Trong khuôn viên đình làng Yên Chỉ, xã Thượng Hòa, huyện Nho Quan (cũ), nay là xã Thanh Sơn (Ninh Bình), có 4 cây cổ thụ được công nhận là cây di sản Việt Nam. Trong đó, có 2 cây lộc vừng, 1 cây bàng và 1 cây bồ đề đều hơn 200 năm tuổi.
Theo ông Trịnh Văn Thụ (75 tuổi), người trông coi đình làng Yên Chỉ cho biết, đình được xây dựng theo kiến trúc chữ Nhị từ thời Nguyễn. Đình thờ Tam vị Thánh Tản là Tản Viên Sơn Thánh, Quý Minh Đại Vương và Cao Sơn Đại Vương.
Cũng theo ông Thụ, đình làng được dựng lên giữa cánh đồng trên một gò đất cao nên những cây cổ thụ này nằm ngay ở bờ ruộng và khi đổ đất tôn tạo đình, các thân cây cổ thụ này nằm sâu dưới lòng đất khoảng 2m.
“Cả làng có hương ước về việc bảo vệ các cây cổ thụ này như báu vật, truyền từ đời này sang đời khác. Các cây che chở và là bóng mát cho cả làng mỗi khi hè đến”, ông Thụ cho hay.
Đối với nhân dân làng Yên Chỉ thì Tam vị Thánh Tản là những vị tướng trung quân, có công phò giúp vua Hùng thứ 18 đánh quân Thục, giữ yên bờ cõi. Tương truyền, làng Yên Chỉ là nơi lưu dấu tích các ông đóng đồn lũy, người dân thờ các ông như những vị thành hoàng làng che chở, phù hộ cho nhân dân có cuộc sống ấm no, hạnh phúc.
Trong 4 cây di sản thì cây bàng có chiều cao khoảng 20m, đường kính thân hơn 1m, thân cây xù xì, có nhiều nu, diện tích phủ tán khoảng 200m²; 2 cây lộc vừng lên nhiều thân, tán cây xòe rộng; cây bồ đề có đường kính khoảng 2m, cây cao hơn 20m, tán lá xum xuê.
Cụ Vũ Mạnh Niên (84 tuổi) cho hay, những cây cổ thụ này trước đây nằm ở vùng lầy, gần bờ ruộng, che bóng mát cho nhân dân đi cày, cấy những ngày nắng, trưa hè ra ngồi hóng mát.
“Tôi rất vinh dự khi đình làng mình có 4 cây cổ thụ được công nhận là cây di sản và bây giờ tôi vẫn luôn luôn giáo dục cho các con cháu về việc bảo vệ 4 cây di sản này”, cụ Niên chia sẻ.
Theo người dân địa phương, đình rất thiêng; trong kháng chiến, nơi đây là căn cứ cách mạng, nơi họp bàn chính sự, thành lập đội tự vệ... Cây ở sân đình cũng che chở cho người dân trong chiến tranh, che mưa, che nắng nên người dân trong thôn truyền từ đời này sang đời khác để chăm sóc và bảo vệ.
Đại diện chính quyền địa phương cho biết, đình làng Yên Chỉ đã có hơn 200 năm và đình cũng được công nhận là di tích lịch sử cấp tỉnh năm 2022. Những cây cổ thụ trong khuôn viên đình cũng được công nhận là cây di sản Việt Nam năm 2023.
“Việc công nhận 4 cây di sản có ý nghĩa vô cùng quan trọng trong việc gìn giữ bảo vệ hệ sinh thái môi trường, gắn liền với giá trị văn hóa, tinh thần của người dân địa phương. Người dân cũng xem cây như báu vật để lại cho con cháu mai sau”, đại diện chính quyền địa phương cho biết thêm.
Được biết, vào ngày 10/10 âm lịch hàng năm diễn ra lễ hội truyền thống tại đình làng Yên Chỉ. Đình làng Yên Chỉ cũng là ngôi đình duy nhất ở Ninh Bình sở hữu nhiều cây di sản nhất.
