Cách Bắc Kinh khoảng hai giờ di chuyển bằng tàu, thành phố Ulanqab thuộc khu tự trị Nội Mông đang trải qua cuộc chuyển đổi kinh tế đáng chú ý. Những cánh đồng nông nghiệp từng tạo nên danh tiếng của địa phương dần nhường chỗ cho các khu trung tâm dữ liệu quy mô lớn, phục vụ tham vọng phát triển trí tuệ nhân tạo (AI) của Trung Quốc. Nhiều tập đoàn công nghệ như DeepSeek, Huawei, Alibaba và Apple đã lựa chọn khu vực này để xây dựng hoặc mở rộng hạ tầng tính toán.

Sự thay đổi thể hiện rõ qua đời sống người dân địa phương. Ông Zhang Zhiyong, một nông dân 64 tuổi có nhiều thế hệ trồng khoai tây, đã nhận hơn 200.000 nhân dân tệ (khoảng 30.000 USD) tiền bồi thường khi bàn giao 0,7 ha đất cho các dự án xây dựng. Gia đình ông hiện thu hẹp diện tích canh tác, trong khi những công trình trung tâm dữ liệu liên tục xuất hiện trên vùng đất nông nghiệp trước đây. Theo số liệu được Nhân dân Nhật báo công bố năm 2023, Ulanqab từng đạt sản lượng gần 4 triệu tấn khoai tây mỗi năm, tương đương khoảng 5% tổng sản lượng Trung Quốc. Tuy nhiên, ngành công nghiệp dữ liệu đang dần trở thành động lực kinh tế mới.

Lợi thế giúp Ulanqab thu hút các dự án công nghệ nằm ở điều kiện tự nhiên và nguồn năng lượng. Thành phố có nhiệt độ trung bình năm khoảng 4,3 độ C, cho phép các trung tâm dữ liệu tận dụng không khí lạnh bên ngoài để làm mát máy chủ trong khoảng 10 tháng mỗi năm. Điều này giúp giảm đáng kể điện năng tiêu thụ cho hệ thống làm mát, vốn là một trong những khoản chi phí vận hành lớn nhất của trung tâm dữ liệu AI. Ngoài ra, khu vực còn sở hữu nguồn điện gió và điện mặt trời dồi dào, cùng mức giá điện cạnh tranh từ lưới điện Tây Nội Mông. Kết nối cáp quang với Bắc Kinh cũng giúp độ trễ truyền dữ liệu ở mức khoảng 4,2 mili giây.

Theo Tân Hoa Xã, Ulanqab đã ký kết 109 dự án trung tâm điện toán. Đến tháng 8, năng lực tính toán dành riêng cho AI chiếm hơn 90% tổng công suất điện toán của thành phố. Nhiều dự án quy mô lớn đang được triển khai nhằm đáp ứng nhu cầu xử lý dữ liệu ngày càng tăng. DeepSeek lên kế hoạch xây dựng khuôn viên trung tâm dữ liệu có công suất dự kiến ít nhất 1 GW, trong khi Huawei và Alibaba tiếp tục mở rộng hạ tầng hiện có. Apple cũng duy trì cơ sở dữ liệu tại đây, một phần nhằm đáp ứng yêu cầu lưu trữ dữ liệu tại Trung Quốc. Đáng chú ý, dự án Galaxy Campus của Envision hướng tới khả năng nâng công suất lên hơn 2 GW.

Đằng sau làn sóng đầu tư là chiến lược xây dựng hạ tầng AI quy mô quốc gia của Bắc Kinh. Trung Quốc đặt mục tiêu đưa AI vào khoảng 90% ngành công nghiệp và lĩnh vực đời sống vào năm 2030. Trong bối cảnh Mỹ và các nước phương Tây siết kiểm soát xuất khẩu chip tiên tiến, việc phát triển những trung tâm tính toán có chi phí vận hành thấp được xem là cách củng cố năng lực cạnh tranh công nghệ. Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi cũng tạo ra những thay đổi đối với cộng đồng địa phương. Nhiều diện tích đất canh tác và đồng cỏ bị thu hẹp, ảnh hưởng đến hoạt động trồng trọt, chăn nuôi truyền thống. Dù một số hộ gia đình có thêm thu nhập và cơ hội việc làm từ các dự án mới, Ulanqab vẫn phải đối mặt với bài toán cân bằng giữa phát triển công nghệ, bảo vệ môi trường và sinh kế người dân.