Anh Mùa A Thi, Trưởng bản Háng Pu Xi, xã Xa Dung, tỉnh Điện Biên vừa được vinh danh Gương mặt trẻ Việt Nam tiêu biểu năm 2025. Năm vừa qua, trong vai trò trưởng bản, anh đã chủ động cảnh báo người dân, yêu cầu sơ tán khẩn cấp 21 hộ với khoảng 90 nhân khẩu đến nơi an toàn, tránh được thảm họa lũ quét.

Anh cũng tích cực vận động bà con thực hiện nếp sống văn minh, đoàn kết phát triển kinh tế, xóa bỏ hủ tục lạc hậu, giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc. Anh được tặng thưởng Huân chương Lao động hạng Nhất, giải thưởng “Thanh niên sống đẹp”.

Ở vùng khó, lại càng cần chịu khó

Trò chuyện với Tri thức và Cuộc sống, Trưởng bản Mùa A Thi cho biết, anh cảm thấy vui và tự hào khi được vinh danh là một trong những Gương mặt trẻ Việt Nam tiêu biểu.

Chia sẻ về những trăn trở, trưởng bản Mùa A Thi cho hay, sau vụ sạt lở, cuộc sống bà con trong bản vẫn đang đối mặt với nhiều khó khăn. Các hộ dân đã được Nhà nước hỗ trợ di dời, xây dựng khu tái định cư trên đồi cao, cách vị trí xảy ra sự cố hơn 1 km. Tuy nhiên, hậu quả để lại là không nhỏ khi nhiều diện tích ruộng nương trồng lúa, hoa màu bị cuốn trôi, khiến người dân mất đi tư liệu sản xuất. Trước thực tế đó, không ít thanh niên trong bản buộc phải rời quê, đi làm ăn xa để kiếm kế sinh nhai.

Nhiều hộ dân đang tìm cách thay đổi cuộc sống, trong đó có việc học hỏi mô hình chăn nuôi để phát triển kinh tế.

“Bà con đang hỏi nhiều về cách nuôi lợn. Tôi cũng chỉ nuôi ít thôi nhưng có gì biết thì chia sẻ lại cho mọi người”, anh nói. Hiện một số hộ bị ảnh hưởng bởi lũ đang thử nghiệm nuôi lại để hy vọng cải thiện thu nhập trong thời gian tới.

Trong khi đó, nhiều lao động không có việc làm ổn định đã phải rời bản đi làm ăn xa. Người biết chữ có thể vào làm trong các công ty, còn lại chủ yếu làm công trình, phụ xây để kiếm thêm thu nhập.

Chia sẻ về kinh nghiệm, anh Thi cho biết, anh học từ lớp chăn nuôi tổ chức ngay tại bản và từ thực tế. Tuy nhiên, điều khiến anh trăn trở là hiệu quả chưa thể thấy ngay, trong khi bà con đặt nhiều kỳ vọng.

“Muốn nuôi thì phải có vốn, có máy xay cám và phải nuôi đủ số lượng thì mới có lãi. Nuôi ít thì rất khó thu hồi vốn”, anh nói.

Ngoài ra, Trưởng bản Mùa A Thi cũng tích cực trao đổi với bà con về việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng, tận dụng nguồn giống cà phê, chanh leo do tỉnh hỗ trợ nhằm từng bước cải thiện sinh kế.

Với mô hình trồng cà phê, anh Thi cùng 10 hộ dân trong bản đã đi đầu thử nghiệm và đến nay đã bước sang năm thứ 3. Anh triển khai theo hướng trồng xen canh, bắt đầu từ diện tích nhỏ rồi mở rộng dần, hiện quy mô đạt khoảng 6ha. Tuy nhiên, do còn thiếu thuốc bảo vệ thực vật, hạn chế về kỹ thuật và kinh nghiệm nên năng suất chưa cao.

Hiện nay, phần lớn bà con vẫn duy trì trồng sắn, thu nhập bình quân mỗi hộ chỉ khoảng 13 triệu đồng/năm. Theo anh Thi, trong thời gian tới, các hộ sẽ từng bước chuyển đổi sang các loại cây trồng có giá trị kinh tế cao hơn để nâng cao thu nhập.

Gửi gắm tới các bạn trẻ vùng cao, trưởng bản trẻ nhấn mạnh vai trò của sự nỗ lực và ý chí vươn lên. Theo anh, những ai có điều kiện đi học cần cố gắng học tập.

“Ánh sáng của tri thức là con đường ngắn nhất có thể giúp vượt núi đồi. Những người không tiếp tục học thì phải chịu khó lao động để cải thiện cuộc sống. Ở vùng mình đã khó khăn rồi, nếu không chịu khó nữa thì sẽ không có cuộc sống tốt hơn. Muốn phát triển thì phải có tinh thần đoàn kết”, Trưởng bản Mùa A Thi chia sẻ.

Từ gác giấc mơ đại học thành người gánh vác bản làng

Chia sẻ về hoàn cảnh của mình, Trưởng bản Mùa A Thi cho biết, sau khi học hết lớp 12, anh buộc phải gác lại giấc mơ đại học vì gia đình quá khó khăn. Là con trai thứ hai trong gia đình có 8 anh chị em, trong đó chị cả đã mất sớm, gánh nặng kinh tế phần lớn dồn lên vai anh.

Anh cho biết, bố mẹ dù chưa quá già nhưng đã vất vả nhiều năm vì đông con, nên anh quyết định không để bố mẹ tiếp tục lao động nặng nhọc. Hiện nay, bố mẹ chủ yếu ở nhà trông cháu, quán xuyến việc gia đình.

Để lo cho 11 miệng ăn, vợ chồng anh quanh năm làm nương, làm rẫy. Không chỉ chăm lo cho gia đình nhỏ, anh còn cưu mang thêm một người cháu là con của anh họ sau khi bố mẹ cháu ly hôn. Dù lương thực cơ bản đủ ăn, nhưng các chi phí sinh hoạt khác như quần áo, học hành vẫn còn nhiều thiếu thốn.

Trong bản, Mùa A Thi được biết đến là người sống tình nghĩa, luôn sẵn sàng giúp đỡ bà con. Sau những giờ làm nương, anh thường đi quanh bản, thấy nhà nào còn việc mùa màng dang dở thì sẵn sàng vào giúp mà không nhận công. Những hộ thiếu thóc gạo cũng được anh sẻ chia khi có thể. Chính sự chân thành ấy đã giúp anh nhận được sự tin tưởng, quý mến của người dân.

Khi vị trưởng bản cũ là bác họ của anh xin nghỉ vì tuổi cao, người dân trong bản đã đồng thuận bầu Mùa A Thi làm trưởng bản khi anh mới 23 tuổi. Với bà con, “giao bản cho Thi là yên tâm”.

Trên cương vị trưởng bản, anh đảm đương nhiều công việc, từ hòa giải tranh chấp nương rẫy, thành lập tổ hòa giải đến tham gia quản lý, bảo vệ rừng. Vào mùa khô, anh đi từng nhà vận động người dân không đốt nương để phòng cháy rừng và hạn chế nguy cơ sạt lở.

Đặc biệt, năm 2025, bằng sự nhanh nhạy và quyết đoán, Mùa A Thi đã kịp thời cứu 90 người dân khỏi thảm họa lũ quét và sạt lở đất xảy ra rạng sáng 1/8 tại bản Háng Pu Xi, xã Xa Dung, tỉnh Điện Biên. Khi phát hiện dấu hiệu bất thường, anh lập tức cảnh báo, vận động và trực tiếp hỗ trợ người dân sơ tán khỏi khu vực nguy hiểm. Nhờ đó, toàn bộ các hộ dân trong vùng nguy cơ đã thoát nạn, không có thiệt hại về người.

>>> Mời độc giả xem thêm video Lời nhắn nhủ trong đêm của Trưởng bản giúp hàng chục người dân thoát lũ dữ ở Điện Biên: