Trong quá trình thi công tại đường Xuân Lan, thành phố Thái Châu, tỉnh Giang Tô, Trung Quốc, công nhân bất ngờ phát hiện dấu tích những cỗ quan tài nằm sâu dưới lòng đất. Khi lực lượng chuyên môn tiến hành khai quật, họ tìm thấy hai khu mộ thời Minh với tổng cộng ba cỗ quan tài. Điều khiến giới khảo cổ đặc biệt chú ý là một cỗ quan tài chứa thi thể phụ nữ được bảo tồn khá nguyên vẹn, dù đã trải qua nhiều thế kỷ.

Thi thể được phát hiện khi mở cỗ quan tài cuối cùng. Bên trong, gương mặt người phụ nữ vẫn còn những đường nét rõ ràng, mắt, mũi, miệng và lông mày đều có thể quan sát được. Mái tóc đen cũng chưa rụng hết. Khi được đưa ra khỏi quan tài, thi thể gần như nằm trong trạng thái được bảo vệ bởi lớp chất lỏng màu vàng nâu. Những đặc điểm này khiến phát hiện trở thành một trong những trường hợp thi thể cổ được bảo tồn đáng chú ý tại Thái Châu.

Chiếc nhẫn đá xanh và những vật dụng tùy táng đặc biệt

Trong quá trình tháo gỡ từng lớp trang phục để bảo quản riêng thi thể và quần áo, các chuyên gia phát hiện một chiếc nhẫn gắn viên đá màu xanh trên ngón giữa bàn tay phải của người phụ nữ. Phần thân nhẫn được xác định làm bằng bạc, còn viên đá vẫn giữ được sắc xanh nổi bật sau thời gian dài nằm dưới lòng đất. Một số bài viết gọi đây là nhẫn ngọc lục bảo, nhưng các bản tin khảo cổ đương thời chỉ mô tả là nhẫn gắn đá quý màu xanh, chưa có kết quả giám định được công bố để xác định chính xác loại đá.

Ngoài chiếc nhẫn, trong tay áo bên phải của thi thể còn rơi ra một chuỗi tiền đồng được xâu bằng vải. Theo cách lý giải của các chuyên gia được báo chí dẫn lại, số tiền này có thể liên quan đến quan niệm dân gian về việc người đã khuất mang theo tiền bạc sang thế giới bên kia, với mong muốn kiếp sau không rơi vào cảnh thiếu thốn.

Ở phần đầu, nhóm khai quật tìm thấy một chiếc trâm cài tóc đã chuyển sang màu đen do thời gian. Đầu trâm có cấu tạo giống dụng cụ lấy ráy tai, được cho là làm từ bạc. Trên cổ người phụ nữ còn có một túi thơm. Khi di chuyển túi, nhân viên phát hiện một đồng tiền sắt được khâu vào chính giữa lớp áo, trên mặt còn nhận ra dòng chữ “Thái Bình thông bảo”. Giữa các lớp quần áo cũng xuất hiện những tờ giấy vàng dùng trong nghi thức tang lễ.

Hơn 20 món trang phục hé lộ tập quán mai táng thời Minh

Một giá trị nổi bật của phát hiện nằm ở số lượng và tình trạng bảo tồn của trang phục. Các nhân viên bảo tàng Thái Châu đã thu thập hơn 20 món trang phục đủ kiểu loại, công dụng, phần lớn làm từ vải bông. Thi thể mặc nhiều lớp áo, váy và quần, bên dưới còn có vải bó chân dài. Người phụ nữ đội mũ, đi giày nhỏ bằng vải bông. Giữa một số lớp áo còn có những tờ giấy tang tục, phản ánh quan niệm và nghi thức mai táng của người xưa.

Việc tháo gỡ quần áo cũng không hề đơn giản. Do thi thể đã nằm trong quan tài hàng trăm năm, các chi thể cứng lại, trang phục nhiều lớp và được buộc bằng những nút vải. Nhân viên bảo tàng phải thao tác cẩn thận, đôi khi cần nâng hoặc xoay thi thể mới có thể lấy từng món đồ ra mà không làm hư hại chúng. Quá trình này kéo dài khoảng ba giờ. Sau khi tách khỏi thi thể, quần áo được bảo quản lạnh để hạn chế xuống cấp.

Vì sao thi thể có thể tồn tại gần như nguyên vẹn?

Một trong những vấn đề được quan tâm nhất là nguyên nhân khiến thi thể không phân hủy hoàn toàn trong môi trường Giang Tô vốn có độ ẩm tương đối cao. Các chuyên gia cho rằng cấu trúc mộ kín có thể đóng vai trò quan trọng.

Tại Thái Châu, một số ngôi mộ cổ được xây theo kiểu “mộ tưới hồ". Phương pháp này sử dụng hỗn hợp vật liệu như vôi và gạo nếp nấu chín để tạo lớp kết dính cứng bao quanh khu mộ. Khi đông đặc, lớp vật liệu giúp gia cố kết cấu, hạn chế sự trao đổi không khí và tác động từ môi trường bên ngoài, góp phần duy trì điều kiện tương đối ổn định, làm chậm quá trình phân hủy.

Tuy nhiên, nguyên nhân chính xác vẫn chưa được xác định đầy đủ. Báo chí đương thời từng đề cập một số giả thuyết, chẳng hạn đặc điểm địa chất tại địa phương hoặc khả năng tồn tại chất có tác dụng bảo quản. Những giả thuyết này không đồng nghĩa với việc đã chứng minh được người xưa chủ động sử dụng một loại dung dịch ướp xác đặc biệt.

Danh tính người phụ nữ vẫn là bí ẩn

Dù thi thể được bảo tồn tốt và có nhiều vật dụng đi kèm, các nhà khảo cổ không tìm thấy bia mộ hay văn bản đủ sức xác định tên tuổi, thân thế và nguyên nhân qua đời của người phụ nữ. Chiếc nhẫn đá xanh cùng các món đồ tùy táng có thể cung cấp manh mối về đời sống vật chất, nhưng chưa đủ để kết luận bà thuộc gia đình quyền quý hay giữ địa vị đặc biệt trong xã hội.

Sau khi hoàn tất việc ghi nhận và thu thập trang phục, thi thể được ngâm trong dung dịch formalin để bảo quản. Bảo tàng Thái Châu cũng dự kiến phối hợp với các chuyên gia về bảo tồn thi hài và dệt may nhằm xử lý riêng phần di cốt và quần áo.

Phát hiện tại đường Xuân Lan không chỉ thu hút sự chú ý bởi chiếc nhẫn đá xanh hay tình trạng bảo tồn khác thường. Giá trị quan trọng hơn nằm ở bộ trang phục, tiền đồng, trâm cài tóc và những vật dụng nhỏ còn lưu lại trong quan tài. Chúng cung cấp tư liệu trực tiếp về cách ăn mặc, quan niệm tang lễ và kỹ thuật xây mộ của cư dân Giang Tô thời Minh. Dù danh tính người phụ nữ chưa được làm sáng tỏ, ngôi mộ vẫn góp thêm một mảnh ghép có ý nghĩa cho nghiên cứu lịch sử đời sống thường nhật cách đây nhiều thế kỷ.