Tết Nguyên đán không chỉ là khoảng thời gian đoàn viên của gia đình mà còn là dịp để thế hệ trẻ khám phá những nét đẹp văn hóa, truyền thống đã được gìn giữ suốt nhiều thế hệ. Đó là hình ảnh của bếp lửa ấm, mâm cơm gia đình, lời chúc đầu xuân và niềm hy vọng cho một năm mới an lành. Tuy nhiên, trong nhịp sống hiện đại, Tết Nguyên đán đang khoác lên mình một diện mạo mới. Công nghệ, từ chỗ là công cụ hỗ trợ, đã dần trở thành một phần quen thuộc trong đời sống gia đình mỗi dịp xuân về. Từ mua sắm online đến những câu chúc Tết hiện đại, Tết hôm nay không còn nằm trọn trong không gian làng quê hay mái nhà, mà đã mở rộng ra thế giới số – nơi truyền thống và hiện đại cùng song hành.

Sắm Tết thời công nghệ số

Nếu như trước đây, những ngày giáp Tết là khoảng thời gian bận rộn với chợ búa, sắm sửa, chen chúc giữa dòng người đông đúc, thì nay, không ít gia đình đã bắt đầu “đón Tết” từ chiếc điện thoại thông minh. Chỉ với vài cú chạm, giỏ hàng Tết được lấp đầy: bánh mứt, trà, rượu, thực phẩm khô, quà biếu, thậm chí cả hoa mai, hoa đào cũng có thể đặt mua trực tuyến và giao tận nhà.

Mua sắm online trở thành lựa chọn phổ biến không chỉ với giới trẻ mà cả nhiều gia đình trung niên, cao tuổi. Lý do không quá khó hiểu. Mua sắm online giúp tiết kiệm thời gian khi không phải di chuyển, không phải xếp hàng thanh toán mà lại giao hàng tận nhà, khá nhanh chóng. Hơn nữa, mua sắm online không phải lo về giá thành, chất lượng bởi các đơn vị cung cấp thường có nhiều chương trình giảm giá, kích cầu thời điểm Tết. Mặt khác, người tiêu dùng còn có thể dễ dàng xem đánh giá, so sánh giá sản phẩm giữa các cửa hàng khác nhau.

Đáp ứng nhu cầu mua sắm online của khách hàng, nhiều cửa hàng thực phẩm, siêu thị, nhà vườn, cửa hàng tạp hóa...giờ đây cũng chuyển đổi số mạnh mẽ khi tiếp cận với các hình thức quảng bá qua mạng và giao hàng tại nhà. Chia sẻ về hoạt động bán hàng online, cô Vũ Thị Toàn (chủ cửa hàng chuyên cung cấp bánh chưng, giò chả tại Bắc Ninh) chia sẻ: "Với việc sử dụng mạng xã hội Zalo, Facebook để quảng bá, lượng khách hàng mua online của tôi mỗi năm một tăng. Dịp Tết Nguyên đán, lượng khách online chiếm khoảng 50 - 60%, gia đình tôi phải thuê thêm người chuyên giao hàng cho khách.

Trong bối cảnh nhịp sống ngày càng gấp gáp, công nghệ đã giúp việc chuẩn bị Tết trở nên nhẹ nhàng hơn, bớt đi phần vất vả, để mỗi người có thêm thời gian dành cho gia đình.

Bên cạnh đó, sự phát triển của thanh toán không tiền mặt, ví điện tử, chuyển khoản ngân hàng cũng góp phần thay đổi thói quen tiêu dùng ngày Tết. Những xấp tiền mặt dày cộp dần được thay thế bằng các giao dịch nhanh gọn, minh bạch. Việc lên kế hoạch mua sắm Tết vì thế cũng khoa học hơn, hạn chế tình trạng chi tiêu quá tay – điều từng khiến nhiều gia đình “hụt hơi” sau Tết.

Bên cạnh đó, nếu như Tết xưa những người con xa quê phải tất tả ra tận ga tàu, bến xe để xếp hàng mua vé thì giờ đây công nghệ đã giúp việc đặt vé một cách dễ dàng, nhanh chóng hơn. Với vô số ứng dụng đặt vé, nhiều ngân hàng, ví điện tử đã tích hợp thêm chức năng đặt vé tàu, vé máy bay giúp mọi người thao tác ngay trên thiết bị di động.

Công nghệ AI tái hiện Tết mới với trọn vẹn ý xưa

Trong dòng chảy hối hả của đời sống hiện đại, khi nhiều giá trị truyền thống đứng trước nguy cơ phai nhạt, công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) đang mở ra một hướng đi mới, góp phần làm sống dậy phong vị Tết xưa theo cách rất riêng. AI không chỉ gắn với những khái niệm khô khan như dữ liệu hay thuật toán, mà ngày càng được ứng dụng để lưu giữ, tái hiện và lan tỏa ký ức văn hóa Tết cổ truyền.

Thông qua các nền tảng số, AI có thể phục dựng hình ảnh chợ Tết xưa, mái nhà tranh, mâm cỗ ngày xuân hay không khí sum họp gia đình bằng tranh vẽ, video, âm thanh mang đậm dấu ấn thời gian. Những câu chuyện Tết, phong tục cổ, lời chúc truyền thống được AI hỗ trợ biên soạn, kể lại bằng ngôn ngữ gần gũi, giúp thế hệ trẻ hiểu và cảm nhận sâu sắc hơn giá trị Tết Việt.

Dù không thể thay thế hoàn toàn sự sum vầy, ấm áp của con người, nhưng AI đang đóng vai trò như một trợ thủ đắc lực, giúp Tết Nguyên đán trở nên tiện nghi, giàu cảm xúc và kết nối hơn trong thời đại số.

Lời chúc Tết vượt qua khoảng cách địa lý, chạm đến trái tim

Không chỉ thay đổi cách sắm sửa, công nghệ còn làm mới cách con người gửi gắm tình cảm dịp đầu xuân. Những tấm thiệp giấy, thư tay nắn nót từng dòng chữ đã dần nhường chỗ cho tin nhắn điện tử, hình ảnh động, video chúc Tết, hay những cuộc gọi video xuyên biên giới.

Với nhiều gia đình có con cháu làm ăn xa, sinh sống ở nước ngoài, công nghệ trở thành “cầu nối” quý giá. Chỉ cần một cuộc gọi video, khoảng cách địa lý dường như được xóa nhòa. Ông bà có thể nhìn thấy nụ cười con cháu, cha mẹ được nghe lời chúc đầu năm dù không thể sum họp trực tiếp. Trong bối cảnh đó, công nghệ không làm Tết xa cách hơn, mà trái lại, giúp Tết trở nên gần gũi theo một cách khác.

Câu chúc Tết hiện đại cũng vì thế mà đa dạng, sáng tạo hơn. Không còn bó gọn trong những lời chúc khuôn mẫu, nhiều người lựa chọn cá nhân hóa thông điệp gửi đến từng người thân, bạn bè. Một đoạn video ngắn, một tấm ảnh gia đình kèm lời chúc chân thành… tất cả đều là những biểu hiện mới của tình cảm trong thời đại số. Các ứng dụng tạo câu chúc Tết cá nhân hóa, thiết kế thiệp xuân số, hình ảnh chúc mừng mang đậm dấu ấn riêng đang được nhiều người ưa chuộng, đặc biệt là giới trẻ.

Lì xì Tết - một nét đẹp không thể thiếu trong ngày Tết Nguyên đán, cũng đã được biến hóa trong thế giới số. Tính năng lì xì online đã trở thành cầu nối yêu thương, khi những phong bì đỏ rực rỡ chỉ cần một thao tác nhỏ trên điện thoại là có thể đến tay người thân yêu, mọi lúc mọi nơi.

Giữ hồn Tết trong thời đại số

Tết thời công nghệ là xu thế tất yếu của xã hội hiện đại. Không thể và cũng không cần thiết phải quay lưng với những tiện ích mà công nghệ mang lại. Giữa sự tiện lợi ấy, không ít người vẫn bồi hồi nhớ về không khí chợ Tết xưa: mùi lá dong, tiếng rao hàng, sắc màu hoa trái. Công nghệ mang lại thuận tiện, nhưng cũng đặt ra câu hỏi về việc làm sao để giữ lại những trải nghiệm văn hóa vốn là linh hồn của ngày Tết cổ truyền.

Vấn đề nằm ở cách con người sử dụng công nghệ như thế nào để Tết vẫn giữ được hồn cốt truyền thống.

Công nghệ mang đến cho con người nhiều thuận lợi trong việc chuẩn bị và đón Tết: mua sắm trực tuyến, thanh toán không tiền mặt, gửi lời chúc qua mạng xã hội hay kết nối gia đình ở xa chỉ bằng một cuộc gọi video. Tuy nhiên, nếu lạm dụng, chính những tiện ích ấy có thể vô tình làm Tết trở nên vội vã, thiếu đi sự lắng đọng vốn có.

Mua sắm online có thể giúp giảm bớt vất vả, nhưng việc cùng nhau dọn dẹp nhà cửa, chuẩn bị mâm cỗ, gói bánh chưng vẫn là những trải nghiệm gắn kết không gì thay thế được. Chúc Tết qua mạng xã hội mang lại sự tiện lợi, nhưng một cái bắt tay, một nụ cười, một lời chúc trực tiếp vẫn luôn chứa đựng sức nặng của tình cảm.

Chia sẻ về vấn đề này, bác Nguyễn Bích Vân (một giáo viên nghỉ hưu ở Hà Nội) cho biết: “Không thể phủ nhận công nghệ có ảnh hưởng đến văn hóa Tết truyền thống. Tuy nhiên, chuyển đổi số có làm mai một hoàn toàn giá trị của Tết cổ truyền hay không phụ thuộc vào cách chúng ta thích ứng và sử dụng công nghệ. Chuyển đổi số không chỉ mang đến thách thức mà còn mở ra cơ hội để bảo tồn và phát huy văn hóa Tết. Chúng ta có thể lưu giữ và lan tỏa giá trị Tết qua công nghệ. Các nền tảng số giúp chia sẻ thông tin, hình ảnh cũng như câu chuyện về truyền thống Tết dễ dàng hơn. Hay những video hướng dẫn bày mâm ngũ quả, chuẩn bị mâm cỗ Tết truyền thống, cách gói bánh chưng...có thể thu hút giới trẻ qua mạng xã hội”.

Cũng theo bác Vân, trong dòng chảy số hóa, Tết không mất đi, mà đang chuyển mình để thích nghi với thời đại. Khi con người biết đặt giá trị gia đình làm trung tâm, công nghệ sẽ trở thành trợ thủ đắc lực, giúp Tết thêm trọn vẹn chứ không làm phai nhạt ý nghĩa nguyên sơ. Để ngăn chặn sự mai một của văn hóa Tết, chúng ta có thể kết hợp hài hòa giữa truyền thống và công nghệ như khuyến khích trẻ tham gia các hoạt động Tết thực tế, đồng thời sử dụng công nghệ như một công cụ bổ trợ. Khi con người làm chủ công nghệ, không để công nghệ chi phối cảm xúc, Tết trong thời đại số vẫn có thể giữ trọn hương vị truyền thống, ấm áp và đầy ý nghĩa.

Công nghệ có thể thay đổi cách con người đón Tết, nhưng không thể thay thế giá trị cốt lõi của ngày Tết Việt – đó là gia đình. Khi biết sử dụng công nghệ đúng mực, Tết hiện đại không chỉ tiện nghi hơn mà còn có cơ hội ấm áp hơn, sâu sắc hơn.

Bởi suy cho cùng, giữa muôn vàn đổi thay của thời đại, điều làm nên hương vị Tết vẫn là những khoảnh khắc con người dành trọn cho nhau – dù là bên mâm cơm truyền thống hay qua một cuộc gọi đầu xuân đầy yêu thương.