Ngày 6/11, Hội Luật gia TP HCM tổ chức hội thảo “Phát huy vai trò của Chi hội Luật gia trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật trên địa bàn TP HCM”. Tại hội thảo, nhiều đại biểu đề xuất giải pháp đổi mới phương thức tuyên truyền, ứng dụng công nghệ số và tăng cường hoạt động tư vấn pháp luật tại cơ sở, đáp ứng nhu cầu tìm hiểu, tiếp cận pháp luật của người dân.

Phát biểu khai mạc, bà Ung Thị Xuân Hương nhấn mạnh yêu cầu tiếp tục phát huy vai trò của các cấp Hội Luật gia trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, hướng mạnh hoạt động về cơ sở và gắn với nhu cầu thực tế của người dân. Hội thảo được tổ chức nhằm triển khai Kết luận số 80-KL/TW ngày 20/6/2020 của Ban Bí thư và Đề án “Phát huy vai trò của Hội Luật gia các cấp trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật giai đoạn 2024-2030” theo Quyết định số 129/QĐ-TTg ngày 30/1/2024 của Thủ tướng Chính phủ.

Các tham luận tập trung vào những vấn đề thiết thực như phát huy vai trò của tổ chức Hội Luật gia trong mô hình chính quyền địa phương hai cấp; đổi mới hình thức tuyên truyền, phổ biến pháp luật; ứng dụng công nghệ số, mạng xã hội và trí tuệ nhân tạo (AI). Đặc biệt, việc tăng cường sự tham gia của Chi hội Luật gia xã, phường trong xây dựng địa phương đạt chuẩn tiếp cận pháp luật được nhiều đại biểu quan tâm.

Đưa tư vấn pháp luật đến gần người dân

Từ thực tiễn hoạt động tại địa phương, luật gia Hoàng Thị Lợi, Chi hội trưởng Chi hội Luật gia phường Sài Gòn, cho rằng công tác phổ biến, giáo dục pháp luật cần được duy trì thường xuyên, tập trung vào những vấn đề phát sinh trong đời sống và được người dân quan tâm.

Để nâng cao hiệu quả hoạt động, Chi hội đề xuất triển khai một số mô hình như “Liên kết pháp luật 09/11”, “Mỗi tháng một vấn đề pháp luật”, “Điểm tư vấn pháp luật thân thiện” và “Luật gia đồng hành cùng cộng đồng - Phòng ngừa tranh chấp từ cơ sở”.

Trong đó, mô hình “Mỗi tháng một vấn đề pháp luật” hướng đến việc lựa chọn những vướng mắc phổ biến trong đời sống để tuyên truyền theo từng tháng, giúp người dân dễ tiếp cận và ghi nhớ quy định pháp luật. Hai mô hình “Điểm tư vấn pháp luật thân thiện” và “Luật gia đồng hành cùng cộng đồng - Phòng ngừa tranh chấp từ cơ sở” tập trung hỗ trợ người dân thông qua tư vấn, giải đáp, đối thoại và phối hợp hòa giải khi phát sinh mâu thuẫn.

Theo bà Lợi, việc triển khai các mô hình cần xuất phát từ nhu cầu thực tế của từng địa bàn, tránh hình thức hoặc chạy theo số lượng. Các Chi hội cần duy trì hoạt động thường xuyên, đồng thời tăng cường phối hợp với chính quyền, đoàn thể và những đơn vị liên quan để nâng cao hiệu quả phổ biến, giáo dục pháp luật.

Ứng dụng công nghệ số và AI trong tuyên truyền pháp luật

Ở góc độ chuyển đổi số, luật gia Võ Văn Tám, Chi hội trưởng Chi hội Luật gia phường Phú Thọ Hòa, cho rằng công nghệ đang mở ra nhiều phương thức mới để đưa thông tin pháp luật đến người dân nhanh chóng, thuận tiện hơn.

Theo ông Tám, các Chi hội có thể sử dụng infographic, video ngắn, podcast và những nền tảng mạng xã hội như Facebook, Zalo OA, TikTok để truyền tải nội dung pháp luật. Bên cạnh đó, hình thức livestream, tiếp nhận câu hỏi và giải đáp vướng mắc qua tin nhắn, bình luận cũng giúp tăng khả năng tương tác giữa luật gia với người dân.

Đối với trí tuệ nhân tạo, công nghệ này có thể hỗ trợ tìm kiếm, tổng hợp văn bản pháp luật, biên tập nội dung tuyên truyền và giải đáp những câu hỏi phổ biến. Ông Tám đề xuất xây dựng chatbot “Trợ lý pháp luật Chi hội” trên nền tảng Zalo OA, sử dụng dữ liệu pháp luật chính thống để cung cấp câu trả lời sơ bộ, dẫn chiếu quy định và kết nối người dân với luật gia khi cần thiết.

Tuy nhiên, ông Tám lưu ý thông tin do AI cung cấp phải được kiểm tra về độ chính xác và tính cập nhật trước khi sử dụng. Công nghệ chỉ đóng vai trò hỗ trợ, không thể thay thế hoạt động tư vấn chuyên môn của luật gia, nhất là đối với những vụ việc pháp lý phức tạp.

Để triển khai đồng bộ, ông kiến nghị xây dựng kế hoạch chuyển đổi số hằng năm, thành lập nhóm phụ trách nội dung số, tổ chức tập huấn kỹ năng công nghệ cho hội viên và thiết lập quy trình kiểm duyệt thông tin. Việc tuyên truyền trên môi trường số cũng cần kết hợp với hình thức trực tiếp nhằm bảo đảm người dân chưa có điều kiện tiếp cận công nghệ vẫn được phổ biến pháp luật.

Gỡ khó cho Chi hội Luật gia cấp xã, phường

Một vấn đề đáng chú ý được đề cập tại hội thảo là vai trò của Chi hội Luật gia xã, phường trong tham gia xây dựng địa phương đạt chuẩn tiếp cận pháp luật.

Luật gia Trương Nhật Quang, Chi hội trưởng Chi hội Luật gia phường Lái Thiêu, cho biết từ ngày 1/1/2026, việc đánh giá, công nhận xã, phường đạt chuẩn tiếp cận pháp luật được thực hiện theo Quyết định số 27/2025/QĐ-TTg và Thông tư số 15/2025/TT-BTP, với các tiêu chí liên quan đến ban hành văn bản quy phạm pháp luật, tiếp cận thông tin, phổ biến, giáo dục pháp luật và hòa giải ở cơ sở.

Trong quá trình này, Chi hội Luật gia có thể tham gia tuyên truyền, ứng dụng công nghệ số, giới thiệu hoạt động trợ giúp pháp lý và hỗ trợ chuyên môn cho công tác hòa giải. Tuy nhiên, ông Quang lưu ý vai trò của Chi hội là phối hợp, góp ý và hỗ trợ chuyên môn, không thay thế trách nhiệm quản lý nhà nước của cơ quan có thẩm quyền.

Theo ông Quang, mạng lưới Chi hội Luật gia xã, phường tại TP HCM hiện chưa được thành lập đầy đủ. Tính đến ngày 31/8/2026, thành phố mới thành lập 37/168 Chi hội. Điều kiện hoạt động giữa các Chi hội cũng chưa đồng đều về nhân lực, chuyên môn và kinh phí.

Đáng lưu ý, cần phân biệt mục tiêu 100% Chi hội tham gia xây dựng địa phương đạt chuẩn tiếp cận pháp luật với mục tiêu 100% địa phương đạt chuẩn. Việc Chi hội tham gia không đồng nghĩa địa phương đương nhiên đạt chuẩn, bởi kết quả còn phụ thuộc vào nhiều tiêu chí và trách nhiệm của các cơ quan liên quan.

Từ thực tế trên, ông Quang kiến nghị Hội Luật gia TP HCM ưu tiên thành lập, củng cố mạng lưới Chi hội; thống nhất hướng dẫn về nội dung, tiêu chí đánh giá sự tham gia; đồng thời tăng cường tập huấn, cập nhật kiến thức pháp luật và hỗ trợ nguồn lực cho những Chi hội còn khó khăn.

Thông qua các tham luận, hội thảo đặt ra yêu cầu đổi mới công tác phổ biến, giáo dục pháp luật theo hướng thiết thực, linh hoạt và sát cơ sở. Việc kết hợp tư vấn trực tiếp với nền tảng số, ứng dụng AI có kiểm soát và củng cố mạng lưới Chi hội Luật gia xã, phường được xác định là những hướng triển khai nhằm nâng cao khả năng tiếp cận pháp luật của người dân.