Rất nhiều chị em phụ nữ U40–U50 than phiền ăn rất ít cơm và thịt mỡ nhưng vẫn béo cholesterol tăng cao. Họ thực sự rất lo lắng và không biết phải làm sao?

5 thói quen cần xem lại khi mỡ máu tăng

Trả lời phóng viên về vấn đề này, ThS.BS Nguyễn Vũ Bình, giảng viên Đại học Y Hà Nội cho biết, kiểm soát mỡ máu cần được nhìn nhận toàn diện, thay vì chỉ tập trung kiêng một vài loại thực phẩm.

Thực tế kết quả xét nghiệm của nhiều chị em U40 - U50 vẫn có thể cho thấy rối loạn lipid máu dù chế độ ăn đã thay đổi. Nguyên nhân không chỉ nằm ở lượng chất béo tiêu thụ mà còn liên quan đến đường, tổng năng lượng nạp vào, mức độ vận động, nội tiết và các bệnh lý đi kèm.

Theo ThS.BS Nguyễn Vũ Bình, chị em cần xem lại các thói quen khiến mỡ máu tăng như sau:

Thứ nhất, giảm thịt mỡ, cơm nhưng vẫn ăn nhiều đồ ngọt: Trà sữa, nước ngọt, bánh kẹo và khẩu phần lớn tinh bột tinh chế có thể khiến tổng năng lượng nạp vào vượt nhu cầu. Khi đó, gan có thể tăng tổng hợp triglyceride. Vì vậy, kiểm soát mỡ máu không chỉ là giảm chất béo bão hòa mà còn cần hạn chế đường bổ sung, điều chỉnh khẩu phần và ưu tiên thực phẩm ít qua chế biến.

Thứ hai, chưa phân biệt cholesterol với triglyceride: Đây là những thành phần lipid khác nhau, chịu ảnh hưởng bởi các yếu tố không hoàn toàn giống nhau. LDL-cholesterol tăng có thể liên quan đến chế độ ăn nhiều chất béo bão hòa, di truyền hoặc bệnh lý nền; tình trạng này kéo dài làm tăng nguy cơ xơ vữa động mạch.

Trong khi đó, triglyceride thường tăng khi ăn dư năng lượng, tiêu thụ nhiều đường, uống rượu bia hoặc kiểm soát đường huyết chưa tốt.

Do đó, người có mỡ máu cao cần xem đầy đủ kết quả xét nghiệm và đánh giá nguy cơ tim mạch, thay vì chỉ nhìn một chỉ số để tự điều chỉnh chế độ ăn.

Thứ ba, ăn kiêng quá mức nhưng ít vận động: Giảm lượng thức ăn không đồng nghĩa với cải thiện chuyển hóa nếu phần lớn thời gian trong ngày vẫn ngồi lâu, ít hoạt động. Phụ nữ trung niên nên duy trì vận động đều đặn, kết hợp đi bộ nhanh với các bài tập tăng sức mạnh cơ và hạn chế ngồi liên tục trong thời gian dài.

Thứ tư, bỏ qua nội tiết và bệnh lý nền: Trong giai đoạn tiền mãn kinh và sau mãn kinh, sự thay đổi estrogen có thể ảnh hưởng đến thành phần lipid máu ở một số phụ nữ.

Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp mỡ máu cao đều do nội tiết. Di truyền, suy giáp, đái tháo đường, bệnh thận và một số loại thuốc cũng có thể tác động đến kết quả xét nghiệm. Nếu chỉ số vẫn cao dù đã điều chỉnh lối sống, người bệnh nên trao đổi với bác sĩ để tìm nguyên nhân.

Thứ năm, chưa chú ý nguồn omega-3 trong chế độ ăn: EPA và DHA, hai axit béo omega-3 có trong cá béo như cá hồi, cá mòi và cá trích, có tác dụng giảm triglyceride.

Tuy nhiên, hiệu quả phụ thuộc vào liều sử dụng; omega-3 không phải giải pháp làm giảm mọi thành phần lipid máu và không thay thế thuốc hạ mỡ máu khi có chỉ định. Người cân nhắc dùng sản phẩm bổ sung nên trao đổi với nhân viên y tế, đồng thời kiểm tra hàm lượng EPA và DHA thực tế trên nhãn.

Mỡ máu cao thường không có dấu hiệu cảnh báo rõ ràng

ThS.BS Nguyễn Vũ Bình nhấn mạnh, một khó khăn trong kiểm soát rối loạn lipid máu là người bệnh có thể không nhận thấy triệu chứng cho đến khi xuất hiện biến cố tim mạch. Thừa cân, béo bụng, ít vận động, tiền sử gia đình mắc bệnh tim mạch sớm, đái tháo đường hoặc từng có kết quả mỡ máu bất thường là những yếu tố cần lưu ý.

Một số người có thể xuất hiện vòng trắng hoặc xám quanh giác mạc, u vàng ở da hoặc mảng vàng quanh mắt. Những dấu hiệu này đôi khi liên quan đến rối loạn lipid máu, đặc biệt trong một số trường hợp cholesterol tăng cao do di truyền, nhưng không thể dùng chúng để tự chẩn đoán.

Đáng chú ý, triglyceride tăng rất cao có thể làm tăng nguy cơ viêm tụy cấp. Vì vậy, xét nghiệm lipid máu định kỳ theo độ tuổi, yếu tố nguy cơ và hướng dẫn của bác sĩ có vai trò quan trọng, kể cả khi cơ thể chưa có biểu hiện bất thường.

Không tự ý bổ sung nội tiết hoặc thực phẩm chức năng

ThS.BS Nguyễn Vũ Bình cảnh báo, một số nội dung quảng bá cho rằng phụ nữ sau tuổi 40 cần bổ sung nội tiết, omega-3 hoặc glutathione để cải thiện mỡ máu. Tuy nhiên, cần phân biệt giữa vai trò sinh lý của một chất và bằng chứng cho thấy việc bổ sung chất đó giúp điều trị bệnh.

Omega-3 có bằng chứng về tác dụng hạ triglyceride trong những trường hợp phù hợp, nhưng glutathione chưa được chứng minh là biện pháp điều trị rối loạn lipid máu. Liệu pháp hormone cũng không nên được tự ý sử dụng chỉ nhằm kiểm soát cholesterol; quyết định điều trị cần dựa trên chỉ định và đánh giá lợi ích, nguy cơ của bác sĩ.

Để kiểm soát mỡ máu, theo ThS.BS Nguyễn Vũ Bình, phụ nữ trung niên nên duy trì chế độ ăn cân đối, tăng rau xanh và chất xơ, lựa chọn nguồn đạm phù hợp, ưu tiên chất béo không bão hòa, hạn chế đường bổ sung, vận động thường xuyên và ngủ đủ giấc. Nếu được chẩn đoán rối loạn lipid máu, người bệnh cần đánh giá nguy cơ tim mạch tổng thể để xác định có cần dùng thuốc hay không.

Mỡ máu cao không đồng nghĩa với việc phải nhịn ăn hoặc loại bỏ hoàn toàn chất béo khỏi khẩu phần. Điều quan trọng là xác định đúng chỉ số bất thường, tìm nguyên nhân và lựa chọn biện pháp can thiệp phù hợp.

Mời quý độc giả theo dõi video: Người trẻ từ bỏ giấc mơ mua nhà vì lãi suất cao hay đang chờ thời cơ