Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm dự lễ kỷ niệm. Cùng dự có nguyên Tổng Bí thư Nông Đức Mạnh; nguyên Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng; Các đồng chí Ủy viên Bộ Chính trị: Trần Cẩm Tú, Thường trực Ban Bí thư, Bùi Thị Minh Hoài, Bí thư Trung ương Đảng, Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, Nguyễn Duy Ngọc, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tổ chức Trung ương, Đỗ Văn Chiến, Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội, Phan Văn Giang, Phó thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng; Nguyễn Trọng Nghĩa, Bí thư Trung ương Đảng, Chủ nhiệm Tổng Cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam, Đoàn Minh Huấn, Giám đốc Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, Trần Đức Thắng, Bí thư Thành ủy Hà Nội và các đồng chí lãnh đạo, nguyên lãnh đạo Đảng, Nhà nước, các ban, bộ, ngành Trung ương và thành phố Hà Nội qua các thời kỳ; Đại diện các cơ quan ngoại giao, tổ chức quốc tế.
Phát biểu tại lễ kỷ niệm, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm ôn lại lịch sử gần một nghìn năm trước nêu rõ, giữa những năm tháng gây dựng nền tự chủ của Đại Việt, cha ông ta đã sớm thấu hiểu: quốc gia muốn hưng thịnh, phải đề cao sự học. Năm 1070, vua Lý Thánh Tông cho dựng Văn Miếu. Năm 1076, dưới triều vua Lý Nhân Tông, Quốc Tử Giám ra đời tại Thăng Long- Trường Đại học đầu tiên của dân tộc, đưa sứ mệnh đào tạo nhân tài vào nền nếp lâu dài. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh, tầm nhìn vượt thời gian của bậc tiền nhân từ ngàn năm trước khi lập Quốc Tử Giám đến nay vẫn giữ nguyên giá trị lý luận và thực tiễn sâu sắc.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cho biết, năm 1484, trên tấm bia ghi danh người đỗ khoa thi 1442, Thân Nhân Trung đã hạ đục câu chữ đi cùng năm tháng: “Hiền tài là nguyên khí của quốc gia”. Nhưng trang bia ấy không chỉ ghi chép vinh quang mà cả những lời rèn giũa danh tiết kẻ sỹ, phê phán thói hư, tham lam, xa ngã. Bởi vậy, 82 bia Tiến sĩ- Bảo vật quốc gia, Di sản Ký ức Thế giới- mãi là minh chứng vượt thời gian cho triết lý sâu sắc của tiền nhân: đặt tài năng và đạo đức làm hai nguyên tắc song hành để bồi đắp nguyên khí quốc gia.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cho biết, dưới ánh sáng của thời đại Hồ Chí Minh ngay trong phiên họp đầu tiên của Chính phủ lâm thời, Bác Hồ đã khẳng định “Một dân tộc dốt là một dân tộc yếu”, đưa cuộc chiến chống “giặc dốt” thành nhiệm vụ cấp bách hàng đầu.
Trước sự phát triển của trí tuệ nhân tạo, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cho rằng, giá trị của nhà trường không còn dừng ở việc truyền thụ tri thức sẵn có, mà nằm ở chỗ rèn luyện cho người học khả năng tư duy độc lập, có nhân cách tốt và khát vọng vươn lên. Vì vậy, khi trí tuệ nhân tạo càng phát triển, mỗi cá nhân càng phải học nhiều hơn để làm chủ bản thân - đó chính là cốt lõi của thực học. Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, học phải đi đôi với hành, biết dùng kiến thức để giải quyết công việc và dám chịu trách nhiệm về kết quả. Bởi, trong một thế giới mà nghề nghiệp biến đổi từng ngày, cơ hội học tiếp, học lại và học suốt đời phải trở thành một quyền lợi rộng mở cho tất cả mọi người.
Để tiếp nối những giá trị trường tồn của Quốc Tử Giám, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị cần bảo tồn di sản Văn Miếu- Quốc Tử Giám, đưa tinh thần và sức sống của di sản hiện diện sinh động trong đời sống học đường. Mọi nỗ lực trùng tu, tôn tạo phải đứng vững trên nền tảng nghiên cứu khoa học nghiêm cẩn, tôn trọng tuyệt đối tính nguyên bản của hiện vật gốc, nét kiến trúc cổ kính và không gian lịch sử thiêng liêng. Đồng thời đề nghị Thủ đô Hà Nội phối hợp chặt chẽ với ngành văn hóa, giáo dục và các cơ quan nghiên cứu sớm hoàn thiện tài liệu số hóa về di tích.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu rõ: “Mở rộng bình đẳng cơ hội học tập, giải phóng sức sáng tạo cho nhà giáo và xây dựng văn hóa học tập suốt đời. Phải dành sự ưu tiên đặc biệt cho vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, đảm bảo mọi trẻ em có hoàn cảnh khó khăn và học sinh khuyết tật đều được học tập đến nơi đến chốn. Song hành với đó, các cấp quản lý giáo dục phải tiếp tục sắp xếp bộ máy, cắt giảm tối đa thủ tục hành chính trong giáo dục, dành thêm không gian và thời gian để thầy cô tâm huyết với từng bài giảng, từng nghiên cứu, trọn vẹn với sứ mệnh truyền thụ kiến thức, trau đồi nhân cách và nuôi dưỡng ước mơ cho học trò. Các trường đại học và cơ sở nghề nghiệp cần chủ động hợp tác với doanh nghiệp, viện nghiên cứu, tạo điều kiện để người học sớm đem tri thức cọ xát, ứng dụng và giải quyết các bài toán của thực tiễn. Đồng thời, cần khuyến khích tư duy đổi mới sáng tạo, biến nhà trường thành môi trường ươm mầm cho những ý tưởng xuất sắc và những tài năng".
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị các cấp, các ngành và địa phương cần chủ động tìm kiếm, trọng dụng nhân tài ở tất cả các cấp từ chính những bài toán cấp thiết của địa phương và của quốc gia. Đặc biệt cần mở rộng cánh cửa chiêu hiền, đãi sỹ từ muôn nơi, bao gồm cả cộng đồng trí thức người Việt Nam ở nước ngoài và người nước ngoài. Đồng thời người đứng đầu cơ quan phải chịu trách nhiệm đầy đủ từ khâu phát hiện, tuyển chọn cho đến trao quyền và bảo đảm nguồn lực thực thi. Dám giao việc khó, dám tin tưởng và có cơ chế bảo vệ những người năng động, sáng tạo, dám nghĩ dám làm vì lợi ích chung chính là chìa khóa để thu hút hiền tài.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh: “Tôi đề nghị các cấp ủy Đảng triển khai quyết liệt Nghị quyết 71 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và Đào tạo; Kết luận số 105 của Trung ương về những định hướng chiến lược thu hút và trọng dụng nhân tài; Nghị quyết số 80 của Bộ Chính trị về Phát triển Văn hóa Việt Nam. Đề nghị Đảng bộ và chính quyền thủ đô phải tiên phong đi đầu trong việc chủ động “đặt hàng chiến lược” đối với các trường đại học, các viện nghiên cứu lớn nhằm giải quyết những bài toán thực tiễn vô cùng cấp thiết của Hà Nội hôm nay. Hãy mạnh dạn trao cơ hội, giao nhiệm vụ để các nhà khoa học trẻ được dấn thân vào thực tiễn, biến những ý tưởng, giải pháp sáng tạo thành sản phẩm phục vụ đời sống.
Một thủ đô phát triển không chỉ bằng tốc độ tăng trưởng kinh tế mà trước hết phải bằng chiều sâu của văn hóa và trí tuệ. Khi những mô hình quản trị, những cách làm hay và hiệu quả của Hà Nội được đúc rút, nhân rộng để các địa phương trên cả nước cùng vận dụng, khi ấy, Thủ đô Hà Nội mới thực sự xứng danh là trung tâm hội tụ, lan tỏa và kết tinh nguyên khí trí tuệ của cả dân tộc Việt Nam".
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cho biết, năm 2076, Quốc Tử Giám sẽ tròn mốc son một nghìn năm tuổi. Việc trao truyền cho các thế hệ mai sau không chỉ một di sản nghìn năm nguyên vẹn mà cả những giá trị tư tưởng, khát vọng hiền tài và đạo học luôn tỏa sáng, trở thành nguồn lực tinh thần quý báu soi đường cho dân tộc Việt Nam tiến bước, sánh vai cùng các cường quốc năm châu.
Tại lễ kỷ niệm, em Lê Linh Phương, đại diện thế hệ trẻ phát biểu bày tỏ tự hào về lịch sử hào hùng của dân tộc, về truyền thống hiếu học, trọng tri thức, quý hiền tài của cha ông. Đồng thời tự nhắc mình rằng mỗi thế hệ đều có trách nhiệm viết tiếp truyền thống ấy bằng việc học tập, lao động, sáng tạo và cống hiến, để những giá trị tốt đẹp được trao truyền qua các thế hệ được thể hiện bằng hành động hôm nay và tiếp tục được bồi đắp, làm giàu thêm bằng những giá trị mới cho đất nước mai sau
Em Lê Linh Phương nói: “Chúng cháu xin được bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc và tự nhắc phải biết trân trọng, gìn giữ và tiếp nối những giá trị ấy bằng chính hành động của mình. Chúng cháu không hứa những điều lớn lao mà chỉ xin bắt đầu từ những việc thiết thực nhất: học tập nghiêm túc, làm việc trách nhiệm, trung thực với tri thức, khiêm nhường trước những điều chưa biết, dám đổi mới sáng tạo và sẵn sàng góp sức mình vào việc chung. Bởi đất nước không chỉ được dựng xây bằng những kỳ tích lớn lao mà còn bằng sự tận tâm của mỗi con người trong từng công việc bình dị mỗi ngày”.
Tại chương trình, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng các đại biểu thưởng thức chương trình thuật gồm hai chương: “Mạch nguồn đạo học” và “Hiền tài là nguyên khí quốc gia”.
