Ngày 12/11, tiếp tục chất vấn Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân, ĐBQH Ma Thị Thúy (đoàn Tuyên Quang) đặt vấn đề, trí tuệ nhân tạo (AI) đang mở ra cơ hội lớn cho phát triển kinh tế và quản trị quốc gia, nhưng đồng thời đặt ra những thách thức về an toàn thông tin. Đại biểu đề nghị Bộ trưởng cho biết Việt Nam sẽ xây dựng cơ chế quản trị AI như thế nào để vừa khuyến khích đổi mới sáng tạo, vừa quản lý rủi ro. Đồng thời, chính sách phát triển AI cần được triển khai ra sao để những nhóm yếu thế không bị bỏ lại phía sau?

Trả lời, Bộ trưởng Bộ Khoa học - Công nghệ Vũ Hải Quân cho biết, Việt Nam đã ban hành Luật AI, trở thành một trong những quốc gia đầu tiên trên thế giới có luật riêng về lĩnh vực này.

Theo Bộ trưởng, trong quá trình xây dựng Luật AI, vấn đề an toàn luôn được đặt lên hàng đầu. Lấy ví dụ, nếu một cán bộ, viên chức đưa dữ liệu mật lên để hỏi AI thì có được phép hay không? "Câu trả lời là theo quy định của pháp luật AI cũng như các nghị định, thông tư hướng dẫn là không được", Bộ trưởng khẳng định.

"Có 3 cấp độ bảo mật, với cấp độ rủi ro cao thì những dữ liệu bảo mật tuyệt đối không được đưa lên. Còn đối với những dữ liệu phục vụ cho nghiên cứu, không phải thương mại hóa thì ở một chừng mực nào đó chúng ta có thể được sử dụng", Bộ trưởng nói và cho biết Luật AI và các nghị định hướng dẫn đã đưa ra khung pháp lý để giải quyết vấn đề này.

Về bài toán cân bằng giữa phát triển và quản lý AI, Bộ trưởng Vũ Hải Quân lấy ví dụ trong lĩnh vực báo chí điện tử. Khi một tờ báo điện tử cho phép AI tiếp cận, khai thác dữ liệu, lượng truy cập có thể tăng lên rất nhiều. Tuy nhiên, nếu không cho phép AI tiếp cận, lượng truy cập có thể giảm đáng kể.

Đây là bài toán mà các doanh nghiệp phải cân nhắc để dung hòa giữa việc ứng dụng AI và quản lý những tác động của công nghệ này.

Ở góc độ quản lý Nhà nước, Bộ trưởng cho biết trên cơ sở Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo, Luật AI cùng các nghị định hướng dẫn, Bộ đã ban hành khung đạo đức AI, đưa ra những khuyến nghị để doanh nghiệp xác định những việc nên làm và không nên làm khi ứng dụng công nghệ.

Về chính sách phát triển AI dành cho người cao tuổi và các nhóm yếu thế, theo Bộ trưởng trong quá trình xây dựng Luật Chuyển đổi số và Luật AI, vấn đề xã hội số, đặc biệt là bảo đảm quyền tiếp cận công nghệ của người yếu thế, đã được quan tâm.

Đơn cử, đối với người dân tại vùng sâu, vùng xa, trước hết phải bảo đảm hạ tầng kết nối. Những nơi chưa có sóng viễn thông cần được đầu tư đường truyền, đồng thời trang bị thiết bị truy cập và hướng dẫn người dân sử dụng.

Bộ trưởng cũng đánh giá cao việc Quốc hội triển khai hiệu quả nền tảng "Bình dân học vụ số", qua đó tạo sức lan tỏa trong cộng đồng, giúp người dân từng bước tiếp cận và sử dụng công nghệ số.

Khó khăn, thách thức trong định giá tài sản trí tuệ

ĐBQH Nguyễn Thị Lan (đoàn TP Hà Nội) cho biết, nhiều cơ chế, chính sách đã được ban hành, tạo hành lang pháp lý thuận lợi cho phát triển khoa học công nghệ. Tuy nhiên, những vướng mắc trong định giá tài sản trí tuệ đang làm chậm quá trình đưa kết quả nghiên cứu ra thị trường. Đại biểu đề nghị Bộ trưởng cho biết những giải pháp căn cơ để xử lý vấn đề này, tạo điều kiện cho doanh nghiệp, nhà trường đẩy mạnh thương mại hóa kết quả nghiên cứu.

Trả lời, Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho biết, Bộ KH&CN đã tham mưu, đề xuất Chính phủ ban hành các quy định liên quan đến sở hữu trí tuệ. Theo Bộ trưởng, hiện có 5 khó khăn, thách thức chính trong việc định giá tài sản trí tuệ.

Thứ nhất, khó dự báo giá trị thương mại của kết quả nghiên cứu, bởi khoản đầu tư ban đầu có thể nhỏ nhưng giá trị mang lại khi thương mại hóa rất lớn. Thứ hai, thiếu dữ liệu và giao dịch tương tự để tham chiếu khi định giá.

Thứ ba, hồ sơ pháp lý và thông tin về tài sản trí tuệ chưa đầy đủ.

Thứ tư, thiếu đội ngũ chuyên gia có năng lực định giá loại tài sản đặc thù này.

Cuối cùng, người có trách nhiệm quyết định giá trị tài sản còn tâm lý băn khoăn, e ngại.