Cố Tổng thống Nam Phi Nelson Rolihlahla Mandela (1918 – 2013) là một trong những nhà lãnh đạo xuất sắc và được kính trọng nhất trong lịch sử hiện đại. Cuộc đời của ông là một hành trình dài vượt qua nghịch cảnh để đấu tranh chống chế độ phân biệt chủng tộc Apartheid, vì tự do, bình đẳng và hòa giải dân tộc.

Theo tiểu sử về cố Tổng thống Nelson Mandela trên trang web của hãng thông tấn Chính phủ Nam Phi (SAnews), ông sinh ngày 18/7/1918 trong một gia đình tù trưởng thuộc bộ tộc Thembu tại làng Mvezo thuộc vùng Transkei (nay thuộc tỉnh Đông Cape).

Ngay từ nhỏ, Nelson Mandela đã được nghe kể về lòng dũng cảm của tổ tiên trong các cuộc kháng chiến. Điều đó nuôi dưỡng trong ông ước mơ được đóng góp sức mình vào cuộc đấu tranh giành tự do cho dân tộc mình.

Sau khi học tiểu học tại một ngôi trường địa phương, nơi ông được cô giáo đặt tên là “Nelson”, ông được gửi đến học viện nội trú Clarkebury và sau đó đến Healdtown, một trường trung học Wesleyan có tiếng tăm.

Ông Nelson Mandela học ngành Luật tại Đại học Witwatersrand. Vào khoảng năm 1943, ông gia nhập Đại hội Dân tộc Phi (ANC) và sau đó trở thành lãnh đạo Liên đoàn thanh niên của Đảng ANC. Năm 1948, Đảng Dân tộc lên nắm quyền ở Nam Phi và đưa ra chính sách phân biệt chủng tộc Apartheid. Cùng năm đó, ông Mandela bắt đầu tham gia phong trào chống chế độ Apartheid.

Nhận thức rằng những phản kháng ôn hòa không thể làm thay đổi hệ thống Apartheid, ông Mandela cùng các thành viên trong Đảng ANC buộc phải chuyển sang các hình thức đấu tranh quyết liệt hơn. Sự kiên định ấy khiến ông bị chính quyền thời đó bắt giữ và kết án tù chung thân vào năm 1964 trong phiên tòa Rivonia lịch sử.

Sau 27 năm bị giam cầm, trong đó 18 năm ở đảo Robben, ngày 11/2/1990, ông Mandela được Chính phủ Nam Phi dưới thời Tổng thống Frederik Willem de Klerk trả tự do. Sau khi được thả, ông Mandela được bầu làm Phó Chủ tịch của ANC, tiếp đến trở thành Chủ tịch Đảng vào tháng 7/1991. Ông Mandela đã lãnh đạo ANC trong các cuộc đàm phán với Tổng thống Frederik Willem de Klerk để chấm dứt chế độ phân biệt chủng tộc và mang lại một quá trình chuyển đổi hòa bình sang nền dân chủ không phân biệt chủng tộc ở Nam Phi.

Tháng 4/1994, Đảng ANC do ông Mandela lãnh đạo đã giành chiến thắng trong cuộc bầu cử bằng hình thức phổ thông đầu phiếu đầu tiên của Nam Phi, và ngày 10/5/1994, ông Mandela tuyên thệ nhậm chức, trở thành Tổng thống Nam Phi đầu tiên được bầu cử dân chủ theo phương thức phổ thông đầu phiếu và cũng là Tổng thống da màu đầu tiên của nước này.

Trên cương vị Tổng thống, ông đã đưa ra các sáng kiến ​​về nhà ở, giáo dục và phát triển kinh tế nhằm cải thiện mức sống của người dân trong nước.

Dưới sự lãnh đạo của Tổng thống Nelson Mandela, Nam Phi từng bước phá bỏ tàn tích của nạn phân biệt chủng tộc, đi vào con đường xây dựng nền dân chủ, vì quyền con người. Đáng chú ý vào năm 1996, Quốc hội Nam Phi thông qua bản Hiến pháp mới, với một tuyên ngôn nhân quyền đảm bảo quyền lợi hợp pháp của mọi người dân nước này.

Ông Mandela không tranh cử nhiệm kỳ thứ hai làm Tổng thống Nam Phi. Sau khi rời chính trường vào năm 1999 để nhường chỗ cho thế hệ lãnh đạo tiếp theo, ông thành lập Quỹ Nelson Mandela, tiếp tục cống hiến cho các hoạt động từ thiện, giáo dục, và hỗ trợ phòng chống HIV/AIDS.

Tiếp tục sứ mệnh thúc đẩy công lý xã hội, đối thoại và hòa bình, ông vẫn duy trì sự ảnh hưởng mạnh mẽ trên trường quốc tế.

Ông Nelson Mandela đã được trao hơn 250 giải thưởng cao quý, trong đó có Giải thưởng Nobel Hòa bình năm 1993.

Đánh giá cao những cống hiến của ông, tháng 9/2009, Đại hội đồng Liên Hợp Quốc đã chính thức tuyên bố lấy ngày 18/7 hàng năm, ngày sinh của ông, là Ngày Quốc tế Nelson Mandela, hay còn gọi đơn giản là Ngày Mandela.

Ông Nelson Mandela qua đời vào ngày 5/12/2013 ở tuổi 95, để lại nỗi tiếc thương vô hạn trong lòng người dân Nam Phi và bạn bè quốc tế.

Cuộc đời ông là minh chứng cho thấy sự kiên trì, lòng bao dung và tinh thần đối thoại có thể vượt qua những chia rẽ sâu sắc nhất của con người.