Xét nghiệm RNA máu phát hiện sớm ung thư buồng trứng

Một nghiên cứu mới công bố ngày 10/11/2026 trên tạp chí Nature Medicine đã tìm kiếm những phân tử RNA trong máu, có thể phản ánh những biến đổi sinh học xảy ra từ trước khi ung thư buồng trứng hình thành.

Nhóm nghiên cứu tập trung vào một phân tử RNA dài không mã hóa protein có tên Tu-Stroma, được tìm thấy trong các túi ngoại bào lưu hành trong huyết thanh. Túi ngoại bào là những cấu trúc nhỏ được tế bào giải phóng ra môi trường xung quanh, mang theo protein, lipid và vật liệu di truyền.

ung-thu-buong-trung.png
Nghiên cứ phương pháp xét nghiệm RNA máu phát hiện sớm ung thư buồng trứng trước khi khối u hình thành.

Theo nhóm tác giả, RNA này tham gia vào tín hiệu Flower-Win/Lose, một hệ thống liên quan đến sự cạnh tranh giữa tế bào khối u và tế bào khỏe mạnh trong vi môi trường mô. Tế bào tiền ung thư có thể làm suy yếu các tế bào lân cận, tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của tổn thương.

Thay vì chỉ tìm kiếm dấu hiệu của một khối u đã hình thành, các nhà khoa học muốn phát hiện những tín hiệu phân tử xuất hiện từ giai đoạn sớm hơn.

Nghiên cứu tập trung vào ung thư biểu mô thanh dịch độ cao (HGSC), dạng ung thư buồng trứng phổ biến nhất trong nhóm ung thư biểu mô buồng trứng và là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong liên quan đến bệnh này.

960px-serous-tubal-intraepithelial-carcinoma-low-mag.jpg
Ảnh hiển vi ung thư biểu mô nội biểu ống dẫn trứng dạng thanh dịch.

Một đặc điểm quan trọng của HGSC là bệnh thường bắt nguồn từ tổn thương tiền ung thư tại biểu mô ống dẫn trứng (STIC). Đây là tổn thương không xâm lấn, có thể được phát hiện qua phân tích mô bệnh học sau khi lấy mẫu mô ống dẫn trứng.

Nhóm nghiên cứu đánh giá Tu-Stroma trong mẫu huyết thanh của 506 người, bao gồm 143 người có phần phụ tử cung bình thường, 88 người có tổn thương lành tính, 43 người mắc STIC và 232 bệnh nhân ung thư biểu mô thanh dịch độ cao ở các giai đoạn khác nhau.

Kết quả cho thấy nồng độ Tu-Stroma trong túi ngoại bào huyết thanh tăng rõ rệt ở nhóm STIC và HGSC so với nhóm đối chứng khỏe mạnh và nhóm có tổn thương lành tính.

Đáng chú ý, khi so sánh với CA125 – dấu ấn sinh học thường được sử dụng trong đánh giá ung thư buồng trứng – Tu-Stroma cho khả năng phân biệt tốt hơn trong nhiều nhóm đối chiếu.

Một điểm đáng chú ý của nghiên cứu là khả năng ứng dụng tiềm năng ở phụ nữ chưa bước vào giai đoạn mãn kinh và những người có nguy cơ mắc ung thư buồng trứng cao.

Ở nhóm phụ nữ tiền mãn kinh, Tu-Stroma vẫn thể hiện khả năng phân biệt tổn thương STIC và ung thư giai đoạn sớm với các tình trạng không ác tính.

1-s20-s1525157824002083-gr1-lrg.jpg
Tổng quan về thiết kế kết hợp dấu ấn sinh học tiền phát ung thư buồng trứng.

Điều này có ý nghĩa bởi những phụ nữ có nguy cơ di truyền cao, chẳng hạn mang biến thể gây bệnh ở gene BRCA1 hoặc BRCA2, thường phải cân nhắc cắt bỏ buồng trứng và ống dẫn trứng dự phòng được xem là biện pháp giảm nguy cơ quan trọng. Tuy nhiên, đây là quyết định có tác động lâu dài đến khả năng sinh sản và nội tiết.

Một xét nghiệm máu có thể phát hiện dấu hiệu tiền ung thư trước khi tổn thương tiến triển sẽ giúp bổ sung thông tin cho quá trình đánh giá nguy cơ và lựa chọn can thiệp.

Dù vậy, nghiên cứu chưa chứng minh rằng xét nghiệm Tu-Stroma có thể thay thế phẫu thuật dự phòng hoặc các phương pháp theo dõi hiện hành.

hwxf0lwbyaa8r-n.jpg
Phân tử RNA dài không mã hóa protein có tên Tu-Stroma chỉ ra biểu hiện sớm của loại bệnh phụ khoa phổ biến.

Nếu được xác nhận qua các nghiên cứu tiếp theo, Tu-Stroma có thể trở thành một công cụ quan trọng trong chiến lược phát hiện sớm ung thư buồng trứng, đặc biệt ở nhóm phụ nữ có nguy cơ cao.

Video: Hỏi đáp chuyên gia phát hiện và điều trị sơm ung thư buồng trứng | VTV2

Xét nghiệm RNA có thể hỗ trợ theo dõi ung thư bàng quang

Xét nghiệm uRARE-seq phân tích RNA trong nước tiểu, phát hiện 95% ca ung thư bàng quang khu trú và có thể hỗ trợ dự đoán đáp ứng điều trị.

Ung thư bàng quang là loại ung thư có nguy cơ tái phát cao, khiến nhiều bệnh nhân phải theo dõi trong thời gian dài sau điều trị. Một phương pháp thường dùng là nội soi bàng quang. Với người có nguy cơ cao, thủ thuật có thể phải lặp lại định kỳ, gây khó chịu và tốn kém.

fdownvn-instagram-video-downloader-11f2.jpg
Xét nghiệm uRARE-seq của Trường Y Đại học Stanford và Hệ thống chăm sóc sức khỏe VA Palo Alto, Mỹ phát triển có thể phát hiện chính xác 95% ca ung thư bàng quang.

Kỹ thuật xét nghiệm máu 'soi ra' nhiều loại ung thư và bệnh nội tạng

Các nhà nghiên cứu tại Đại học California, Los Angles (UCLA-Mỹ) đã tạo ra một xét nghiệm máu đơn giản có khả năng phát hiện đồng thời một số loại ung thư, nhiều bệnh về gan và các dấu hiệu bệnh về nội tạng.

Phương pháp này hoạt động bằng cách kiểm tra các đoạn DNA lưu thông tự nhiên trong máu.

TS Jasmine Zhou, tác giả chính của nghiên cứu tại Trung tâm Ung thư Toàn diện Jonsson thuộc UCLA Health cho biết: "Phát hiện sớm là vô cùng quan trọng, tỷ lệ sống sót cao hơn nhiều khi ung thư được phát hiện trước khi lan rộng".

Xét nghiệm máu sử dụng AI dự đoán bệnh tim sớm tới 15 năm

Các nhà nghiên cứu tại Đại học Hồng Kông (HKUMed) đã phát triển một công cụ AI có thể giúp dự đoán các vấn đề tim mạch nghiêm trọng nhiều năm trước khi các triệu chứng xuất hiện.

Hệ thống này, được gọi là CardiOmicScore, sử dụng thông tin từ một xét nghiệm máu duy nhất để ước tính nguy cơ mắc 6 bệnh tim mạch chính (CVD) trong tương lai của một người: bệnh động mạch vành, đột quỵ, suy tim, rung nhĩ, bệnh động mạch ngoại biên và huyết khối tĩnh mạch.

Các bác sĩ thường đánh giá nguy cơ tim mạch bằng cách xem xét các yếu tố như tuổi tác, huyết áp, tiền sử hút thuốc và các chỉ số lâm sàng tiêu chuẩn khác. Những chỉ số này rất hữu ích, nhưng chúng có thể không tiết lộ những thay đổi sinh học sớm nhất diễn ra bên trong cơ thể trước khi bệnh biểu hiện rõ ràng.

Đọc nhiều nhất

Tin mới