Ếch mưa sa mạc (Breviceps macrops) là một trong những loài lưỡng cư kỳ lạ và "đáng yêu" nhất thế giới. Chúng sinh sống chủ yếu tại các dải cát ven biển ở Namibia và Nam Phi, nơi khí hậu khô cằn tưởng như hoàn toàn không phù hợp với loài ếch vốn cần độ ẩm cao. Thế nhưng, chính trong môi trường khắc nghiệt ấy, loài sinh vật bé nhỏ này lại tiến hóa theo cách cực kỳ đặc biệt.
Ảnh: idntimes.
Điểm khiến ếch mưa sa mạc nổi tiếng khắp mạng xã hội là ngoại hình “khó tin”. Chúng có cơ thể gần như hình cầu, chân ngắn cũn cỡn, bụng trắng phệ và đôi mắt lồi lớn luôn mang vẻ hoang mang như đang bị ai làm phiền. Một con trưởng thành chỉ dài khoảng 4–6 cm, trông giống món đồ chơi hoạt hình hơn là động vật thật. Khi bị đe dọa, thay vì nhảy xa như nhiều loài ếch khác, chúng thường phồng người lên rồi phát ra âm thanh “chít chít” rất cao và kỳ quặc. Chính đoạn video ghi lại tiếng kêu này từng khiến hàng triệu người xem thích thú trên Internet.
Ảnh: amphibianfact.
Dù mang tên “ếch mưa”, chúng lại sống chủ yếu trong các vùng cát ven sa mạc Namib. Ban ngày, loài ếch này thường vùi mình dưới lớp cát để tránh nắng nóng và giữ độ ẩm cho cơ thể. Chúng đào hang bằng chân sau khỏe, tạo nên những đường hầm nhỏ dưới mặt đất. Khi màn đêm buông xuống và không khí trở nên mát hơn, chúng mới bò ra ngoài săn côn trùng nhỏ.
Ảnh: inaturalist.
Một đặc điểm thú vị khác là ếch mưa sa mạc không trải qua giai đoạn nòng nọc bơi tự do như nhiều loài ếch khác. Thay vì đẻ trứng dưới nước, con cái sẽ đào một cái hang sâu trong lớp cát ẩm (thường nằm dưới các đụn cát hoặc bụi cây để tránh sự bay hơi). Tại đây, chúng sẽ đẻ một ổ trứng bao gồm khoảng 12 đến 40 quả. Trứng của chúng phát triển trực tiếp thành ếch con hoàn chỉnh bên trong lớp vỏ trứng. Khi trứng nở, ếch con hoàn chỉnh (nhưng với kích thước siêu nhỏ) sẽ chui ra trực tiếp từ vỏ trứng và bắt đầu cuộc sống trong hang ẩm cho đến khi đủ cứng cáp để đào lên mặt đất. Đây là cách thích nghi rất hiệu quả với môi trường thiếu ao hồ cố định. Nếu phải phụ thuộc vào nước mặt để sinh sản, có lẽ loài ếch này khó tồn tại được ở vùng sa mạc ven biển khô hạn.
Ngày nay, ếch mưa sa mạc đang đối mặt với nhiều áp lực từ con người. Các hoạt động khai khoáng ven biển, xe địa hình và biến đổi môi trường sống có thể ảnh hưởng tới những khu vực cát nơi chúng đào hang sinh sống. Vì tập tính ẩn mình dưới cát, số lượng thực tế của loài này vẫn còn khá khó xác định.
