Có thể hiểu đơn giản giao thừa là thời khắc thiêng liêng tiễn năm cũ, đón năm mới, song không phải gia đình nào cũng có điều kiện chuẩn bị mâm cúng đầy đủ, khiến nhiều người lo lắng việc không cúng giao thừa có ảnh hưởng đến vận hạn hay không.

Theo tín ngưỡng dân gian, lễ cúng giao thừa (lễ Trừ Tịch) mang ý nghĩa xua đi điều không may, đón vận may mới, gắn với quan niệm mỗi năm có một vị quan Hành Khiển cai quản hạ giới và bàn giao công việc vào thời khắc giao thừa. Nghi thức thường gồm mâm cúng ngoài trời để tiễn quan cũ, đón quan mới và mâm cúng trong nhà để mời tổ tiên, thể hiện lòng thành và mong cầu bình an cho năm mới.

Không cúng giao thừa có ảnh hưởng đến vận hạn?

Xét theo góc độ tâm linh và nghiên cứu văn hóa, việc cúng giao thừa là nghi thức cầu may giúp gia chủ vững tâm về mặt tinh thần. Tuy nhiên, câu trả lời cho việc không cúng có sao không phụ thuộc hoàn toàn vào lòng thành của gia chủ.

Các chuyên gia văn hóa và Phật giáo đều cho rằng thần linh, tổ tiên chứng giám cho tấm lòng hướng thiện và sự thành kính chứ không chỉ nhìn vào mâm cao cỗ đầy. Nếu gặp hoàn cảnh bất khả kháng, việc không thể bày biện mâm cúng sẽ không bị coi là phạm lỗi hay chắc chắn gặp xui xẻo.

Có bắt buộc phải cúng giao thừa ngoài trời?

Dân gian truyền lại phong tục có cả mâm cúng trong nhà và ngoài trời. Tuy nhiên, với điều kiện sống hiện đại tại các đô thị chật hẹp, việc cúng ngoài trời gặp nhiều hạn chế. Nhiều gia đình hiện nay chọn cách chỉ cúng trong nhà một cách nghiêm cẩn.

Các chuyên gia phong thủy nhận định điều này hoàn toàn có thể chấp nhận được. Nếu không có không gian thoáng đạt, gia chủ chỉ cần tập trung thắp hương tại bàn thờ gia tiên một cách trang nghiêm là đủ để báo cáo thời khắc chuyển giao.

Trường hợp không cúng giao thừa vẫn được chấp nhận

Trong xã hội hiện đại, lễ nghi đã trở nên linh hoạt hơn. Dưới đây là các trường hợp việc giản lược nghi lễ được cảm thông:

Nhà chung cư: Do quy định phòng chống cháy nổ, nhiều hộ dân không thể bày lễ ngoài ban công hay hành lang.

Gia đình vắng nhà: Những người đi du lịch hoặc về quê muộn sau 0 giờ không cần quá áp lực về việc cúng bái tại ngôi nhà vắng chủ.

Tín ngưỡng khác: Người theo Công giáo, Tin lành hoặc không theo tôn giáo không bắt buộc thực hiện nghi thức này.

Sức khỏe yếu: Người già yếu không nên ra ngoài trời lúc đêm muộn trong thời tiết lạnh để tránh ảnh hưởng sức khỏe.

Nếu không thể cúng lễ đầy đủ, bạn vẫn có thể thực hiện những hành động nhỏ để đón khí xuân:

Thắp hương gia tiên: Vào đúng 0 giờ, hãy thắp nén hương thơm lên bàn thờ tổ tiên để thể hiện lòng nhớ ơn.

Khấn nguyện đơn giản: Tĩnh tâm cầu nguyện cho gia đình một năm mới bình an, khỏe mạnh mà không cần văn khấn rườm rà.

Giữ hòa khí: Cả gia đình quây quần, trao nhau lời chúc tốt đẹp và tránh to tiếng trong đêm giao thừa.

Các điều kiêng kỵ trong đêm giao thừa:

Ads

Dù có tổ chức cúng lễ hay không, để năm mới suôn sẻ, bạn nên lưu ý:

Tránh làm vỡ bát đĩa, gương soi vì quan niệm đây là điềm báo chia ly.

Kiêng đổ rác hay quét nhà ngay lúc giao hòa để tránh thất thoát tài lộc.

Nên mặc trang phục có màu sắc tươi sáng như đỏ, vàng để mang lại năng lượng tích cực.

Nếu vẫn cúng Giao thừa bạn có thể tham khảo mâm cúng đúng chuẩn dưới đây:

Mâm cúng ngoài trời

Mâm cúng quan thần sẽ được đặt ở ngoài trời, nhằm tiễn người nhà trời đã cai quản hạ giới và đón vị mới xuống tiếp tục công việc này. Theo dân gian, gia chủ cần thực hiện việc cúng bái bên ngoài trời trước khi làm lễ cúng Giao thừa trong nhà.

Mâm cỗ cúng giao thừa truyền thống gồm có các lễ vật: Thủ lợn hoặc gà luộc, xôi, bánh chưng, trầu cau, hoa, quả, gạo, muối, nước, rượu và vàng mã. Trên hương án có bình hương, hai ngọn đèn dầu hoặc hai ngọn nến.

Cúng Giao thừa ngoài trời, mâm lễ vật có thể làm cỗ chay hoặc cỗ mặn tùy theo điều kiện gia đình. Mâm cúng Giao thừa ngoài trời không cần quá cầu kì như mâm cúng trong nhà nhưng phải chuẩn bị tươm tất, sạch sẽ, gọn gàng.

Vào đúng giờ Tý (23h - 1h), các gia đình đặt mâm cúng trước cửa nhà. Nếu sống ở chung cư, gia chủ có thể đặt mâm cúng ở ban công hoặc tại sảnh lớn của tòa nhà đang ở.

Sau khi đặt ngay ngắn mâm cúng, gia chủ tiến hành nghi thức cúng tiễn đưa thần cũ, đón thần mới, hy vọng về một năm mới an khang, thịnh vượng.

Mâm cúng Giao thừa trong nhà cũng bao gồm những lễ vật như mâm cúng ngoài trời. Ngoài ra, gia chủ còn cần có thêm mâm ngũ quả, trầu cau, tiền vàng, bánh kẹo, mứt tết. Mâm cỗ mặn sẽ đặt dưới bàn thờ hoặc ở bàn khác, không bày lên bàn thờ.

Mâm cỗ mặn thường có các món ăn truyền thống ngày Tết như gà luộc, bánh chưng, giò lụa, xôi đỗ, chè đỗ, thịt lợn luộc, canh miến… Trong khi đó, mâm cỗ chay có bánh kẹo, mứt tết, các món rau luộc, xôi chè.

Tùy thuộc gia đình, văn hóa địa phương, vùng miền, các món bày trong mâm cỗ sẽ có sự khác nhau. Nhưng cần đảm bảo mâm cỗ chỉn chu, sạch sẽ để thể hiện lòng thành kính.

Sau khi bày lễ, đặt xong mâm cúng, người lớn tuổi nhất trong gia đình ăn mặc chỉnh tề, thực hiện đốt đèn nến, thắp hương và thành kính lễ Giao thừa trong nhà, khấn thần linh và mời tổ tiên về ăn Tết cùng con cháu.

Lễ cúng Giao thừa cần hoàn thành trước 1h ngày mùng 1 Tết (tức 29/1 Dương lịch). Các gia đình nên có sự chuẩn bị kĩ lưỡng để lễ cúng diễn ra đúng giờ, đúng nghi thức, cùng hướng đến một năm mới 2026nhiều phúc lộc, bình an.

* Thông tin trong bài chỉ mang tính tham khảo, chiêm nghiệm