Sau một thời gian sử dụng, không ít smartphone bắt đầu xuất hiện những dấu hiệu quen thuộc như mở ứng dụng chậm, chuyển đổi giữa các tác vụ bị khựng, máy nóng lên nhanh hoặc pin tụt nhanh hơn trước. Nhiều người lập tức nghĩ đến việc điện thoại đã cũ hoặc phần cứng xuống cấp, nhưng nguyên nhân đôi khi lại đến từ chính những ứng dụng chạy ngầm đang có mặt trên thiết bị.

Không phải mọi ứng dụng đều gây hại cho hiệu năng, nhưng một số nhóm phần mềm có xu hướng hoạt động liên tục, sử dụng CPU, RAM, kết nối mạng hoặc gửi thông báo thường xuyên. Đặc biệt, những ứng dụng được quảng cáo là công cụ “tăng tốc”, “dọn rác” hay “tìm Wi-Fi miễn phí” có thể mang đến nhiều tác dụng phụ nếu được phát triển thiếu tối ưu hoặc yêu cầu quyền truy cập quá mức.

Quá nhiều ứng dụng chạy nền có thể khiến smartphone tiêu tốn thêm RAM, CPU, pin và dữ liệu mạng.

Đầu tiên là các ứng dụng dọn rác và tối ưu điện thoại. Khi bộ nhớ tích tụ nhiều tệp tạm, bộ nhớ đệm hoặc dữ liệu không còn cần thiết, việc tìm đến một ứng dụng có chức năng “dọn sạch” là tâm lý khá phổ biến. Tuy nhiên, smartphone hiện đại đã tích hợp sẵn các công cụ quản lý bộ nhớ và lưu trữ, khiến nhiều ứng dụng bên thứ ba trở nên không thực sự cần thiết. Một số phần mềm tối ưu còn liên tục quét hệ thống, gửi thông báo hoặc hiển thị quảng cáo trong nền. Kết quả là ứng dụng vốn được cài để giúp máy nhẹ hơn lại tiêu thụ thêm tài nguyên. Với những phiên bản miễn phí phụ thuộc vào quảng cáo, tình trạng này thậm chí có thể nghiêm trọng hơn khi cửa sổ quảng cáo hoặc lời mời cài thêm phần mềm liên tục xuất hiện. Nếu điện thoại đang chậm, người dùng nên thử công cụ quản lý bộ nhớ có sẵn trên hệ điều hành trước khi cài thêm một ứng dụng “tăng tốc”.

Nhóm thứ hai cần lưu ý là các ứng dụng thời tiết không rõ nguồn gốc. Việc xem nhiệt độ, khả năng mưa hay dự báo thời tiết là nhu cầu thường xuyên, nhưng không nhất thiết phải tải nhiều ứng dụng cho cùng một chức năng. Phần mềm thời tiết thường cần quyền truy cập vị trí để cung cấp thông tin theo khu vực. Nếu một ứng dụng yêu cầu thêm nhiều quyền không liên quan đến chức năng dự báo, người dùng nên cân nhắc trước khi cấp phép. Ngoài vấn đề quyền riêng tư, ứng dụng liên tục cập nhật dữ liệu, gửi thông báo và tải quảng cáo cũng có thể làm tăng mức tiêu thụ pin và dữ liệu di động. Đáng chú ý, một ứng dụng có giao diện đẹp hay nhiều hiệu ứng không đồng nghĩa với việc nó cung cấp dự báo chính xác hơn. Chất lượng thông tin phụ thuộc chủ yếu vào nguồn dữ liệu và hệ thống dự báo phía sau.

Đáng ngại không kém là những ứng dụng quảng cáo khả năng tìm Wi-Fi miễn phí hoặc “mở khóa” Wi-Fi. Không có ứng dụng thông thường nào có thể biến chiếc điện thoại thành công cụ thần kỳ để biết mật khẩu của mọi mạng Wi-Fi xung quanh. Một số dịch vụ thực tế chỉ duy trì cơ sở dữ liệu gồm thông tin mạng và mật khẩu do cộng đồng người dùng chia sẻ. Nếu mạng cần tìm đã có trong hệ thống, ứng dụng có thể hiển thị thông tin; nếu chưa có dữ liệu, nó không thể tự tạo ra mật khẩu. Người dùng cũng cần cẩn trọng khi chia sẻ thông tin mạng gia đình cho bên thứ ba, đặc biệt nếu ứng dụng yêu cầu quyền truy cập không cần thiết. Những phần mềm dạng này còn có thể đi kèm quảng cáo dày đặc hoặc tiến trình chạy nền, vô tình khiến chiếc điện thoại thêm ì ạch.

Các ứng dụng tìm Wi-Fi miễn phí không phải công cụ “bẻ khóa” mạng và có thể tiềm ẩn rủi ro nếu yêu cầu quyền truy cập quá mức.

Dù vậy, gỡ ứng dụng không phải lúc nào cũng giúp điện thoại nhanh lên ngay lập tức. Hiệu năng smartphone còn chịu ảnh hưởng bởi dung lượng lưu trữ còn trống, tuổi đời thiết bị, tình trạng pin, phiên bản hệ điều hành và số lượng ứng dụng đang hoạt động nền. Vì thế, thay vì vội cài thêm phần mềm để “sửa” điện thoại, người dùng nên kiểm tra danh sách ứng dụng định kỳ, xóa những phần mềm lâu ngày không sử dụng và hạn chế các chương trình không rõ nhà phát triển. Một ứng dụng càng ít được sử dụng nhưng càng đòi hỏi nhiều quyền, gửi nhiều thông báo hoặc chạy nền liên tục thì càng đáng được xem xét. Trong nhiều trường hợp, cách đơn giản nhất để smartphone nhẹ hơn không phải cài thêm ứng dụng tối ưu, mà là loại bỏ những ứng dụng không thực sự cần thiết.