Cuối tháng 7/2026, khoảng 72.000 người đã vượt biên (từ Maroc) vào vùng lãnh thổ tự trị Ceuta thuộc Tây Ban Nha bằng đường bộ và đường biển. Chỉ vài ngày sau đợt vượt biên ồ ạt ban đầu, hầu hết người di cư đã quay trở lại Maroc vì nhận ra những khó khăn khi ở lại Ceuta và cơ hội mong manh để đến được lục địa Châu Âu.

Tuy nhiên, nhiều người vẫn quyết tâm "bám trụ" tại Ceuta, khiến chính quyền địa phương gặp khó khăn trong việc cung cấp nơi trú ẩn cho họ.

Giới chức Ceuta ước tính vẫn còn khoảng từ 9.000 đến 10.000 người di cư - trong đó có khoảng 2.000 trẻ vị thành niên - đang ở vùng lãnh thổ tự trị của Tây Ban Nha này. Con số được đưa ra dựa trên số lượng khẩu phần ăn hàng ngày được các nhóm cứu trợ phân phát. Trong khi đó, Bộ Nội vụ Tây Ban Nha ước tính con số khoảng 5.000 người.

Thách thức về nhân đạo tại Ceuta

Trong cuộc phỏng vấn với hãng AP, cơ quan tị nạn của Liên Hợp Quốc đã nhấn mạnh những thách thức lớn về nhân đạo tại Ceuta, đặc biệt là về việc tiếp cận nơi trú ẩn, các dịch vụ cơ bản và thực phẩm đối với những người di cư này. Mặc dù hầu hết những người vượt biên vào Ceuta cuối tháng 7 đến từ Maroc, nhưng cũng có người từ Sudan, Mali và Yemen, những quốc gia bị chiến tranh tàn phá.

Cơ quan tị nạn của Liên Hợp Quốc đã kêu gọi chính quyền Tây Ban Nha bắt đầu xử lý các đơn xin tị nạn của người di cư càng sớm càng tốt, ước tính rằng khoảng 1.200 người di cư ở Ceuta có thể đủ điều kiện được bảo vệ quốc tế, theo Paula Barrachina, người phát ngôn của cơ quan này tại Tây Ban Nha.

Chính phủ Tây Ban Nha cho biết họ đang nỗ lực bố trí chỗ ở cho những người di cư còn lại trong thành phố và khôi phục lại cuộc sống bình thường ở Ceuta. Hôm 20/8, Bộ trưởng Bộ Hòa nhập, An sinh Xã hội và Di trú Tây Ban Nha, bà Elma Saiz, cho biết Chính phủ đã đảm bảo được chỗ ở dành cho 1.800 người di cư tại một bãi đậu xe và một cơ sở quân sự đôi khi được sử dụng cho các sự kiện tôn giáo. Họ đang tìm kiếm thêm không gian.

Dù vậy, vẫn có những người di cư chưa tìm được nơi trú ẩn.

Khadija Rifai, một cô gái 20 tuổi đến từ Maroc, thừa nhận rằng một số người đang nhận được sự giúp đỡ, nhưng không biết Tây Ban Nha dự định sẽ làm gì với những người trưởng thành như cô.

"Những người nhỏ tuổi đã được giúp đỡ. Họ chưa tìm ra giải pháp nào cho chúng tôi", cô nói.

Được biết, Rifai cùng chồng đã bơi sang Ceuta để tìm kiếm cơ hội và chăm sóc sức khỏe tốt hơn. Sau đó, chồng của Rifai bị đưa trở lại Maroc, nhưng cô đã tìm cách ở lại. Giờ đây, cô hy vọng sẽ sớm được đoàn tụ với chồng.

Bộ Hòa nhập, An sinh Xã hội và Di trú Tây Ban Nha cho biết, Chính phủ đã phân bổ 6,5 triệu euro (7,6 triệu đô la) từ quỹ khẩn cấp để giúp Ceuta ứng phó tình hình. Phát biểu tại Ceuta tuần này, Bộ trưởng Saiz ca ngợi công việc của các tổ chức địa phương ở Ceuta và cho biết 4.000 suất ăn đã được phân phát mỗi ngày kể từ ngày 3/8.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao cho biết, Chính phủ Tây Ban Nha phải xử lý từng trường hợp riêng lẻ. Trước khi điều đó có thể xảy ra, cảnh sát phải xác định những người nhập cảnh trái phép vào thành phố, xác minh quốc tịch và lý lịch của từng người di cư, xác định ai đủ điều kiện được bảo vệ quốc tế và ai phải rời đi, tự nguyện hoặc bị ép buộc.

Chờ đợi con đường phía trước

Những người di cư ở Ceuta cho biết, họ sẵn sàng chờ đợi cho đến khi tình hình ổn định hơn.

Mohamed Yaqoub, 18 tuổi, một người di cư từ Chad cho biết, anh đã trốn trong rừng nhiều ngày để tránh bị bắt rời khỏi Ceuta. Anh mong muốn một ngày nào đó được học tại Pháp.

Nhưng việc đến đó sẽ không dễ dàng. Du khách rời khỏi Ceuta và Melilla, hai vùng lãnh thổ tự trị của Tây Ban Nha ở Bắc Phi, phải trải qua kiểm tra xuất cảnh tại các cảng và sân bay, một trở ngại đối với những người nhập cảnh trái phép vào các lãnh thổ này và hy vọng đến được lục địa Châu Âu.

>>> Mời độc giả xem thêm video về một thảm kịch lật tàu chở người di cư vào năm 2023