Liệu áp lực kinh tế ngày càng gia tăng có sớm dẫn đến những nhượng bộ về quân sự hay chính trị từ phía Iran hay không? Vấn đề này hiện chưa có câu trả lời nhưng một số chuyên gia tỏ ra hoài nghi.

Ông Trump dọa áp đặt biện pháp trừng phạt cứng rắn hơn

Kể từ khi xung đột bắt đầu, Iran đã tấn công các nước láng giềng giàu dầu mỏ và căn cứ của Mỹ trong khu vực, đồng thời làm gián đoạn hoạt động vận chuyển hàng hóa ở eo biển Hormuz, lợi thế chiến lược lớn nhất của nước này. Iran đang cố gắng tận dụng áp lực trả đũa này - vốn đang đẩy giá năng lượng toàn cầu lên cao - để chấm dứt cuộc xung đột với những điều khoản tốt nhất có thể với họ. Iran đang gây sức ép để được dỡ bỏ lệnh trừng phạt và kiểm soát eo biển Hormuz để thu phí.

Tuy nhiên, chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump mới đây tuyên bố sẽ áp đặt các biện pháp trừng phạt khắc nghiệt hơn nữa đối với Iran, buộc nước Cộng hòa Hồi giáo này phải "xuống nước". Ông cũng đe dọa sẽ áp đặt các biện pháp trừng phạt thứ cấp đối với các quốc gia và công ty tiếp tục làm ăn với Iran.

Dù vậy, các chuyên gia cho rằng, Tổng thống Trump có thể đang đánh giá thấp khả năng kháng cự của Iran.

Iran đã chịu lệnh trừng phạt của phương Tây trong nhiều năm và trở nên khéo léo trong việc né tránh một phần các lệnh trừng phạt đó. Nước này đã mở rộng sản xuất trong nước, sử dụng các mạng lưới thương mại xuyên biên giới không chính thức, mua hàng hóa bị hạn chế thông qua các nước thứ ba và sử dụng một "hạm đội ngầm" để vận chuyển dầu mỏ.

“Khả năng kháng cự của Iran không chỉ giúp tránh sụp đổ mà còn ngăn chặn những khó khăn kinh tế chuyển hóa thành áp lực chính trị và những thay đổi mà Mỹ mong muốn”, Hadi Kahalzadeh, chuyên gia về kinh tế Iran tại Đại học Brandeis, bình luận.

Dù vậy, nền kinh tế Iran vẫn đang chịu ảnh hưởng nặng nề do lệnh trừng phạt và phong tỏa hải quân của Mỹ.

Khó khăn kinh tế gây ra "tổn thất tinh thần" ở Iran

Khu chợ Grand Bazaar rộng lớn ở Tehran thường xuyên tấp nập người mua sắm với hy vọng tìm được những mặt hàng thiết yếu giá cả phải chăng hơn so với các cửa hàng tạp hóa trong nước, nơi giá gạo đắt hơn 60% và thịt bò đắt hơn 150% so với trước khi xung đột nổ ra.

Một bà mẹ hai con đến từ miền bắc Iran đã đăng tải một bức ảnh lên mạng xã hội tuần này sau khi mua sữa, trứng, giấy vệ sinh và một vài mặt hàng khác, nhưng không có thịt. Bà phàn nàn rằng tổng chi phí lên tới 89 triệu rial (khoảng 65 đô la).

“Mua sắm những nhu yếu phẩm cơ bản đã trở thành ưu tiên hàng đầu của chúng tôi. Giỏ hàng của chúng tôi ngày càng nhỏ hơn và hạn chế hơn”, người phụ nữ 41 tuổi chia sẻ với hãng AP.

“Sự tổn thương về mặt cảm xúc và áp lực mà chúng tôi phải chịu đựng lại là một câu chuyện khác. Mỗi lần chúng tôi phải nói không với con cái, mỗi lần chúng tôi phải cân nhắc đi cân nhắc lại một quyết định, cho dù đó là một lớp học mà bạn rất muốn con mình tham gia hay một món đồ mà các con thực sự muốn bạn mua cho chúng, điều đó thực sự rất mệt mỏi”, cô nói tiếp.

Theo Quỹ Tiền tệ Quốc tế, đến cuối năm nay, lạm phát ở Iran dự kiến ​​sẽ tăng gần 70%, và nền kinh tế của nước này được dự báo sẽ giảm hơn 5%.

Mặc dù giá xăng vẫn rẻ nhờ trợ cấp của Chính phủ, điều đó cũng có thể không kéo dài mãi khi nguồn cung ngày càng khan hiếm.

Một trợ lý của Tổng thống đã nói với Đài truyền hình nhà nước Iran tuần trước rằng nước này hiện đang tiêu thụ xăng nhiều hơn lượng được sản xuất mỗi ngày và có thể cần phải tăng giá.

Trong khi đó, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, quốc gia đã tạo điều kiện cho Iran lách luật trừng phạt và nhận hàng hóa từ các nước khác trong nhiều năm qua, tuần này đã tuyên bố đình chỉ mọi hoạt động thương mại với Tehran.

Trước những khó khăn kinh tế, Chính phủ của Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian cho biết họ ủng hộ việc chấm dứt cuộc chiến thông qua đàm phán.

"Điều chúng tôi quan tâm là sinh kế và tình hình kinh tế của người dân, và chúng tôi đang làm mọi thứ có thể để giải quyết vấn đề này", ông nói với các phóng viên tuần trước.

>>> Mời độc giả xem thêm video: Mỹ và Iran đạt thỏa thuận khung vào tháng 6/2026