Chiều 12/11, tại họp báo kinh tế - xã hội TP.HCM, Sở Văn hóa và Thể thao thông tin về phương án bảo tồn các hố khai quật hài cốt liệt sĩ tại Công viên Văn hóa Lê Thị Riêng (phường Hòa Hưng), trong kế hoạch cải tạo nơi này thành công viên tưởng niệm.
Nghiên cứu bảo tồn tại chỗ khu vực hố chôn tập thể liệt sĩ
Phát biểu tại họp báo, ông Trương Kim Quân, Phó Trưởng phòng Di sản văn hóa, Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM, cho biết khu vực hố chôn tập thể liệt sĩ thuộc Nghĩa trang Đô Thành cũ, nay nằm trong khuôn viên công viên. Đây là địa điểm có giá trị lịch sử - văn hóa, gắn với quá trình chiến đấu, hy sinh của cán bộ, chiến sĩ trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.
Để giữ gìn dấu tích gốc, Sở đang nghiên cứu phương án bảo tồn tại chỗ bằng cách gia cố, cứng hóa khu vực xung quanh các hố khai quật và lắp kính cường lực phía trên. Giải pháp này nhằm bảo đảm an toàn, hạn chế tác động của môi trường. Phương án này cũng tạo điều kiện để người dân đến tham quan, dâng hương, tri ân và tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ.
Sở sẽ đánh giá giá trị lịch sử, hiện trạng khu vực và các yêu cầu chuyên môn về bảo tồn di tích trước khi đề xuất phương án cụ thể, bảo đảm không gian tưởng niệm trang nghiêm và phù hợp với cảnh quan công viên.
Ông Trương Kim Quân cho biết Sở Văn hóa và Thể thao đang phối hợp với Bộ Tư lệnh TP.HCM thu thập tư liệu về quá trình chiến đấu, hy sinh của cán bộ, chiến sĩ và việc phát hiện, khai quật, quy tập hài cốt liệt sĩ tại đây. Sở cũng đề nghị cung cấp sơ đồ, bản đồ, hình ảnh và lời kể nhân chứng để làm cơ sở lập hồ sơ khoa học di tích. Dựa trên kết quả nghiên cứu, Sở dự kiến đề xuất phạm vi khoanh vùng bảo vệ khu vực hố chôn tập thể.
UBND TP.HCM đang giao Sở Quy hoạch - Kiến trúc nghiên cứu, triển khai quy hoạch Công viên Văn hóa Lê Thị Riêng, trong đó có nội dung bảo tồn khu vực hố chôn tập thể liệt sĩ.
Sau khi phương án quy hoạch được hoàn thiện, Sở Văn hóa và Thể thao sẽ hoàn chỉnh hồ sơ khoa học và trình hội đồng chuyên môn về di sản văn hóa cấp thành phố thẩm định. Sau đó, Sở sẽ tham mưu trình Chủ tịch UBND thành phố hoặc cấp có thẩm quyền quyết định xếp hạng di tích theo quy định.
Rà soát từng công trình tưởng niệm hiện hữu
Theo ông Quân, Công viên Văn hóa Lê Thị Riêng hiện có nhiều công trình tưởng niệm các nhân vật lịch sử và ghi công các anh hùng liệt sĩ.
Các công trình tiêu biểu gồm phù điêu và bia tưởng niệm Tổng Bí thư Trần Phú, bia tưởng niệm các liệt sĩ hy sinh trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân năm 1968, bia tưởng niệm liệt sĩ Lê Thị Riêng, bia tưởng niệm liệt sĩ Trần Văn Kiểu, cùng Nhà truyền thống và Nhà bia ghi danh hơn 1.500 liệt sĩ Quận 10.
“Đây là những công trình có giá trị về lịch sử, văn hóa và ý nghĩa chính trị, xã hội sâu sắc, thể hiện sự tri ân đối với các thế hệ cán bộ, chiến sĩ và đồng bào đã hy sinh vì sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước”, ông Quân nói.
Trong quá trình lập quy hoạch, các sở, ngành sẽ rà soát hiện trạng và giá trị của từng công trình để đề xuất phương án bảo tồn, chỉnh trang hoặc bố trí phù hợp với tổng thể công viên.
Định hướng là kết nối các công trình tưởng niệm với khu vực hố chôn tập thể và không gian sinh hoạt văn hóa công cộng. Việc bố trí cảnh quan cần giữ sự trang nghiêm ở khu tưởng niệm, đồng thời đáp ứng nhu cầu tham quan, tìm hiểu lịch sử và sinh hoạt văn hóa của người dân.
Sau hơn 4 tháng tìm kiếm, lực lượng chức năng đã phát hiện và quy tập 1.005 bộ hài cốt liệt sĩ tại Công viên Văn hóa Lê Thị Riêng, tính đến hết ngày 9/11. Trong số này, 972 bộ được tìm thấy riêng lẻ, 33 bộ được phát hiện tại 8 vị trí mộ tập thể, gồm 2 vị trí ở Khu A và 6 vị trí ở Khu B.
Trong đợt đầu, 731 bộ hài cốt được quy tập. Ngày 14/10, TP.HCM tổ chức lễ truy điệu tại công viên, sau đó đưa hài cốt các liệt sĩ về an táng tại Nghĩa trang Liệt sĩ TP.HCM. Từ ngày 15/10 đến hết 9/11, đợt tìm kiếm thứ hai tại Khu B quy tập thêm 274 bộ.
