Điện thoại Android lưu trữ nhiều thông tin quan trọng, từ tin nhắn, hình ảnh đến tài khoản ngân hàng và dữ liệu cá nhân. Đây cũng là lý do thiết bị trở thành mục tiêu của phần mềm gián điệp (spyware), loại mã độc có khả năng âm thầm thu thập thông tin mà chủ máy không hay biết. Trong những trường hợp nghiêm trọng, kẻ tấn công có thể theo dõi vị trí GPS, truy cập lịch sử liên lạc, đánh cắp thông tin đăng nhập hoặc lợi dụng quyền truy cập micro và camera để ghi lại hoạt động xung quanh.

Pin tụt nhanh, máy nóng bất thường có thể là dấu hiệu cảnh báo

Spyware thường tìm cách che giấu hoạt động nên người dùng khó phát hiện chỉ bằng cách quan sát màn hình. Tuy nhiên, một số biểu hiện bất thường có thể giúp nhận diện nguy cơ, chẳng hạn điện thoại hao pin nhanh dù không sử dụng nhiều, nóng lên khi đang ở chế độ chờ hoặc tiêu thụ dữ liệu di động vượt mức thông thường. Máy tự khởi động lại, hoạt động chậm bất thường hay xuất hiện ứng dụng không rõ nguồn gốc cũng là những dấu hiệu cần kiểm tra.

Dù vậy, những hiện tượng này không đồng nghĩa điện thoại chắc chắn đã nhiễm mã độc. Pin xuống cấp, lỗi phần mềm hoặc ứng dụng chạy nền cũng có thể gây ra tình trạng tương tự. Người dùng nên kiểm tra mức sử dụng pin, dữ liệu mạng và danh sách ứng dụng trước khi đưa ra kết luận.

Quét mã độc và gỡ ứng dụng đáng ngờ

Khi nghi ngờ thiết bị bị xâm nhập, người dùng nên sử dụng công cụ bảo mật đáng tin cậy để kiểm tra hệ thống. Có thể bắt đầu bằng Google Play Protect, tính năng tích hợp trên Android có khả năng kiểm tra ứng dụng và cảnh báo nguy cơ bảo mật. Nếu cần giải pháp bổ sung, hãy tải phần mềm từ nhà phát triển uy tín, thông qua trang web chính thức hoặc cửa hàng ứng dụng đáng tin cậy; tránh cài đặt các công cụ diệt virus không rõ nguồn gốc.

Người dùng cũng nên rà soát danh sách ứng dụng đã cài, gỡ những phần mềm không nhận diện được và kiểm tra các quyền nhạy cảm như truy cập vị trí, micro, camera, tin nhắn hay trợ năng. Tên và đường dẫn cài đặt có thể khác nhau tùy phiên bản Android và nhà sản xuất. Nếu ứng dụng đáng ngờ không thể gỡ bỏ, hãy kiểm tra quyền quản trị thiết bị hoặc các quyền đặc biệt mà ứng dụng đang được cấp, sau đó thu hồi quyền phù hợp trước khi thử lại.

Khôi phục cài đặt gốc nếu không thể xử lý mã độc

Nếu các biện pháp kiểm tra và gỡ bỏ không hiệu quả, khôi phục cài đặt gốc có thể là lựa chọn tiếp theo. Trước khi thực hiện, người dùng cần sao lưu danh bạ, hình ảnh và tài liệu quan trọng. Tuy nhiên, nên tránh sao lưu rồi khôi phục toàn bộ ứng dụng đáng ngờ, bởi việc này có thể đưa nguy cơ trở lại thiết bị. Sau khi thiết lập lại máy, hãy cập nhật Android, chỉ cài ứng dụng cần thiết từ nguồn chính thức và đổi mật khẩu những tài khoản quan trọng bằng một thiết bị đáng tin cậy khác nếu nghi ngờ thông tin đăng nhập đã bị lộ.

Để giảm nguy cơ bị theo dõi trong tương lai, người dùng cần thường xuyên cài đặt bản vá bảo mật, bật Google Play Protect và không nhấn vào liên kết lạ trong tin nhắn hoặc email. Việc hạn chế cấp quyền không cần thiết cũng giúp thu hẹp khả năng thu thập dữ liệu của ứng dụng. Khi phát hiện dấu hiệu bất thường, xử lý sớm sẽ giúp giảm nguy cơ mất thông tin cá nhân và thiệt hại tài chính.