Gà vùi trứng Sulawesi, tên khoa học Marcocephalon maleo, là một loài chim đặc hữu của đảo Sulawesi thuộc Indonesia. Với vẻ ngoài độc đáo – thân đen, bụng hồng nhạt, đầu có mũ sừng như chiếc mũ bảo hiểm – chúng trông vừa lạ lẫm vừa cuốn hút. Tuy nhiên, điều khiến loài chim này trở nên đặc biệt không nằm ở hình dáng, mà ở cách chúng sinh sản: không ấp trứng bằng cơ thể như hầu hết các loài chim khác.
Ảnh: Wikimedia Commons.
Thay vào đó, gà vùi trứng Sulawesi tận dụng nhiệt tự nhiên từ môi trường. Con cái sẽ đẻ trứng vào những hố sâu đào trong cát nóng ven biển hoặc đất ấm gần các khu vực địa nhiệt. Nhiệt từ mặt trời hoặc từ lòng đất sẽ đóng vai trò như “lò ấp tự nhiên”, giúp trứng phát triển mà không cần sự chăm sóc của bố mẹ. Đáng chú ý, trứng của gà vùi trứng có kích thước rất lớn, có thể gấp 4–5 lần trứng gà thường so với kích thước cơ thể chim mẹ và chứa lượng dinh dưỡng khổng lồ để nuôi phôi thai.
Ảnh: blog.mongabay.
Điều kỳ diệu tiếp theo xảy ra sau khi trứng nở. Chim non, ngay khi chui lên khỏi lớp cát, đã hoàn toàn tự lập, chúng có thể chạy, bay và tự kiếm ăn mà không cần bất kỳ sự chăm sóc nào từ cha mẹ. Đây là một chiến lược tiến hóa hiếm gặp, giúp giảm rủi ro sau khi nở, nhưng cũng khiến tỷ lệ sống sót phụ thuộc lớn vào môi trường xung quanh.
Ảnh: Xinhua.
Dù sở hữu những khả năng thích nghi độc đáo, Marcocephalon maleo hiện đang đối mặt với nguy cơ suy giảm nghiêm trọng. Việc khai thác trứng quá mức, mất môi trường sống và sự xáo trộn tại các bãi đẻ truyền thống đã khiến số lượng cá thể loài này giảm mạnh. Theo IUCN, gà vùi trứng Sulawesi được xếp vào nhóm “Nguy cấp” (Endangered). Nhiều chương trình bảo tồn tại Sulawesi hiện đang bảo vệ các bãi đẻ và ấp trứng nhân tạo để tăng cơ hội sống sót cho chim non.
