Loài mực quái vật dài hơn 10 m từng thống trị đại dương tiền sử

Hàng chục triệu năm trước, đại dương từng là nơi sinh sống của những loài động vật thân mềm khổng lồ, sở hữu xúc tu đáng sợ.

Trong số những sinh vật bí ẩn nhất của đại dương tiền sử có Tusoteuthis longa, một loài mực khổng lồ sống vào cuối kỷ Phấn Trắng, khoảng 80 triệu năm trước. Chúng từng sinh sống trong vùng biển nội địa bao phủ một phần Bắc Mỹ ngày nay. Với chiều dài ước tính khoảng 8–11 m tính cả xúc tu, Tusoteuthis có thể sánh với những loài mực khổng lồ hiện đại.

Điều thú vị là các nhà cổ sinh vật học không tìm thấy nguyên vẹn cơ thể chúng. Phần lớn bằng chứng chỉ là hóa thạch của gladius – cấu trúc nâng đỡ bên trong cơ thể mực, đôi khi được ví như bộ xương sống. Do phần lớn cơ thể mực được cấu tạo từ mô mềm nên rất khó hóa thạch. Từ những di tích ít ỏi này, giới khoa học phải tái dựng hình dáng và kích thước của sinh vật đã tuyệt chủng.

Một cái tên đáng chú ý khác là Enchoteuthis melanae, một loài động vật chân đầu cổ đại có thể đạt chiều dài khoảng 12 m theo một số ước tính. Chúng thuộc nhóm cephalopod không có vỏ ngoài, từng sinh sống trong đại dương thời khủng long. Tuy nhiên, kích thước thực tế vẫn còn nhiều tranh luận vì hóa thạch chủ yếu là những bộ phận cứng còn sót lại, không phải toàn bộ cơ thể.

Ảnh: nationalgeographic.fr

Điều khiến thế giới động vật chân đầu tiền sử càng hấp dẫn là những phát hiện về các hóa thạch hàm khổng lồ. Năm 2026, nghiên cứu về Nanaimoteuthis haggarti cho thấy từng tồn tại một loài bạch tuộc cổ đại có thể dài tới 19 m, sống cách đây hơn 80 triệu năm. Dù ban đầu được xếp vào nhóm mực ma cà rồng, các nhà khoa học hiện xác định chúng thuộc nhóm bạch tuộc có vây. Đây là một lời nhắc thú vị rằng những kẻ săn mồi khổng lồ thời tiền sử không chỉ có cá mập hay bò sát biển.

Việc nghiên cứu những sinh vật này gặp nhiều khó khăn bởi mô mềm hiếm khi được bảo tồn. Các nhà khoa học thường phải dựa vào hóa thạch hàm, cấu trúc nâng đỡ bên trong và so sánh với những loài hiện đại để ước tính kích thước. Vì thế, những con số về chiều dài của chúng vẫn có thể được điều chỉnh khi xuất hiện bằng chứng mới.

Dù vậy, các hóa thạch ít ỏi cũng đủ cho thấy động vật chân đầu đã nhiều lần tiến hóa theo hướng khổng lồ. Đại dương thời khủng long có thể từng chứa những sinh vật xúc tu đồ sộ, góp phần tạo nên một thế giới săn mồi phức tạp mà ngày nay chúng ta mới chỉ hiểu được một phần.

Loài hoa khổng lồ có hình dáng như vương miện từng xuất hiện từ hàng trăm triệu năm trước.

Không cần oxy, không sợ chân không: Bí mật sinh tồn của vi sinh vật vũ trụ

Không có oxy, áp suất hay sự bảo vệ của khí quyển, nhưng một số sinh vật cực nhỏ vẫn có thể tồn tại giữa môi trường vũ trụ khắc nghiệt.

Không gian vũ trụ được xem là một trong những môi trường khắc nghiệt nhất đối với sự sống. Chân không, bức xạ tia cực tím, tia vũ trụ và những biến động nhiệt độ cực đoan có thể phá hủy tế bào của hầu hết sinh vật trên Trái Đất. Tuy nhiên, các thí nghiệm của NASA và Cơ quan Vũ trụ châu Âu (ESA) đã phát hiện một số vi sinh vật có khả năng chịu đựng những điều kiện tưởng chừng không thể tồn tại này.

Một trong những ví dụ nổi bật là vi khuẩn Deinococcus radiodurans, thường được mệnh danh là vi khuẩn chịu bức xạ. Loài này có khả năng sửa chữa những tổn thương nghiêm trọng trong DNA, thậm chí sau khi bộ gene bị phân mảnh bởi bức xạ mạnh. Một số thí nghiệm cũng cho thấy các tế bào vi khuẩn tập hợp thành lớp dày có thể bảo vệ lẫn nhau, giúp chúng tồn tại trong môi trường không gian lâu hơn so với tế bào đơn lẻ. Nghiên cứu công bố năm 2020 ghi nhận các mẫu vi khuẩn thuộc nhóm Deinococcus có thể sống sót sau ba năm tiếp xúc với môi trường bên ngoài Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS).

Bọ cạp Thiên Đường và ốc nón Sơn Đoòng: Hai thế giới sinh tồn ở Phong Nha – Kẻ Bàng

Được phát hiện trong động Thiên Đường và hang Sơn Đoòng, hai loài sinh vật nhỏ bé hé lộ những đặc điểm thích nghi và giá trị tiến hóa đáng chú ý.

Nhắc đến Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng, nhiều người thường nghĩ đến những hang động kỳ vĩ, các dòng sông ngầm, hố sụt và những khối thạch nhũ hàng triệu năm tuổi. Tuy nhiên, bên cạnh cảnh quan ngoạn mục, hệ thống núi đá vôi nơi đây còn là môi trường sống của nhiều sinh vật ít được biết đến, trong đó có những loài chỉ mới được khoa học mô tả trong vài thập niên gần đây.

Hai đại diện tiêu biểu trong số đó là bọ cạp Thiên Đường (Vietbocap thienduongensis), được phát hiện trong động Thiên Đường và ốc nón Sơn Đoòng (Calybium plicatus), được tìm thấy tại Hố sụt 1 bên trong hang Sơn Đoòng. Trong hai loài động vật này, một loài thích nghi với môi trường hang động sâu, thiếu ánh sáng, loài còn lại được ghi nhận ở khu vực hố sụt có ánh sáng tự nhiên chiếu xuống, nơi điều kiện sống khác biệt với vùng tối bên trong hang.

Bí ẩn bọt biển lớn nhất thế giới to bằng ô tô

Ở độ sâu hơn 2.000m dưới Thái Bình Dương, các nhà khoa học từng phát hiện một con bọt biển có kích thước tương đương chiếc ô tô nhỏ. Dù đã được tìm thấy hơn 10 năm, sinh vật khổng lồ này vẫn còn nhiều bí ẩn.

Con bọt biển được các nhà khoa học thuộc Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Quốc gia Mỹ (NOAA) phát hiện vào năm 2015, trong chuyến thám hiểm khu bảo tồn biển Papahānaumokuākea, gần quần đảo Hawaii.

anh-man-hinh-2026-10-31-luc-165451.png
Con bọt biển lớn nhất từng được ghi nhận, được phát hiện ở độ sâu hơn 2.000 m dưới Thái Bình Dương, gần quần đảo Hawaii. Ảnh: NOAA Ocean Exploration

Đọc nhiều nhất

Tin mới