Tinh thể li ti hé lộ dấu hiệu trước khi núi lửa phun trào

Các nhà nghiên cứu tại Đại học Queensland, Australia, vừa chỉ ra rằng những tinh thể plagioclase cực nhỏ trong đá có thể cung cấp manh mối về quá trình dẫn tới phun trào.

Đá núi lửa tưởng như chỉ là sản phẩm cuối cùng của một vụ phun trào, nhưng bên trong chúng có thể lưu giữ lịch sử hoạt động của magma trước khi trồi lên mặt đất.

Plagioclase là một loại khoáng vật phổ biến trong đá magma. Điểm đặc biệt nằm ở những tinh thể nhỏ nhất, có kích thước chỉ tương đương bề rộng sợi tóc.

ft2vbknmjmlqylpndnkgjli5amw7axah9owdk5xmweo29-0pzsebswqcveomn9gjhlagxzrv-omabk9lhr0ku-w5wsjf3gpjeohbah-ind6rxaivljg70lh9vmtjacingudm4-vnumv8qhnrlvcdblslvfbxatvlznaib-jqftmofst013p6albe0r6pov2x.jpg
Ảnh lát cắt đá núi lửa dưới kính hiển vi.

Theo nhóm nghiên cứu, chúng được hình thành trong giai đoạn cuối trước khi núi lửa phun trào và có thể lưu giữ dấu vết hóa học của những biến động bên dưới bề mặt.

Nhóm nghiên cứu phân tích các mẫu đá từ 7 núi lửa cùng hai vụ phun trào siêu lớn cổ đại, trong đó có các mẫu thu thập tại dãy Andes thuộc Chile và Argentina. Họ khảo sát 28 lát cắt đá mỏng, sử dụng kính hiển vi và phương pháp phân tích thành phần hóa học để tìm hiểu các tinh thể plagioclase.

wadhii-4rvhmd3pqrdyxsni6ijulh6c-qx7pkwaln4iensnjy1ghhpipteywbhqgblx7mykkl3ofxooaa-drofka6vmpmrl-lfhihg-yjxjtg1c8ricjenfqqdokpc6xknirqv9qlbegkkl-eeydsetadnhl9oix66987rjbc82gd-lv1aayprmi9amdtscc.jpg
Bản đồ hóa học tia X của tinh thể plagioclase tại khu vực Andes.

Kết quả cho thấy những tinh thể nhỏ nhất trong các mẫu từ nhiều núi lửa có dấu hiệu hóa học tương đồng. Nhóm nghiên cứu cho rằng đặc điểm này phản ánh một quá trình chung: magma nóng từ sâu bên dưới dịch chuyển lên, xâm nhập vào khoang magma nông hơn, làm hệ thống bên trong núi lửa mất ổn định.

Sự thay đổi về nhiệt độ, hàm lượng nước và thành phần magma tác động tới quá trình phát triển của tinh thể. Bằng cách phân tích từng tinh thể riêng lẻ thay vì chỉ đo thành phần trung bình của toàn bộ mẫu đá, các nhà khoa học có thể tái dựng những giai đoạn khác nhau trong lịch sử magma.

Nhóm nghiên cứu gọi dấu hiệu hóa học mới nhận diện là “plagioclase eruptibility field”, tạm hiểu là trường đặc trưng plagioclase liên quan đến khả năng phun trào. Họ kỳ vọng dấu hiệu này có thể giúp nhận diện những núi lửa có hệ thống magma dễ mất ổn định hơn, từ đó ưu tiên giám sát.

cso9rhbx9umy-ii6l6ugilgi7vmd5f-6jsrwm26o4rd5z51yuu8hrmyoqmk5oawgif7xmt1volh6yv78icak7rlclnzpqryh-efj1zpxwxkaed5pzamuhkxaewd98-dg08bqcwdrhkfa-frzl86yxzfyffwjo13grwrbom9kfqce9onpsdfw5qcljzq7eaa.jpg
Kết quả của nghiên cứu có thể giúp phân loại các núi lửa cần được giám sát.

Tuy nhiên, phát hiện không có nghĩa các nhà khoa học đã tìm được cách dự báo chính xác ngày giờ núi lửa phun trào. Phương pháp hiện dựa trên việc phân tích đá đã được phun ra, nên chủ yếu giúp hiểu lại những quá trình đã diễn ra trước đó.

Để trở thành công cụ cảnh báo thực tế, dấu hiệu này cần được kiểm chứng ở nhiều loại núi lửa và môi trường kiến tạo khác nhau. Nhóm nghiên cứu cũng muốn tìm hiểu liệu đặc điểm tương tự có xuất hiện ở các núi lửa dưới đại dương hay không.

Dù còn ở giai đoạn nghiên cứu, những tinh thể nhỏ bé này cho thấy đá núi lửa có thể là một “hồ sơ lưu trữ” chi tiết hơn nhiều so với những gì mắt thường quan sát được.

Video: Những ngọn núi lửa khủng khiếp nhất lịch sử nhân loại.

Quần đảo núi lửa giữa Đại Tây Dương được ví như thiên đường hoang dã

Giữa Đại Tây Dương bao la, một quần đảo núi lửa sở hữu những bãi biển tuyệt đẹp và hệ sinh thái biển phong phú bậc nhất Brazil.

Cách bờ biển Đông Bắc Brazil hàng trăm kilomet, Fernando de Noronha là quần đảo gồm 21 hòn đảo, đảo nhỏ và mỏm đá nhô lên giữa đại dương. Nằm cách thành phố Recife khoảng 545 km, quần đảo có tổng diện tích đất liền khoảng 26 km², trong đó đảo chính cùng tên là nơi duy nhất có cư dân sinh sống thường xuyên. Nguồn gốc núi lửa tạo nên địa hình đặc biệt với những vách đá dựng đứng, bãi cát trắng và làn nước biển biến đổi qua nhiều sắc xanh.

Fernando de Noronha nổi tiếng với những bãi biển được xếp vào hàng đẹp nhất Brazil. Praia do Sancho thường xuyên xuất hiện trong các bảng xếp hạng bãi biển hàng đầu thế giới. Muốn xuống bãi biển này, du khách phải đi qua những cầu thang kim loại hẹp được lắp giữa khe đá, sau đó tiếp tục men theo các bậc thang xuống bãi cát. Khung cảnh vách đá xanh rì bao quanh làn nước trong vắt khiến nơi đây trở thành điểm đến đặc biệt hấp dẫn đối với những người yêu thiên nhiên.

Hang động Scotland- kiệt tác kỳ lạ được tạo nên từ dung nham núi lửa

Nằm trên một hòn đảo hoang ngoài khơi Scotland, Fingal’s Cave gây ấn tượng với những cột đá lục giác khổng lồ và tiếng vọng kỳ lạ.

Giữa vùng biển phía tây Scotland có một hòn đảo nhỏ không người ở tên Staffa. Nơi đây nổi tiếng với một hang động đặc biệt, nơi những bức tường đá dựng đứng được ghép từ hàng nghìn cột đá núi lửa có hình lục giác. Khi sóng biển tràn vào hang, âm thanh dội lại giữa những vách đá tạo nên những tiếng vọng kỳ lạ, khiến nơi này còn được gọi là “hang động của giai điệu”.

kzqfakgo4bbbyhjcarj9nh-1920-80jpg.jpg

Thời hoàng kim của những ngọn núi lửa ở Việt Nam

Từ Tây Nguyên đến các đảo ngoài khơi, Việt Nam từng trải qua thời kỳ núi lửa hoạt động mạnh, để lại những cao nguyên bazan, miệng núi lửa và cảnh quan kỳ lạ.

Ngày nay, Việt Nam không phải là quốc gia thường được nhắc đến khi nói về những vùng núi lửa nổi tiếng trên thế giới. Chúng ta không có những ngọn núi lửa đang phun trào liên tục như ở Indonesia hay Nhật Bản. Thế nhưng dưới những cánh rừng Tây Nguyên, giữa các cao nguyên bazan và ngoài khơi miền Trung, dấu tích của một thời kỳ núi lửa hoạt động mạnh vẫn còn hiện diện ở quy mô đáng kinh ngạc.

Việt Nam từng có một trường núi lửa rộng lớn

Đọc nhiều nhất

Tin mới