Các loài cá hầu túi thuộc bộ Saccopharyngiformes là một trong những nhóm sinh vật kỳ dị nhất từng được phát hiện dưới đáy đại dương. Chúng sống ở độ sâu hàng nghìn mét, nơi ánh sáng mặt trời không thể chạm tới và áp suất nước đủ để nghiền nát hầu hết sinh vật mặt đất. Trong môi trường khắc nghiệt ấy, cá hầu túi đã tiến hóa thành những “quái vật” với ngoại hình gần như ngoài hành tinh.
Ảnh: Wikimedia Commons.
Đặc điểm nổi bật nhất của nhóm cá này là chiếc miệng cực lớn có thể mở rộng đáng kinh ngạc. Một số loài như Eurypharynx pelecanoides có phần hàm dưới kéo dài như túi của chim bồ nông, cho phép nuốt những con mồi lớn hơn nhiều lần cơ thể mình. Chính vì nguồn thức ăn ở biển sâu vô cùng khan hiếm, khả năng “ăn bất cứ thứ gì bắt gặp” là lợi thế sống còn. Dạ dày co giãn của chúng cũng có thể phình to để chứa những bữa ăn hiếm hoi nhưng khổng lồ.
Ảnh: National Geographic.
Không chỉ miệng, cơ thể của cá hầu túi cũng rất khác thường. Chúng thường có thân dài, mảnh như dây, xương mềm và cơ bắp yếu nhằm tiết kiệm năng lượng. Một số loài gần như không có vảy, còn bộ xương thì nhẹ đến mức trông như trong suốt. Đặc biệt, nhiều loài sở hữu cơ quan phát quang sinh học ở đuôi hoặc cơ thể, dùng để thu hút con mồi trong bóng tối tuyệt đối của đại dương sâu.
Ảnh: Mytour.
Điều thú vị là dù trông đáng sợ, cá hầu túi không phải những kẻ săn mồi nhanh nhẹn. Chúng thường lơ lửng chậm rãi trong nước, chờ cơ hội xuất hiện. Khi một sinh vật nhỏ vô tình bơi ngang, chiếc miệng khổng lồ sẽ bất ngờ mở ra như một cái bẫy sống. Chính chiến lược “ít vận động, chờ thời cơ” này giúp chúng tồn tại trong môi trường nghèo năng lượng.
Do sống ở độ sâu cực lớn, các loài trong bộ Saccopharyngiformes hiếm khi được quan sát trực tiếp. Phần lớn hiểu biết của con người về chúng đến từ xác cá được kéo lên trong lưới đánh cá biển sâu hoặc hình ảnh từ tàu lặn nghiên cứu. Mỗi lần bắt gặp chúng đều khiến giới khoa học thêm kinh ngạc về mức độ đa dạng và kỳ lạ của sự sống dưới đại dương.
