Hãng tin CN của Mỹ hôm 23/6 đã tiết lộ thông tin về cuộc thẩm tra sau nhiệm vụ với phi công Mỹ điều khiển tiêm kích F-15 bị bắn rơi trên không phận Iran hồi tháng 4 năm nay.

"Phi công của chiếc F-15 nói anh ta đã nhìn thấy hàng loạt UAV của Iran liên kết và di chuyển như một thể thống nhất. Chúng kết nối với nhau và chuyển động đồng bộ, với các UAV nhỏ hơn nằm phía dưới những UAV lớn, khá giống với hình dạng của một con sứa, nói cách khác thì như công nghệ ngoài hành tinh".

Hãng tin CNN lưu ý câu mô tả trên không phải phát biểu trực tiếp của phi công, mà là lời thuật lại từ một trong những nguồn tin nắm được nội dung lời khai. Một nguồn tin khác cho biết viên phi công đã mô tả khu vực này như một "bãi mìn trên không".

Nó ngay lập tức gây ra một làn sóng tranh luận dữ dội trong cộng đồng tình báo Mỹ mà cho đến nay vẫn chưa được giải quyết.

Theo các chuyên gia quân sự, ngay cả khi các lời kể lại trên là chính xác, vẫn chưa thể khẳng định chắc chắn những gì phi công nhìn thấy phản ánh đúng thực tế.

Sự việc xảy ra trong bối cảnh căng thẳng cao độ, khi phi công được cho cũng bị chấn động não sau sự cố. Tuy vậy, khả năng cao là đội hình UAV của Iran đã trực tiếp hoặc gián tiếp góp phần vào việc bắn rơi tiêm kích F-15.

Trong trường hợp những gì phi công mô tả thực sự là một nhóm UAV hoạt động theo cơ chế "bầy đàn", điều đó cho thấy Iran có thể đã sở hữu năng lực UAV vượt ngoài dự đoán.

"Bầy đàn UAV” thường được hiểu là một nhóm phương tiện không người lái hoặc vũ khí dẫn đường được kết nối với nhau thông qua hệ thống truyền dữ liệu, cho phép phối hợp hoạt động nhằm tối đa hóa hiệu quả tác chiến.

Mức độ phức tạp của các hệ thống này phụ thuộc vào năng lực tính toán, mức độ tự động hóa và kiến trúc liên lạc giữa các phương tiện.

Khái niệm này khác với việc nhiều UAV đơn thuần cùng tham gia một nhiệm vụ, bởi chúng không có khả năng phối hợp hoặc ra quyết định tập thể theo thời gian thực.

"Nếu mạng lưới UAV đó có thể tự phối hợp để duy trì một hình dạng cố định, lại được trang bị thuốc nổ và biết giữ lại các nguồn lực dự phòng để tiếp tục tấn công những mục tiêu mà loạt đạn đầu tiên chưa phá hủy được, đó là một phương thức tác chiến cực kỳ đáng gờm", một chuyên gia quân sự nhận định.

Các quan chức tình báo Mỹ bất đồng về cách diễn giải những gì phi công lái máy bay F-15 mô tả. Lực lượng Không quân Mỹ đã chuyển các câu hỏi đến Bộ Chỉ huy Trung ương Mỹ, nhưng bộ phận này không trực tiếp trả lời các câu hỏi của các hãng tin. Văn phòng Giám đốc Tình báo Quốc gia không trả lời yêu cầu bình luận.

Mặc dù khả năng cụ thể về máy bay không người lái mà phi công mô tả không phải là điều mà các cơ quan tình báo Mỹ trước đây đánh giá là Iran sở hữu, nhưng theo hai nguồn tin quen thuộc với vấn đề này, có nhiều báo cáo cho thấy Iran đã nhận được sự hỗ trợ trong việc phát triển công nghệ máy bay không người lái từ Trung Quốc và Nga.

Theo các nguồn tin, thuật ngữ kỹ thuật cho khả năng được phi công mô tả là "mạng lưới liên kết một-nhiều". Nhìn chung, mạng lưới dạng lưới cho phép người điều khiển điều khiển nhiều máy bay không người lái cùng một lúc.

Các quốc gia Nga và Trung Quốc được cho là cũng có khả năng này. Bất kỳ sự phát triển nào trong chương trình chiến tranh bằng máy bay không người lái vốn đã rất tinh vi của Iran đều sẽ là mối lo ngại đối với lực lượng Mỹ và các đồng minh trong khu vực.