Dưới làn nước nông ngoài khơi Brazil, rất nhiều những cuộc đối đầu kỳ lạ diễn ra giữa các loài động vật biển. Một bên là những con cá đang cố bảo vệ lãnh thổ, bên kia là bạch tuộc con với 8 xúc tu. Khi bị cá áp sát hoặc tấn công, bạch tuộc có thể bất ngờ vung xúc tu và “tát” thẳng vào đối thủ.

Nhưng các nhà khoa học phát hiện những cú tát này không phải hành động tấn công bừa bãi. Bạch tuộc dường như biết điều chỉnh cách phản ứng tùy vào loài cá mà chúng gặp.

Nhóm nghiên cứu đã ghi lại 101 cuộc chạm trán giữa 38 con bạch tuộc rạn san hô Brazil (Octopus insularis) còn non và 10 loài cá rạn san hô ở vùng nước nông ven bờ đông bắc Brazil cùng một số đảo ngoài khơi. Khi gặp những loài cá có tính chiếm lãnh thổ, chẳng hạn cá thia, cuộc chạm trán thường diễn ra rất nhanh và căng thẳng. Những con cá này có thể lao tới, đâm hoặc quét về phía bạch tuộc để xua đuổi chúng.

Bạch tuộc khi đó thường phản ứng bằng cách giật mình, thay đổi tư thế và đặc biệt là vung một xúc tu về phía cá. Những cú “tát” này dường như là cách chúng đáp trả khi bị cá gây hấn.

Trái lại, khi gặp những loài cá không có tính bảo vệ lãnh thổ như cá đuôi gai xanh, bạch tuộc thường không phản ứng quyết liệt. Những con cá này thường chỉ đi theo hoặc bơi vòng quanh bạch tuộc trong lúc nó kiếm ăn. Thay vì lao vào đánh nhau, bạch tuộc tiếp tục tìm kiếm thức ăn như không có chuyện gì xảy ra.

Theo các nhà nghiên cứu, điều đó cho thấy bạch tuộc không chỉ đơn giản phản ứng theo bản năng khi có cá xuất hiện. Chúng dường như có thể phân biệt tình huống và lựa chọn cách ứng xử phù hợp.

Một phát hiện khác còn khiến hành vi này trở nên thú vị hơn. Khi đối đầu với cá có tính lãnh thổ, một số con bạch tuộc thay đổi hoa văn trên cơ thể, tạo thành kiểu màu mà nhóm nghiên cứu gọi là “half-blotch”.

Trong trạng thái này, những đốm trắng tròn xuất hiện ở phần cơ thể hướng về phía con cá. Các nhà nghiên cứu nhận thấy cá dường như có xu hướng lùi lại sau khi bạch tuộc thể hiện kiểu hoa văn đặc biệt này.

Họ cho rằng hoa văn có thể đóng vai trò như một tín hiệu cảnh báo, nhưng hiện chưa thể khẳng định bạch tuộc chủ động tạo ra nó để gửi thông điệp cho cá hay đây chỉ là phản ứng tự nhiên của cơ thể khi bị đe dọa.

Các nhà nghiên cứu còn nhận thấy mỗi con bạch tuộc dường như có một “tính cách” riêng. Một số con khá nhút nhát, trong khi những con khác phản ứng mạnh hơn khi gặp các loài vật xung quanh. Hiện nhóm nghiên cứu chưa biết những khác biệt này có liên quan đến tuổi, giới tính hay có duy trì ổn định theo thời gian hay không.

Điều thú vị là khi nhóm nghiên cứu quay phim bạch tuộc trong môi trường tự nhiên, chúng thường tỏ ra tò mò với máy quay, thậm chí vươn xúc tu chạm vào thiết bị. Một con còn lấy trộm quả chì dùng cho việc lặn của các nhà nghiên cứu rồi mang thẳng vào hang.

Các nhà khoa học cho rằng những quan sát mới giúp cho thấy hành vi của bạch tuộc phức tạp hơn chúng ta vẫn tưởng.

>>> Mời độc giả xem thêm video Giống cừu kỳ lạ với bốn sừng cong đối xứng và gần như không có đuôi: