (Hà Đông, Hà Nội) lựa chọn cho con theo học hệ 9+ ngành Công nghệ thông tin.

"Tôi thấy mô hình này phù hợp với năng lực và sở thích của con. Sau 18 tuổi, con vừa có bằng tốt nghiệp THPT vừa có bằng nghề, đồng thời vẫn có cơ hội học liên thông lên đại học", chị An nói.

Từng trải qua cảm giác khủng hoảng khi con trượt lớp 10 cách đây bốn năm, chị Hồng Ngọc (Ba Đình, Hà Nội) thừa nhận bản thân từng xem đó là một thất bại lớn. Tuy nhiên, thực tế sau đó cho thấy điều ngược lại.

"Con tôi học trường dân lập, được thầy cô quan tâm sát sao và phát huy được thế mạnh của mình. Hiện cháu đã đỗ đại học đúng ngành yêu thích. Vì vậy, đỗ trường công là điều đáng mừng nhưng không phải con đường duy nhất dẫn tới thành công", chị Ngọc chia sẻ.

Gia đình là điểm tựa quan trọng nhất

Theo thầy Tô Cường, thời điểm này học sinh mới là người chịu nhiều tổn thương nhất. Vì vậy, cha mẹ không nên trách móc hay so sánh con với người khác.

Thay vì hỏi "Tại sao con thi trượt?", phụ huynh nên đồng hành và giúp con nhìn nhận đây là một trải nghiệm để trưởng thành.

"Cuộc đời là một hành trình dài, không phải cuộc đua ngắn. Sự bao dung và đồng hành của gia đình chính là điểm tựa lớn nhất để các em vượt qua cú vấp đầu đời", thầy Cường chia sẻ.

Trên nhiều diễn đàn phụ huynh, không ít lời động viên đã được gửi tới các sĩ tử sau kỳ thi căng thẳng. Một phụ huynh viết: "Các con đã nỗ lực suốt một chặng đường dài. Nếu cánh cửa này khép lại thì sẽ có cánh cửa khác mở ra. Hãy cho phép mình buồn, rồi đứng dậy bước tiếp".

Với các chuyên gia giáo dục, điều quan trọng nhất sau kỳ thi không phải là đỗ hay trượt, mà là cách mỗi học sinh và gia đình đối diện với kết quả. Bởi ở tuổi 15, phía trước các em vẫn còn rất nhiều cơ hội để lựa chọn và khẳng định bản thân.

​