Mực ma cà rồng, tên khoa học Vampyroteuthis infernalis, là một sinh vật biển sâu nổi tiếng nhờ vẻ ngoài vừa kỳ bí vừa đáng sợ. Tên gọi của nó trong tiếng Latin có nghĩa là “mực ma cà rồng đến từ địa ngục”, bắt nguồn từ cơ thể màu đỏ sẫm, đôi mắt lớn màu xanh hoặc đỏ và lớp màng nối giữa các xúc tu giống như chiếc áo choàng của ma cà rồng trong truyền thuyết. Tuy nhiên, trái với cái tên đáng sợ ấy, loài này thực ra khá hiền lành và có lối sống hoàn toàn khác với nhiều loài mực săn mồi khác.
Ảnh: www2.padi.
Vampyroteuthis infernalis sinh sống ở độ sâu khoảng 600–900 mét dưới mặt biển, nơi ánh sáng Mặt trời gần như không thể chạm tới và lượng oxy cực thấp. Đây là môi trường mà nhiều sinh vật khác khó tồn tại, nhưng mực ma cà rồng lại thích nghi hoàn hảo. Chúng có tốc độ trao đổi chất rất thấp, giúp tiết kiệm năng lượng trong vùng biển nghèo thức ăn.
Ảnh: montereybayaquarium.org.
Điểm đặc biệt nhất của loài này là khả năng phát quang sinh học. Khắp cơ thể chúng có các cơ quan nhỏ gọi là photophore, có thể phát ra ánh sáng xanh lam kỳ ảo trong bóng tối đại dương. Khi bị đe dọa, thay vì phun mực như các loài mực thông thường, chúng tiết ra một đám chất nhầy phát sáng, tạo hiệu ứng như “đám mây sao” để đánh lạc hướng kẻ săn mồi. Ngoài ra, chúng còn có thể lộn ngược lớp màng giữa các xúc tu lên trên đầu, biến mình thành một “quả cầu gai” kỳ quái nhằm tự vệ.
Ảnh: montereybayaquarium.org.
Dù thuộc nhóm động vật thân mềm chân đầu, mực ma cà rồng lại không phải là “thợ săn hung dữ”. Thức ăn của chúng chủ yếu là “tuyết biển” - những mảnh vụn hữu cơ, xác sinh vật phù du và chất thải chìm xuống từ tầng nước phía trên. Chúng dùng hai sợi xúc tu dài đặc biệt để thu gom thức ăn trong bóng tối, giống như một người nhặt rác âm thầm của đại dương sâu.
Các nhà khoa học cho rằng Vampyroteuthis infernalis là một “hóa thạch sống”, đại diện cho nhánh tiến hóa cổ xưa nằm giữa mực và bạch tuộc hiện đại. Chính điều đó khiến nó trở thành đối tượng nghiên cứu quan trọng trong việc tìm hiểu sự tiến hóa của sinh vật biển sâu.