Đại hội XIV của Đảng với phương châm "Đoàn kết - Dân chủ - Kỷ cương - Đột phá - Phát triển" sẽ diễn ra tại Thủ đô Hà Nội từ ngày 19/1 đến 25/1/2026.

Chủ đề Đại hội là: "Dưới lá cờ vẻ vang của Đảng, chung sức, đồng lòng thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển đất nước đến năm 2030; tự cường, tự tin tiến mạnh trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, vì hòa bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc, vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội".

PGS.TS Bùi Hoài Sơn, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội khi trao đổi với PV Tri thức và Cuộc sống khẳng định, chủ đề của Đại hội XIV có thể coi là một thông điệp chính trị toàn diện, vừa thấm đẫm tinh thần truyền thống, vừa mang nhịp đập thời đại; vừa là lời hiệu triệu, vừa là mệnh lệnh hành động, vừa là lời hứa trước Nhân dân. Chủ đề Đại hội XIV đã hội tụ đủ 3 lớp ý nghĩa quan trọng: xác lập mục tiêu phát triển; củng cố bản lĩnh chiến lược của quốc gia; và khẳng định định hướng giá trị con đường phát triển mà đất nước kiên định lựa chọn.

Đặt “tự chủ chiến lược” như một yêu cầu xuyên suốt

Theo PGS.TS Bùi Hoài Sơn, được đặt ngay sau “dưới lá cờ vẻ vang của Đảng” là cụm từ “chung sức, đồng lòng”. Đây là một chỉ dẫn cốt lõi về phương pháp phát triển trong giai đoạn mới. Bởi mọi mục tiêu đến năm 2030 dù là tăng trưởng nhanh, hiện đại hóa, chuyển đổi số, hay nâng cao chất lượng đời sống nhân dân đều không thể thành hiện thực nếu thiếu sự đồng thuận xã hội, thiếu niềm tin, thiếu cảm hứng cống hiến, thiếu một tinh thần “cùng đi, cùng làm, cùng hưởng”.

Trong bối cảnh thế giới biến động khó lường, cạnh tranh chiến lược gay gắt, các mô hình tăng trưởng truyền thống bộc lộ giới hạn, sức mạnh nội sinh, sức mạnh đoàn kết, sức mạnh nhân dân chính là “tài nguyên chiến lược” lớn nhất của Việt Nam. Điều làm nên sức mạnh ấy, suy cho cùng, không chỉ là chính sách, mà còn là văn hóa chính trị, là đạo lý, là kỷ cương, là công bằng, là sự lắng nghe, là niềm tin được nuôi dưỡng bằng hành động thực chất.

Chủ đề Đại hội XIV cũng nổi bật ở việc đặt “tự chủ chiến lược” như một yêu cầu xuyên suốt. Đây là tư duy rất hiện đại, thể hiện tầm nhìn rộng và sâu về cách một quốc gia nhỏ và vừa có thể vững vàng trong môi trường địa chính trị đang tái cấu trúc. Tự chủ chiến lược không chỉ là lựa chọn đối ngoại, mà còn là năng lực nội tại của thể chế, của nền kinh tế, của khoa học công nghệ, của nguồn nhân lực và đặc biệt là của bản lĩnh văn hóa.

Một đất nước muốn tự chủ chiến lược thì không thể phụ thuộc vào một nguồn cung, một thị trường, một công nghệ, một dòng vốn hay một “chuẩn mực áp đặt”, nhưng cũng không thể chỉ mạnh về vật chất mà yếu về tinh thần. Tự chủ chiến lược cũng là tự chủ về ý chí, tự chủ về bản sắc, tự chủ trong việc lựa chọn con đường phát triển và bảo vệ hệ giá trị cốt lõi của dân tộc trong dòng chảy toàn cầu hóa.

Đặt cùng với “tự cường, tự tin”, chủ đề Đại hội XIV của Đảng đã phác họa rất rõ tư thế quốc gia trong kỷ nguyên mới: không tự ti, không bằng lòng với chính mình, không “đứng bên lề” của cuộc chơi thế giới; mà mạnh mẽ vươn lên, dám cạnh tranh, dám bứt phá, dám đặt ra những mục tiêu lớn. “Tự cường” là sức bật từ nội lực; “tự tin” là tinh thần dám nghĩ lớn, dám làm lớn và “tiến mạnh” chính là yêu cầu của thời gian – bởi cơ hội phát triển không chờ đợi, không trì hoãn, không ưu ái những quốc gia bước đi chậm chạp.

Một điểm đặc biệt quan trọng khác của chủ đề Đại hội XIV chính là sự kết tinh giữa lý tưởng và hạnh phúc. Các giá trị như “phồn vinh, hạnh phúc” được đặt nổi bật, cho thấy nhận thức phát triển đang chuyển từ tư duy “tăng trưởng đơn thuần” sang “phát triển vì con người”. Đây là xu thế đúng và cần thiết. Một đất nước có thể tăng trưởng cao nhưng nếu bất công gia tăng, môi trường xuống cấp, đạo đức xã hội rạn nứt, văn hóa bị xem nhẹ, con người bị bào mòn năng lực sáng tạo và sự tử tế, thì phát triển ấy sẽ không bền vững. Phồn vinh phải đi cùng hạnh phúc; hiện đại hóa phải đi cùng nhân văn hóa và thành tựu phát triển phải được đo bằng mức độ người dân được thụ hưởng một cuộc sống có chất lượng, có cơ hội, có niềm tin, có sự tôn trọng.

Vì vậy, khi nói về “kỷ nguyên vươn mình của dân tộc”, điều cốt lõi không nằm ở những khẩu hiệu mạnh, mà nằm ở khả năng chuyển hóa khát vọng thành năng lực quốc gia, chuyển hóa ý chí thành thể chế, chuyển hóa nghị quyết thành hành động, chuyển hóa nguồn lực thành kết quả, chuyển hóa tăng trưởng thành chất lượng sống.

Kỷ nguyên vươn mình là kỷ nguyên của đổi mới tư duy phát triển; của quyết liệt cải cách thể chế; của khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo; của chuyển đổi số; nhưng cũng đồng thời là kỷ nguyên của xây dựng con người, chấn hưng văn hóa, củng cố nền tảng tinh thần và đạo đức xã hội. Không có nền tảng văn hóa mạnh thì không thể có một quốc gia tự tin bền vững. Không có con người mạnh thì không thể có nội lực mạnh; và không có niềm tin xã hội thì không thể có sức bật bứt phá.

Nhiều kỳ vọng từ chủ đề của Đại hội XIV của Đảng

PGS.TS Bùi Hoài Sơn cho biết, từ chủ đề của Đại hội XIV của Đảng, bản thân ông có nhiều kỳ vọng.

Kỳ vọng thứ nhất là Đại hội XIV sẽ tạo ra một bước tiến mới về chất lượng tư duy chiến lược, không chỉ xác định mục tiêu đúng, mà còn “thiết kế” được con đường đi đến mục tiêu một cách khoa học và khả thi. Đất nước đang đứng trước những ngã rẽ: mô hình tăng trưởng mới là gì, đột phá nào đủ mạnh để tránh nguy cơ tụt hậu, cơ chế nào để nuôi dưỡng sáng tạo và giải phóng mọi tiềm năng xã hội? Do đó, Đại hội XIV được kỳ vọng sẽ có những quyết sách đủ tầm để tháo gỡ các “điểm nghẽn của điểm nghẽn”, đặc biệt là thể chế phát triển, năng lực thực thi và chất lượng nguồn nhân lực.

Kỳ vọng thứ hai là Đại hội XIV của Đảng sẽ đặt văn hóa và con người vào đúng vị trí trung tâm của chiến lược phát triển. Từ Đại hội này, văn hóa không chỉ được nhắc lại như “nền tảng tinh thần”, mà được nhìn như nguồn lực nội sinh, động lực phát triển và hệ điều tiết quan trọng của tiến trình hiện đại hóa đúng như tư duy mới mà nhiều văn kiện gần đây đã nhấn mạnh. Văn hóa phải đi vào chính sách, vào luật pháp, vào quản trị quốc gia, vào đạo đức công vụ, vào giáo dục, vào không gian số và vào từng môi trường sống. Một xã hội bền vững không chỉ cần GDP cao mà cần sự tử tế lan tỏa, sự đồng thuận rộng mở, niềm tin được bồi đắp, tinh thần cống hiến được khích lệ, cái đẹp được nâng niu và cái xấu bị đẩy lùi.

Kỳ vọng thứ ba là Đại hội XIV của Đảng sẽ tiếp tục khẳng định mạnh mẽ yêu cầu xây dựng bộ máy tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả và một đội ngũ cán bộ “vừa hồng vừa chuyên” theo nghĩa hiện đại nhất: có bản lĩnh chính trị vững vàng, có đạo đức trong sáng, có tư duy đổi mới, có năng lực quản trị và đặc biệt là có tinh thần phụng sự Nhân dân.

Trong kỷ nguyên vươn mình, thách thức lớn nhất nhiều khi không nằm ở thiếu nguồn lực, mà nằm ở thiếu con người đủ tầm và thiếu cơ chế thúc đẩy người giỏi dám làm, dám chịu trách nhiệm. Do đó, chọn đúng cán bộ là mở đúng cánh cửa tương lai. Đó cũng là kỳ vọng lớn nhất của Nhân dân: cán bộ phải liêm chính, phải gương mẫu, phải gần dân, phải trọng dân, phải hiểu dân và vì dân.

Kỳ vọng thứ tư là Đại hội XIV của Đảng sẽ truyền cảm hứng mới cho toàn xã hội, nhất là thế hệ trẻ. Đại hội sẽ khơi dậy mạnh mẽ hơn tinh thần yêu nước trong thời đại mới, một tinh thần yêu nước gắn với học tập, lao động sáng tạo, kỷ luật, trách nhiệm xã hội, khát vọng vươn lên và năng lực hội nhập. Người trẻ cần được trao niềm tin, được tạo cơ hội, được khuyến khích dấn thân; để họ không chỉ “đi theo” mà trở thành lực lượng tiên phong kiến tạo tương lai đất nước.

Đại hội XIV của Đảng đang đến gần, mang theo kỳ vọng lớn lao của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân. Dưới lá cờ vẻ vang của Đảng, với truyền thống kiên cường của dân tộc, với khát vọng phát triển mạnh mẽ của Nhân dân, chúng ta sẽ bước vào nhiệm kỳ mới bằng niềm tin mới, quyết tâm mới và những quyết sách mới. Điều quan trọng nhất là: mọi mục tiêu lớn phải bắt đầu từ những việc rất cụ thể; mọi khẩu hiệu đẹp phải được kiểm chứng bằng kết quả thực chất; mọi thành tựu phát triển phải được đo bằng nụ cười, sự an tâm và hạnh phúc của người dân. Đó chính là ý nghĩa sâu xa nhất của chủ đề Đại hội XIV của Đảng.