Nhà tư sản hiến hơn 5.000 lượng vàng từng kinh doanh ra sao?

Vợ chồng cụ Trịnh Văn Bô - Hoàng Thị Minh Hồ, người hiến 5.147 lượng vàng cho cách mạng là người kinh doanh phát đạt và giàu có bậc nhất Hà thành những năm 1940.

Theo Hiếu Công/Zing 07/11/2017 20:35

Những năm 1940, vợ chồng cụ Trịnh Văn Bô - Hoàng Thị Minh Hồ được xem là một trong những người kinh doanh phát đạt trong lĩnh vực tơ lụa. Hai cụ sở hữu nhà máy dệt và kinh doanh bất động sản. Hai cụ cũng được xem là có khối tài sản khổng lồ vào thời điểm đó.

Kinh doanh tơ lụa phát đạt

Cha của doanh nhân Trịnh Văn Bô là cụ Trịnh Văn Đường (nguyên quán tại xã Đồng Hoàng, huyện Thanh Oai, tỉnh Hà Tây - nay thuộc huyện Thanh Oai, TP. Hà Nội). Cụ Đường là chủ tiệm buôn Phúc Lợi có tiếng ở Hà Nội xưa và là một nhà nho thời đó. Do đó, từ nhỏ, doanh nhân Trịnh Văn Bô đã được thừa hưởng một nền giáo dục cẩn thận từ cha mẹ.

Theo lời kể của người thân, từ nhỏ, doanh nhân Trịnh Văn Bô đã chịu khó học hỏi để sớm nối nghiệp cha mẹ. Thậm chí, ông từng xin mẹ tiền, ra chợ buôn bán tơ gần nhà mua rồi xuống cuối chợ bán lại. Những đồng lãi đầu tiên dù ít ỏi nhưng đủ để nhen nhóm tham vọng kinh doanh của ông sau này.

Do điều kiện gia đình, ông được học hành tử tế, nói được tiếng Anh và tiếng Pháp. Sau khi tốt nghiệp tú tài, thay vì sang Pháp học như người anh trai là Trịnh Văn Bính, ông được cha giữ lại để đào tạo thành người kế thừa sản nghiệp.

Bấy giờ, hiệu buôn Phúc Thịnh ở số 7 Hàng Ngang và do mẹ của ông làm quản lý. Năm 1932, ông kết hôn cùng cụ bà Hoàng Thị Hồ (sau này được Chủ tịch Hồ Chí Minh đặt thêm chữ đệm thành Hoàng Thị Minh Hồ).

Cụ Hoàng Thị Minh Hồ cũng là con một gia đình giàu sang, quyền quý bậc nhất Hà Nội bấy giờ. Bà là con gái của Hoàng Đạo Phương, một thương gia, một nhà nho uyên bác.

Cụ bà Minh Hồ được biết đến là người rất giỏi nữ công gia chánh, tháo vát. Hai vợ chồng cụ được cha mẹ cho ở riêng tại nhà số 48 Hàng Ngang và kế thừa tên hiệu Phúc Lợi cùng số vốn ban đầu 30.000 đồng Đông Dương.

Nhờ tiếng tăm của gia đình, với tài kinh doanh thiên bẩm, doanh nhân Trịnh Văn Bô đã kế tục sự nghiệp của cha mẹ, từng bước tạo dựng và đưa thương hiệu Phúc Lợi phát triển. Khi đã có chỗ đứng vững chắc, vợ chồng ông bà không ngừng mở rộng sản xuất, giảm giá thành cho sản phẩm của mình.

Nha tu san hien hon 5.000 luong vang tung kinh doanh ra sao?

Vợ chồng cụ Trịnh Văn Bô - Hoàng Thị Minh Hồ .

Ông bà mạnh dạn mua lại một dây chuyền dệt vải trị giá 20.000 đồng Đông Dương và xây dựng nhà máy rộng 3 ha tại khu vực Đê La Thành với 120 công nhân. Nhà máy dệt đã sản xuất ra nhiều loại vải thành phẩm đẹp, bán ra thị trường với mức giá hợp lý.

Với vốn ngoại ngữ, doanh nhân Trịnh Văn Bô cũng mạnh dạn đưa thương hiệu vải Phúc Lợi ra thị trường ngoài nước. Sản phẩm tơ lụa của Phúc Lợi đã được buôn bán sang các nước như Lào, Campuchia, Thái Lan, Anh, Pháp, Ấn Độ...

Từ một cửa hiệu Phúc Lợi ban đầu, gia đình ông tiếp tục mở thêm các cơ sở. Những cửa tiệm này gia đình ông không thuê mà mua đứt luôn với giá hàng chục cây vàng. Kho lụa luôn đầy ắp và lượng người làm công đông đảo là hình ảnh quen thuộc của gia đình doanh nhân Trịnh Văn Bô thời đó.

Cống hiến lớn về tài chính cho đất nước

Là thương nhân giàu có, gia đình cụ Trịnh Văn Bô nổi tiếng với triết lý kinh doanh "Buôn bán 10 đồng thì giữ lại 7, còn lại giúp đỡ người nghèo và làm việc phúc đức". Theo đó, gia đình cụ dành rất nhiều tiền để đóng góp từ thiện, giúp đỡ người nghèo và lớn nhất là hỗ trợ cho cách mạng và nền độc lập của đất nước.

Năm 1936, khi người Pháp di dời nghĩa trang Hợp Thiện, hàng trăm bộ hài cốt phải chuyển. Thành phố đi quyên góp tiểu sành, vợ chồng cụ Trịnh Văn Bô đã ủng hộ 100 chiếc.

Nha tu san hien hon 5.000 luong vang tung kinh doanh ra sao?-Hinh-2

Cụ bà Hoàng Thị Minh Hồ.

Năm 1937, hai huyện Đông Khê, Thất Khê (tỉnh Lạng Sơn) bị ném bom, vợ chồng cụ Trịnh Văn Bô đã ủng hộ 2.000 đồng Đông Dương. Hai năm sau, ông bà Trịnh Văn Bô cũng bỏ 2.000 đồng Đông Dương mua gạo cứu tế cho người dân Hưng Yên bị lũ lụt.

Trong nạn đói năm 1945, hai cụ đều kịp thời mang tiền đi cứu trợ người dân, mua 1.000 vé phát cháo phát cho người đói, nhờ thế mà nhiều người thoát chết trong gang tấc.

Khác với nhiều gia đình giàu có khác, vợ chồng hai cụ cư xử với gia nhân rất ân cần, không bao giờ to tiếng quở trách. Trong khi nhiều cửa hiệu gia nhân ăn bớt tiền, ăn cắp vải mang đi bán nhưng chẳng bao giờ có chuyện đó trong cửa hiệu vải Phúc Lợi. Gia đình nào khó khăn, cuối năm ngoài tiền lương, vợ chồng cụ Trịnh Văn Bô còn thưởng thêm tiền để họ về ăn Tết…

Đầu năm 1945, doanh nhân Trịnh Văn Bô quyết định ủng hộ 10.000 đồng Đông Dương, tương đương 250 cây vàng, cho Mặt trận Việt Minh, khởi đầu sự nghiệp đóng góp tài chính của gia đình.

Hai cụ còn ủng hộ tài chính rất nhiều lần cho cách mạng. Tính đến trước Cách mạng tháng 8, gia đình cụ đã ủng hộ 8.500 đồng Đông Dương, tương đương khoảng 200 cây vàng theo thời giá bấy giờ.

Sau Cách mạng tháng Tám, ngân khố quốc gia khi đó chỉ còn 1,2 triệu đồng tiền Đông Dương, trong đó đa phần đã rách nát, không thể tiêu dùng được. Chính phủ phát động quyên góp ủng hộ và gia đình cụ được tiến cử vào Ban vận động Quỹ Độc lập và tiếp tục ủng hộ Quỹ này 20.000 đồng, tương đương 500 cây vàng. Ngoài ra, cụ còn vận động thêm được hơn 1 triệu đồng Đông Dương cho Quỹ.

Nha tu san hien hon 5.000 luong vang tung kinh doanh ra sao?-Hinh-3

Người dân tham gia Tuần lễ vàng năm 1945.

Trong Tuần lễ Vàng, gia đình cụ tiếp tục đóng góp 117 cây vàng. Ngoài ra, vợ chồng cụ Trịnh Văn Bô còn là thành viên cốt cán trong Ban vận động "Tuần lễ vàng", khích lệ giới công thương và nhân dân quyên góp được 20 triệu đồng Đông Dương và 370 kg vàng.

Các tài liệu chính thức ghi nhận, chỉ riêng gia đình cụ Trịnh Văn Bô đã ủng hộ cho Chính phủ 5.147 lượng vàng, tương đương với 2.000.000 đồng Đông Dương (thời giá lúc đó). Gia đình cụ cũng hiến tặng Chính phủ căn nhà số 48 Hàng Ngang để làm địa điểm lưu niệm. Căn biệt thự số 34 Hoàng Diệu cũng được cho Nhà nước mượn phục vụ vào việc chung.

Một trong những nhà tư sản dân tộc của thế kỷ 20

Vợ chồng cụ Trịnh Văn Bô - Hoàng Thị Minh Hồ là 2 trong số nhiều nhà tư sản dân tộc đầu thế kỷ 20.

Không ít người hiến tặng cả cuộc đời và sản nghiệp cho sự nghiệp cách mạng của dân tộc. Các doanh nhân nổi tiếng có thể kể đến như Bạch Thái Bưởi, Nguyễn Hà Sơn, Đỗ Đình Thiện, Ngô Tử Hạ…

Nha tu san hien hon 5.000 luong vang tung kinh doanh ra sao? hinh anh 4

Vợ chồng ông Trịnh Văn Bô (ảnh trên), gia đình và các hoạt động thời trẻ (Ảnh chụp lại tại triển lãm 48 Hàng Ngang) . Ảnh: Gia Đình & Xã Hội.

Doanh nhân Bạch Thái Bưởi (1874-1932) được ví như "ông trùm tàu thuỷ đối đầu Thống soái Bắc Kỳ". Bạch Thái Bưởi thành công trong việc cung cấp nguyên liệu cho dự án xây dựng tuyến đường sắt lớn nhất Đông Dương lúc bấy giờ, bắt đầu bằng việc xây cây cầu dài 3.500 m nối Hà Nội với Gia Lâm.

Nha tu san hien hon 5.000 luong vang tung kinh doanh ra sao?-Hinh-4

Căn nhà tại số 48 Hàng Ngang. Ảnh: Infonet.

Công ty của Bạch Thái Bưởi gây tiếng vang lớn khi cho hạ thủy tại Cửa Cấm (Hải Phòng) chiếc tàu Bình Chuẩn hoàn toàn do người Việt thiết kế, thi công. Cũng chính nhờ con tàu lớn đầu tiên của Việt Nam này mà Bạch Thái Bưởi được xưng tụng là “Vua tàu thủy Việt Nam".

Ông Nguyễn Sơn Hà (1894 - 1980) được biết đến như là người khai sinh nghề sản xuất sơn dầu ở Việt Nam và là một trong những doanh nhân hàng đầu của Việt Nam thời Pháp thuộc. Trong Tuần lễ vàng, ông và gia đình đã hiến toàn bộ nữ trang với khoảng 10,5 kg cho cách mạng.

Doanh nhân Đỗ Đình Thiện (1904-1972) thì đứng tên và bỏ tiền ra mua lại nhà in của Pháp và hiến cho Chính phủ để lập nhà in tiền.

Trong Tuần lễ vàng, ông còn mua đấu giá bức tranh chân dung Chủ tịch Hồ Chí Minh do hoạ sĩ Nguyễn Sáng vẽ với giá một triệu đồng Đông Dương (khoảng gần 2.000 lạng vàng), sau đó tặng ngay cho Uỷ ban kháng chiến hành chính TP. Hà Nội.

Theo Nhà sử học Dương Trung Quốc, sự đóng góp của các nhà tư sản không phân biệt nhiều ít, mà quan trọng nhất là tấm lòng của mọi người. Điều này cũng thể hiện sự cần thiết của việc cách mạng có được nguồn lực để bảo vệ nền độc lập của mình.

Cụ bà Hoàng Thị Minh Hồ, phu nhân nhà tư sản Trịnh Văn Bô, người hiến hơn 5.000 lượng vàng cho cách mạng, đã qua đời ở tuổi 104.

Chia sẻ với Zing.vn tối 6/11, người nhà cụ bà Hoàng Thị Minh Hồ xác nhận cụ qua đời tối 5/11, hưởng thọ 104 tuổi.

#Trịnh Văn Bô #doanh nhân Trịnh Văn Bô #Hoàng Thị Minh Hồ

Thêm chuyện ít biết về hai đại gia Việt nổi tiếng thời xưa

Trở lại với những tên tuổi hào sảng trong làng tư sản dân tộc nước ta từng có: Trịnh Văn Bô - Nguyễn Sơn Hà và những câu chuyện thăng trầm trong gia tộc họ.

Them chuyen it biet ve hai dai gia Viet noi tieng thoi xua

Cụ bà Trịnh Văn Bô tại Văn Miếu Quốc Tử Giám. Ảnh: Xuân Ba.

Chiếc tràng kỷ và…

Bao bận nhảo xe qua chỗ nhà Tướng Giáp đường Hoàng Diệu không hiểu sao ngó vào cổng nhà Ðại tướng thì ít mà thoáng nhìn thoáng nghĩ đến ngôi nhà ngay cạnh, nhà 34 Hoàng Diệu thì nhiều.

Bên trong căn biệt thự kín cổng cao tường ấy có một cụ bà trăm linh ba tuổi. Cụ là Hoàng Thị Minh Hồ quả phụ cụ Trịnh Văn Bô. Gia đình ấy là ân nhân của cách mạng. Cộng lại, vàng và tiền quy đổi, gia đình nhà Trịnh Văn Bô ủng hộ cách mạng 5.147 lạng vàng. Khi về cướp chính quyền, ngân khố chỉ có 1,2 triệu đồng tiền Ðông Dương, toàn giấy 1 đồng, 5 hào, 2 hào, 1 hào rách nát. Gần như ngân khố quốc gia rỗng. Cái ơn với nhà nước dân chủ cộng hòa buổi đầu khó khăn mà hậu thế dịp mồng 2-9 nào cũng nhắc.

Năm kia tôi gặp lại, cụ vẫn nhanh nhẹn minh tường. Năm ngoái đã hơi lẫn.

Thoáng nhìn thoáng nhớ nhưng để gẫm lâu những lần được hầu chuyện cụ. Nhiều chuyện, trong đó có câu chuyện dích dắc quanh việc cụ trường kỳ xin lại căn nhà 34 Hoàng Diệu gia đình cho Nhà nước mượn từ những ngày tiếp quản Thủ đô mà báo chí đã đề cập nhiều. Hành trình bắt đầu từ cuộc gặp với cố vấn Trường Chinh tháng 10/1997. Lãnh đạo Ðảng, Chính phủ đồng ý và ký văn bản hoặc quyết định trả nhà cho gia đình bà không phải một lần nhưng chuyện cứ giậm chân tại chỗ trong nhiều năm.

Lan man nghĩ thêm về chi cành lẫn hậu duệ của nhà tư sản yêu nước.

Có một chi tiết có lẽ ít người biết về người anh ruột của cụ Trịnh Văn Bô, cụ Trịnh Văn Bính. Lần ấy ở nhà Thái học Miếu Văn tổ chức hội thảo khoa học về Thành tổ Triết vương Trịnh Tùng, tôi có gặp cụ bà Trịnh Văn Bô được Ban tổ chức lễ mời dự. Bữa ấy, người con trai thứ Trịnh Văn Chính đưa mẹ đến. Năm ấy cụ mới ngoài 90 hồng hào, mẫn tiệp. Tôi ngồi cuối nhà Thái học bên nhà nghiên cứu sử Phó GS Phạm Xanh. Buổi ấy được ông hé cho một chuyện.

Ðó là câu chuyện về hai anh em Trịnh Văn Bính và Trịnh Văn Bô.

Sinh trưởng trong một gia đình danh gia vọng tộc, thân phụ hai ông là cụ Trịnh Văn Ðường, chủ hiệu vải Phúc Lợi có một chuỗi cửa hàng tại các phố cổ Hà Nội. Hai anh em Trịnh Văn Bính là hậu duệ đời thứ 15 của chúa Trịnh Tùng. Là anh cả trong gia đình giàu có, ông Bính được qua những trường nổi tiếng trong nước và thế giới, hết Pháp đến Ðại học Oxford, Anh quốc. Tốt nghiệp về nước, ông dạy tiếng Anh Trường Thăng Long. Với kiến thức uyên bác về tài chính, đặc biệt là thuế, ông là người Việt đầu tiên và duy nhất được giữ cương vị lãnh đạo trong Sở Thuế quan Ðông Dương. Sau cách mạng tháng Tám, Hồ Chủ tịch và Bộ trưởng Bộ Tài chính Phạm Văn Ðồng đã mời ông cùng với 3 viên chức cao cấp khác trong chính quyền cũ chuyển sang làm việc ở Bộ Tài chính rồi bổ nhiệm ông làm Tổng Giám đốc Sở Thuế quan và Thuế gián thu. Rồi ông được bổ nhiệm Thứ trưởng Bộ Tài Chính, kiêm Tổng Giám đốc Sở Thuế quan và Thuế gián thu, dưới thời Bộ trưởng Lê Văn Hiến (Cương vị này theo ông trong suốt 30 năm, hết đánh Pháp đến đuổi Mỹ ).

Them chuyen it biet ve hai dai gia Viet noi tieng thoi xua-Hinh-2

Ông Trịnh Văn Bô.

Còn có một việc mà đến nay ít người biết.

Ngày 17/10/1945, Bộ Nội vụ ra Sắc lệnh thành lập Hội Hữu nghị Việt - Mỹ. Hội tổ chức một tiệc trà mừng ngày ra mắt của Hội với sự có mặt của 200 quan khách, đặc biệt là những người lính Ðồng Minh trong toán Con Nai và chuẩn tướng Galơgơ, người đang có mặt bên cạnh quân đội Trung Hoa của Tướng Lư Hán và các sĩ quan Mỹ khác. Chính ông Trịnh Văn Bính (lúc đó lấy họ Trần) đã thay mặt Hội, đọc bài diễn từ.

Còn ông em Trịnh Văn Bô cùng với bà chị Trịnh Thị Thục theo cha tiếp tục kinh doanh trên thương trường và sau đó trở thành một doanh nhân nổi tiếng như ta biết.

Còn một chuyện nữa về cụ bà Trịnh Văn Bô thấy ít người nhắc. Ðó là sự kiện đấu giá bức ảnh Hồ Chủ tịch mà bà kể cho nghe đã lâu. Cả chuyện bữa ăn bên Hồ Hoàn Kiếm thời điểm bế mạc Tuần lễ vàng.

Về cuộc đấu giá bức ảnh, Ban tổ chức lúc đầu đưa ra là 1 vạn đồng Ðông Dương. Bà Trịnh Văn Bô trả 2 vạn. Rồi sau đó giá được đẩy lên, cuối cùng là 10 vạn đồng. Cuối cùng, tổng số tiền thu được qua đấu giá lên đến 1,58 triệu đồng Ðông Dương.

Về sau, bà Bô có nhã ý tặng lại bức ảnh đó cho Ủy ban Hành chính Hà Nội vì nhà bà Bô đã có một bức ảnh như thế có thủ bút Cụ Hồ đề tặng.

Lẩn thẩn nghĩ thêm, còn gì cũ hơn ngôi nhà 48 Hàng Ngang của bà Trịnh Văn Bô nơi Bác Hồ viết tuyên ngôn Ðộc lập. Ngôi nhà hiến tặng ấy đã thành bảo tàng nhiều năm nay. Mặt tiền ngôi nhà có tấm biển ghi tại ngôi nhà này Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khởi thảo Bản Tuyên ngôn Ðộc lập khai sinh ra nước Việt Nam DCCH, Nhà nước dân chủ nhân dân đầu tiên ở Ðông Nam Á. Nhưng vẫn có cái mới. Mà cái mới ấy đang thiếu như cái lý của mấy nhà sử học góp ý nhiều năm nay trong đó có ông Dương Trung Quốc. Cụ thể là tấm biển ấy thiếu mấy chữ về chủ nhân của ngôi nhà. Bởi lẽ tấm biển gắn trên ngôi nhà lẽ ra phải nói rõ đây là bất động sản của người dân, lại là người giàu có dám bất chấp nguy hiểm dành cho cách mạng làm cơ quan đầu não... thì chắc chắn giá trị của di tích sẽ tăng bội phần.

Trở lại căn biệt thự 34 Hoàng Diệu hàng xóm của tướng Giáp.

Mãi cho đến năm 2003, gia đình bà Bô mới trở về được ngôi nhà cũ của mình.

“Toàn bộ đồ đạc nội thất 48 Hàng Ngang, gia đình tôi hiến tất để làm di tích lịch sử, nhưng tôi đã quyết định giữ lại chiếc tràng kỷ này. Khi giữ nó lại, tôi đã nghĩ đến một cái ngày nhỡ có mệnh hệ nào thì gia đình cũng còn một kỷ vật riêng về ông Cụ...”.

Tôi đã có nhiều dịp ngồi với người con trai thứ Trịnh Văn Chính, người hôm đưa mẹ đến dự hội thảo về Thành tổ Triết vương Trịnh Tùng ở Miếu Văn. Nhà cụ Bô hình như không có người con nào theo được cái tài lẫn nghiệp doanh nhân của song thân? Như cái doanh nghiệp bé con bây giờ của Trịnh Văn Chính bươn bả cật lực cũng chỉ làng nhàng đủ nộp thuế và dư ra chút xíu. Nhưng chính doanh nhân "làng nhàng" Trịnh Văn Chính lại là người đã quyết định đưa mẹ trở về ngôi nhà 34 Hoàng Diệu.

...Rồi không ít lần tôi được sải những bước rón rén lẫn tò mò nội thất căn biệt thự 34 ấy theo sự hướng dẫn thân ái của chủ nhân. Ngó suốt lượt gian phòng khách trần thiết thì sang trọng, nhưng đồ đạc tầm tầm bày biện tuềnh toàng trong nhà, tôi để ý đến một vật.

Ấy là chiếc tràng kỷ.

Hóa ra, cái tràng kỷ này Cụ Hồ từng nghỉ lưng hồi ở 48 Hàng Ngang những đêm ngồi miệt mài với Tuyên Ngôn Ðộc Lập...

Them chuyen it biet ve hai dai gia Viet noi tieng thoi xua-Hinh-3

Nhà tư sản Nguyễn Sơn Hà. Ảnh tư liệu.

Ðôi câu đối cụ Phan và hậu duệ Nguyễn Sơn Hà

Hải Phòng là nơi hối hả nhịp đời. Sống với Hải Phòng dẫu chỉ vài ngày hay lâu lâu mà mình cũng tất bật hối hả thì chỉ thấy lem luốc nhếch nhác. Nhập địa danh phải sải chầm chậm cùng là lang thang mới có dịp phát lộ ra thứ này thứ khác thú vị. Lần đó nhà văn Bùi Ngọc Tấn đưa tôi tới 49 Lạch Tray nơi có ngôi nhà cũ của nhà tư sản Nguyễn Sơn Hà mà nhà văn giọng như luyến tiếc bâng khuâng không ghé nhà ông tổ của nghề sơn Việt là một thiệt thòi lắm lắm...

Vậy nên cứ phải là chầm chậm mọi thứ để tường thêm cái cụm danh xưng ông tổ? Chuyện thì dài. Nhưng vắn tắt thế này. Cụ Nguyễn Sơn Hà quê gốc Sơn Tây, sinh ra ở Hà Nội, lập nghiệp thành danh tại đất cảng Hải Phòng. Lúc đầu, ông làm thuê cho hãng sơn Sauvage Cottu của người Pháp. Sau nhiều năm làm thuê tích lũy vốn liếng và kinh nghiệm, năm 1917 ông tách ra, lập xưởng sơn riêng mang tên Resistanco (có nghĩa là bền chặt) nhằm cạnh tranh với các hãng sơn ngoại, đặc biệt là của người Pháp. Ý thức quốc dân khiến Nguyễn Sơn Hà trăn trở và tin tưởng một cách sắt đá rằng người Việt Nam kinh doanh trên đất nước mình có nhiều nguyên vật liệu phong phú. Quanh mình là đồng bào mình nên có thể cạnh tranh thắng lợi. Ý nghĩ đó luôn khích lệ ông. Ông nghiên cứu và cho ra lò hai loại sơn mới được đặt tên là Resistanco B và Dorolac, cạnh tranh thắng lợi với các loại sơn nhập từ Pháp, và sản phẩm sơn Testudo của Hãng sơn Sauvage Cottu. Hãng sơn của Nguyễn Sơn Hà đã giành được thị phần lớn trên Liên Bang Ðông Dương rồi thâm nhập vào các thị trường mới như Thái Lan và đặc biệt là Pháp bằng độc quyền thiết lập các đại lý ở Tourran (Ðà Nẵng), Phnôm Pênh, Băng Cốc và Pháp.

Thời điểm năm 1939, đánh dấu một ấn tượng tư tưởng. Trong lần hành phương Nam ấy, Nguyễn Sơn Hà cùng vợ tới thăm Phan Bội Châu đang bị Pháp quản thúc tại Huế. Rồi nhà tư sản Nguyễn Sơn Hà có uy tín trong giới công thương đã ra tranh cử Hội đồng thành phố Hải Phòng. Cụ Nguyễn Văn Tố đã thân hành về Hải Phòng đề nghị Nguyễn Sơn Hà làm Hội trưởng Hội Truyền bá Quốc ngữ Hải Phòng, Kiến An.

“Câu hỏi ấy không riêng với hậu duệ Nguyễn Sơn Hà là tại sao doanh nhân mình ngày nay không bị tư bản Pháp cùng chính quyền thực dân tìm mọi cách chèn ép tư bản thuộc địa, nào là những Luật Doanh nghiệp doanh nhân, có hẳn Ngày Doanh nhân Việt để khuyến khích tưởng thưởng, nào những vv… và vv… Nhưng vẫn thiếu nhiều những hào sảng tầm cỡ Bạch Thái Bưởi, Trịnh Văn Bô, Nguyễn Sơn Hà?

Trong Tuần lễ vàng được tổ chức tại Hải Phòng, cả gia đình ông (Nguyễn Sơn Hà, vợ Nguyễn Thị Ngọc Mùi và con gái Nguyễn Sơn Thạch) đã hiến tặng toàn bộ nữ trang, tính bằng cân kilo cả thảy tổng cộng là 10,5 kg. Riêng ông không ngần ngại tháo ngay chiếc nhẫn quý bằng platin cẩn kim cương bỏ vào thùng hiến tặng. Trong buổi lễ mừng độc lập 2/9/1945 tại quảng trường nhà hát lớn Hải Phòng, người thanh niên Nguyễn Sơn Lâm, con trai cả của Nguyễn Sơn Hà được vinh dự kéo lá cờ đỏ sao vàng. Thời điểm Hải Phòng bước vào cuộc kháng chiến tháng 11 năm 1946, chiến sĩ tự vệ Nguyễn Sơn Lâm đã anh dũng hy sinh.

Có lẽ ít người biết chuyện ông Nguyễn Sơn Hà có người em gái là bà Nguyễn Thị Thảo - người đã từng hoạt động cùng với Tổng bí thư Nguyễn Văn Linh. Chồng của bà Thảo là ông Tưởng Dân Bảo, nguyên là Ðảng viên Quốc Dân Ðảng tham gia một số cuộc khởi nghĩa bị Pháp bắt tù rồi ly khai theo Ðảng Cộng sản Ðông Dương làm ủy viên Xứ ủy Nam kỳ, Bí thư tỉnh ủy kiêm Chủ tịch Ủy ban Kháng chiến Hành chính tỉnh Châu Ðốc.

Sau cách mạng tháng Tám, Nguyễn Sơn Hà đã cho phép em rể của mình dùng tiền của ông ở đại lý sơn tại Sài Gòn tổ chức một đoàn tàu vượt biển ra Côn Ðảo đón tù chính trị bị giam giữ trở về đất liền trước khi Pháp nổ súng gây hấn vào 23/9/1945.

Trong số những người được chuyến tàu đón về có nhiều người sau đó trở thành những nhà lãnh đạo nổi tiếng của cách mạng Việt Nam như Tôn Ðức Thắng, Lê Duẩn, Phạm Văn Ðồng, Hoàng Quốc Việt, Phạm Hùng, Lê Thanh Nghị.

Năm 1949, Nghị sĩ quốc hội Nguyễn Sơn Hà , thay mặt Quốc hội, trao thanh bảo kiếm Mã đáo thành công cho Ðại đoàn quân Tiên phong. Nhà doanh nghiệp Nguyễn Sơn Hà tiếp tục sử dụng chuyên môn của mình giúp kháng chiến kiến quốc. Xưởng Nguyễn Sơn Hà ở chiến khu từng tổ chức sản xuất giấy than, mực in lito, vải che mưa… Nguyễn Sơn Hà còn chế tạo được lương khô và thuốc ho. Sau kháng chiến chống Pháp, ông cùng gia đình trở về Hà Nội và tiếp tục trúng cử vào Quốc hội khoá II, III, IV, V. Ông mất tại Hải Phòng năm 1980.

…Chầm chậm để thư thả, để gẫm thêm tâm và tài cùng tầm của bậc tiền nhân căn nhà số 49 Lạch Tray. Cứ thầm tiếc giá như hậu duệ của cụ Sơn Hà làm sớm được đôi câu đối của cụ Phan Bội Châu từng khen tặng doanh nhân Nguyễn Sơn Hà. Công nhận vế đối khá hàm súc. Ðắt, điểm nhãn là chữ sơn hà - sông núi cũng là tên chủ nhân.

“Hóa học bác Âu trường, tô điểm sơn hà tâm hữu tất. Công khoa tồn Việt chủng, chuyển di thời thế thủ vi cơ” (tạm hiểu “Lấy hóa học người Âu điểm tô cho sông núi bởi tấm lòng son sẵn có - Làm công nghệ đất Việt, đổi thay thời thế từ tay trắng làm nên).

Hàm súc ngôn từ đã đành. Nhưng giá trị câu đối của cụ Phan có lẽ là ở chỗ, thời điểm chí sĩ Phan Bội Châu nhà cách tân sớm đã tiên phong đúc kết và cỗ võ cho doanh nhân Việt, người Việt coi trọng chăm chút với nghề buôn, với thương trường. Bởi cái tâm lý coi rẻ nghề buôn từ khá lâu đã khiến người Việt không xây dựng được cho mình một truyền thống đẹp phi thương bất phú?

49 Lạch Tray, tư gia cụ Nguyễn Sơn Hà cùng vợ từng sinh hạ nuôi dạy một tập thể ruột thịt thương mến cả thảy 13 người con nên người. Có cô con gái Nguyễn Sơn Trúc, cũng làm sơn. Nhưng là tranh sơn mài. Tranh của họa sĩ Sơn Trúc từng nổi tiếng tận trời Tây.

Cũng lạ, 13 người con của cụ Sơn Hà nhưng không có ai là doanh nhân làm kinh doanh dưới chế độ mới?

Nói ra thì cũng muộn lẫn chuyện thêm dài. Nhưng tôi cũng thêm cái ngoặc chút kỷ niệm với một người con trai của cụ Sơn Hà là ông Nguyễn Sơn Giang. Ông Sơn Giang không phải là doanh nhân mà thuộc giai cấp cần lao. Ông là công nhân lái tàu điện ở Hà Nội sau năm 1954. Ông Giang vui tính, rất tài tử, đọc sách chơi nhạc, chụp ảnh. Về già có hẳn một Blog mang tên xe điện leng keng. Hàng ngàn bức ảnh thuộc về một quá vãng không dễ kiếm mà ông là tác giả, những ảnh chung, riêng xem rất thú vị mà ông đã công phu post lên. Tấm ảnh đi ăn hỏi cô vợ tận Thanh Hóa từ cuối những năm 50. Ảnh đám tang thân phụ Nguyễn Sơn Hà có vòng hoa viếng của Thủ tướng Phạm Văn Ðồng. Lần ấy anh bạn làm đạo diễn đã chắc khừ thực hiện ý định làm một cái phim chân dung mang hơi hướng văn chương nghệ thuật về công nhân lái xe điện Nguyễn Sơn Giang từng chứng kiến người cảnh thủ đô dọc các ngả đường xe điện Hà Nội suốt từ năm 1954 đến cuối những năm 80. Nhưng không hiểu sao mãi chưa làm được đến mãi khi ông Nguyễn Sơn Giang qua đời?

Không phải liệt sĩ Nguyễn Sơn Lâm hy sinh ở Hải Phòng ngày toàn quốc kháng chiến tái thế mà khôn nguôi thương nhớ người con trai cả, cụ Sơn Hà đã lấy tên Nguyễn Sơn Lâm đặt tên cho một người con trai gần út. Ông Nguyễn Sơn Lâm không trở thành doanh nhân mà làm công nhân nhà máy xi măng Hải Phòng có người con trai là Nguyễn Hoàng Long. Có lẽ phải đến Hoàng Long, thế hệ thứ hai, cận tổ chứ chưa hẳn viễn tổ của cụ Nguyễn Sơn Hà mới có người nối nghiệp cụ? Mới quá tam thập một chút nhưng Nguyễn Hoàng Long đã nhi lập khá chững chạc cả về phong độ, tính cách lẫn gia sản.

Them chuyen it biet ve hai dai gia Viet noi tieng thoi xua-Hinh-4

Nguyễn Hoàng Long, hậu duệ của nhà tư sản Nguyễn Sơn Hà.

Nguyễn Hoàng Long là con cả trong gia đình có 3 anh em. Long tốt nghiệp ngành Kiến trúc (Khoa Tạo dáng công nghiệp, khóa 1998 - 2003) Viện Ðại học mở Hà Nội.

Xem chi tiết

Căn hộ chung cư 7 tỷ khiến Quang Tèo gặp nhiều thị phi

Bỏ lại những tin đồn thất thiệt ở sau lưng, giờ đây NSƯT Quang Tèo đã có thể tận hưởng cuộc sống yên bình cùng vợ và 2 con trong cơ ngơi ấm cùng.

Can ho chung cu 7 ty khien Quang Teo gap nhieu thi phi

Là một trong những nghệ sĩ hài được biết đến qua chương trình Gặp nhau cuối tuần và loạt tiểu phẩm Đại gia chân đất, NSƯT Quang Tèo gắn liền với hình ảnh anh chàng nông dân mang theo tiếng cười dân dã nơi thôn quê. Ở ngoài đời anh cũng là một người sống khá giản dị và chịu khó tích góp. Điều này được thể hiện qua không gian sống trong căn hộ chung cư xinh xắn tại Hà Nội mà anh và gia đình vừa chuyển về cuối năm 2016.

Xem chi tiết

Bên trong cung hội nghị quy tụ nhân vật nổi tiếng tại CEO Summit

Cung hội nghị quốc tế Ariyana kết nối với Furama Đà Nẵng tạo thành quần thể hội nghị có sức phục vụ lên tới 5.000 người.

Ben trong cung hoi nghi quy tu nhan vat noi tieng tai CEO Summit

Sự kiện CEO Summit quy tụ các nguyên thủ quốc gia và đại diện các tập đoàn, doanh nghiệp hàng đầu thế giới như Sheryl Sandberg - Giám đốc điều hành Facebook; David Abney - Giám đốc điều hành công ty chuyển phát nhanh UPS; Nicolas Aguzin - Giám đốc điều hành của hãng dịch vụ tài chính JP Morgan tại châu Á Thái Bình Dương… Sáng 15/10, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc đến cắt băng khánh thành Ariyana. Cung hội nghị này nằm trong khuôn viên khu nghỉ dưỡng Furama, quận Ngũ Hành Sơn, TP Đà Nẵng.

Ben trong cung hoi nghi quy tu nhan vat noi tieng tai CEO Summit-Hinh-2

Cung hội nghị quốc tế Ariyana là công trình được coi là điểm nhấn kiến trúc của Đà Nẵng nổi bật giữa không gian xanh mướt của khu vườn nhiệt đới tràn ngập cỏ hoa, nằm ngay trên bãi biển đẹp nhất hành tinh và có tầm nhìn khoáng đạt ra đại dương. Cung hội nghị Quốc tế Ariyana Đà Nẵng được kết hợp cùng hệ thống phòng khách sạn của Furama Resort và khu biệt thự Furama Villas. Các phòng hội nghị lớn - nhỏ bên trong đều cách ly với khu vực bên ngoài bằng mảng tường gỗ gần 1,000m2 được ghép bằng gỗ rất tinh tế cho các nhà thiết kế Italy từ công ty Chimento Design chế tác riêng cho công trình.

Ben trong cung hoi nghi quy tu nhan vat noi tieng tai CEO Summit-Hinh-3

Các bức tường được ốp gỗ nhập khẩu tạo hình lượn sóng bằng kỹ thuật phức tạp đòi hỏi độ chính xác cao. Sự kết hợp hài hoà giữa gỗ, gương và vải cùng hệ thống đèn chùm pha lê rực rỡ tạo nên một không gian lộng lẫy và sang trọng. Quần thể Cung hội nghị Furama Đà Nẵng và Cung hội nghị quốc tế Ariyana Đà Nẵng có 2 phòng họp lớn và 15 phòng họp chức năng với phòng hội nghị chính công suất đáp ứng lên tới 2.500 người, có thể được linh hoạt phân chia bằng các vách ngăn di động thành các phòng với công suất nhỏ, hệ thống cách âm luôn đảm bảo một cách tốt cho các sự kiện hội họp quan trọng hoặc giải trí ấn tượng.

Ben trong cung hoi nghi quy tu nhan vat noi tieng tai CEO Summit-Hinh-4

Ông Matthias Wiesmann, Tổng giám đốc điều hành Khu nghỉ dưỡng Furama (đơn vị quản lý, vận hành Cung hội nghị Ariyana), cho biết để phục vụ cho Tuần lễ cấp cao APEC, Furama đã cải tạo, xây mới thêm nhiều phòng hội nghị khác.

Ben trong cung hoi nghi quy tu nhan vat noi tieng tai CEO Summit-Hinh-5

Ấn tượng nhất trong cung hội nghị này là phòng khánh tiết. Căn phòng này là nơi để lãnh đạo đón tiếp, hội đàm với quan chức cao cấp nền kinh tế và đại biểu tham dự Tuần lễ cấp cao APEC. Từ phòng này và nhiều phòng khác có thể phóng tầm nhìn ra công viên bãi biển rộng lớn mà khó trung tâm hội nghị nào trên cả nước sở hữu cảnh quan và tầm nhìn tuyệt đẹp như Cung Hội nghị Ariyana.

Ben trong cung hoi nghi quy tu nhan vat noi tieng tai CEO Summit-Hinh-6

Đây là chiếc ghế dành cho lãnh đạo cao cấp.

Ben trong cung hoi nghi quy tu nhan vat noi tieng tai CEO Summit-Hinh-7

Những chiếc ghế trong phòng này đều làm bằng gỗ và nệm đặc biệt. Trên ghế được khắc họa những chi tiết hoa văn tinh tế và sang trọng.

Ben trong cung hoi nghi quy tu nhan vat noi tieng tai CEO Summit-Hinh-8

Hệ thống trần của các phòng đều phủ lớp sơn phù hợp để hài hòa với các loại bóng đèn khác nhau, đảm bảo về ánh sáng chuẩn theo yêu cầu khắt khe của Ủy ban quốc gia APEC.

Ben trong cung hoi nghi quy tu nhan vat noi tieng tai CEO Summit-Hinh-9

Theo tiết lộ của chủ đầu tư, các thiết bị hiện đại trong cung hội nghị đều nhập từ nước ngoài. Trước khi đưa vào lắp đặt, các thiết bị như hệ thống âm thanh, ánh sáng... đều phải qua công tác giám sát về chất lượng, kỹ thuật. Ngày 5 - 6/10, hơn 340 đại biểu đến các nền kinh tế thành viên APEC cùng các đoàn quan sát viên quốc tế đã đến Furama kiểm tra đợt 2 về cơ sở vật chất ở đây.

Ben trong cung hoi nghi quy tu nhan vat noi tieng tai CEO Summit-Hinh-10

"Khi Ariyana kết hợp với Cung hội nghị Quốc tế Furama, tổng số khách có thể phục vụ lên tới 5.000 người tại 3 phòng đại tiệc lớn và 15 phòng chức năng", ông Matthias Wiesmann thông tin.

Ben trong cung hoi nghi quy tu nhan vat noi tieng tai CEO Summit-Hinh-11

Các đoàn tiền trạm đã tiến hành khảo sát thực tế các địa điểm tổ chức các sự kiện trong Tuần lễ Cấp cao APEC 2017 và đánh giá cao công tác chuẩn bị của nước chủ nhà và chính quyền Đà Nẵng. Đến nay, những cách thức bố trí ghế ngồi, phông nền trong phòng hội đàm cho lãnh đạo 21 nền kinh tế thành viên cũng đã hoàn tất.

Ben trong cung hoi nghi quy tu nhan vat noi tieng tai CEO Summit-Hinh-12

Bên dưới Trung tâm hội nghị trong khu nghỉ dưỡng Furama các phòng ăn nhẹ cùng với đồ uống cho các đại biểu dự hội nghị APEC cũng đã xong công tác chuẩn bị. Cung Hội nghị Ariyana được kết hợp cùng hệ thống phòng khách sạn của Furama Resort, khu biệt thự Furama Villas và trong tương lai không xa là khu căn hộ nghỉ dưỡng Ariyana Beach Resort & Suites, cũng như Trung tâm Hội nghị ICP, sẽ tạo thành một quần thể lưu trú, nghỉ dưỡng và hội nghị, sự kiện quy mô lớn nhất miền Trung.

Ben trong cung hoi nghi quy tu nhan vat noi tieng tai CEO Summit-Hinh-13

Các tình nguyện viên cũng được các chuyên gia về khách sạn - ẩm thực huấn luyện cách thức phục vụ cho các đại biểu. Ông Edwin, Phó giám đốc ẩm thực, Khu nghỉ dưỡng Furama cho biết các tình nguyện viên đều phải qua các lớp tập huấn khắt khe mới được phục trong những ngày diễn ra APEC. "Những tình nguyện viên này ngoài việc thông thạo ngoại ngữ còn phải am hiểu về kiến thức văn hóa, lịch sử và phong tục tập quán của các nền kinh tế thành viên. Trong quá trình phục vụ, chúng tôi không được phép sai sót dù chỉ là một chi tiết nhỏ nhất", ông Edwin cho hay.

Xem chi tiết

Đọc nhiều nhất

Bài thi vào lớp 10 của thí sinh bị hủy trong trường hợp nào?

Chỉ một sơ suất nhỏ như đến muộn, mang vật dụng cấm hoặc tô sai phiếu trả lời trắc nghiệm cũng có thể khiến thí sinh mất điểm, thậm chí bị đình chỉ thi.

Thí sinh tại điểm thi Trường THPT Nguyễn Trãi - Phan Rang trao đổi bài sau giờ thi môn Tiếng Anh. Ảnh: LÂM ANH

Đề thi và gợi ý đáp án môn Tiếng Anh vào lớp 10 THPT Khánh Hòa 2026

Sáng 29/5, hơn 24.800 thí sinh trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa đã hoàn thành bài thi môn Tiếng Anh, kỳ thi lớp 10 THPT năm học 2026-2027.

Đề và gợi ý đáp án đề thi vào Ngữ văn lớp 10 THPT Đồng Nai 2026

Hơn 30.000 thí sinh tại Đồng Nai đã hoàn thành ngày thi thứ hai kỳ thi tuyển sinh lớp 10 năm học 2026-2027, với môn Ngữ văn cuối cùng vào sáng nay 29/5.

Thí sinh đến làm thủ tục dự thi lớp 10 THPT tại Hà Nội đạt tỷ lệ 99,5%

Theo báo cáo của Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội, toàn thành phố có 123.467/124.082 thí sinh đến làm thủ tục dự thi lớp 10 THPT, đạt tỷ lệ 99,5%.

[GALLERY] Thí sinh làm thủ tục dự thi vào lớp 10 THPT Hà Nội

Đúng 9h ngày 29/5, gần 125.000 thí sinh đến các điểm thi để làm thủ tục dự Kỳ thi tuyển sinh lớp 10 THPT Hà Nội.

Cách tính lương cơ sở với cán bộ, công chức, viên chức từ 1/7

Với cán bộ, công chức, viên chức và người lao động, công thức tính mức lương thực hiện từ ngày 1/7 sẽ bằng lương cơ sở 2.530.000 nhân hệ số lương hiện hưởng.

Rùng mình số lượng thuốc Đông dược giả vừa bị phát hiện ở TP HCM

PC03 Công an TP HCM vừa triệt phá đường dây thuốc Đông dược giả quy mô lớn. Số thuốc giả đưa ra thị trường từ năm 2024 đến nay trị giá hơn 10 tỉ đồng.

Hà Tĩnh chỉ đạo không khảo sát, đánh giá đầu vào để phân loại học sinh

Nhằm tránh gây áp lực đối với học sinh, Sở GD&ĐT tỉnh Hà Tĩnh yêu cầu các trường không khảo sát, phân loại học sinh đầu vào dưới mọi hình thức.

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ban hành mẫu thẻ nhà báo 2026

Ngày 29/5, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch thông tin mới về mẫu thẻ nhà báo 2026.

Công an TP HCM bắt giữ nhóm đối tượng dùng rìu đập tủ kính cướp vàng

Chỉ sau 48 giờ truy xét, PC02 Công an TP HCM đã bắt giữ toàn bộ nhóm đối tượng dùng rìu đập tủ kính cướp 23 sợi dây chuyền vàng ở phường Tân Đông Hiệp.