Sodegarami là một loại vũ khí cán dài độc đáo của Nhật Bản thời phong kiến, được thiết kế chuyên biệt để khống chế và bắt giữ nghi phạm. Tên gọi này thường được hiểu là “vũ khí quấn tay áo”, phản ánh chính xác công dụng đặc trưng của nó: móc, vướng và giữ chặt quần áo đối phương, khiến họ khó di chuyển hoặc chống trả.
Vũ khí thường có cán gỗ dài khoảng 2 m, phần đầu bằng kim loại được trang bị nhiều hàng ngạnh và móc nhọn hướng về các phía. Những chiếc ngạnh này có thể mắc vào tay áo, vạt áo kimono hoặc trang phục dày của đối phương. Cấu tạo đặc biệt cũng khiến người bị bắt khó nắm lấy cán vũ khí để giằng ra, bởi phần thân gần đầu kim loại có thể được bố trí thêm các gai nhọn chống tiếp cận.
Sodegarami – vũ khí bắt giữ với đầu kim loại có nhiều ngạnh và móc. Ảnh: invaluable.com
Sodegarami phát huy tác dụng trong những tình huống cảnh sát samurai phải khống chế người có vũ trang mà không muốn trực tiếp giao chiến bằng kiếm. Thay vì chém hoặc đâm, người sử dụng có thể móc vào quần áo, kéo lệch cơ thể, làm mất thăng bằng và phối hợp với những người khác để quật ngã, tước vũ khí hoặc trói nghi phạm. Nó đặc biệt hữu ích khi đối phó với những người mặc trang phục nhiều lớp hoặc áo giáp, dù hiệu quả phụ thuộc vào vị trí móc và cách khống chế.
Trong thời kỳ Edo (1603–1868), sodegarami là một trong ba công cụ bắt giữ nổi tiếng mang tên torimono sandōgu. Hai món còn lại là sasumata, loại cán dài có đầu chạc hình chữ U dùng để ghì đối phương, và tsukubō, vũ khí có đầu chữ T dùng để đẩy, kéo hoặc làm người khác mất thăng bằng. Cả ba phản ánh cách thức duy trì trật tự của lực lượng cảnh sát dưới thời Mạc phủ Tokugawa: ưu tiên khống chế từ khoảng cách an toàn thay vì lập tức sử dụng vũ lực gây chết người.
Ngày nay, sodegarami không còn được sử dụng trong hoạt động cảnh sát thông thường, nhưng vẫn xuất hiện trong các bộ sưu tập vũ khí lịch sử và bảo tàng. Một hiện vật thế kỷ XIX hiện được lưu giữ tại Bảo tàng Saint-Remi ở thành phố Reims, Pháp, có chiều dài khoảng 2,85 m. Những món vũ khí như vậy cho thấy nghệ thuật chế tạo vũ khí Nhật Bản không chỉ hướng đến chiến trường mà còn phát triển những công cụ chuyên biệt phục vụ việc kiểm soát xã hội.