Báu vật nghìn năm của tu viện cổ ẩn mình giữa núi rừng Armenia

Ẩn mình trên cao nguyên xanh thẳm của Armenia, Sanahin là nơi những bức tường đá cổ lưu giữ dấu ấn rực rỡ của văn minh trung đại.

Tu viện Sanahin nằm gần thành phố Alaverdi, thuộc tỉnh Lori ở miền Bắc Armenia, trên một cao nguyên nhìn xuống hẻm núi sông Debed. Được hình thành từ thế kỷ X, quần thể này là một trong những trung tâm tôn giáo, văn hóa và giáo dục quan trọng của Armenia thời trung đại. Cùng với tu viện Haghpat gần đó, Sanahin được UNESCO công nhận là Di sản thế giới năm 1996, sau đó được mở rộng hồ sơ di sản vào năm 2000.

Tên gọi Sanahin thường được giải thích theo tiếng Armenia là "cái này cổ hơn cái kia", gắn với truyền thuyết về mối quan hệ giữa hai tu viện Sanahin và Haghpat. Dù câu chuyện về nguồn gốc tên gọi mang màu sắc dân gian, Sanahin thực sự sở hữu lịch sử lâu đời. Công trình cổ nhất trong quần thể là nhà thờ Thánh Đức Mẹ (St. Astvatsatsin), được xây dựng khoảng năm 928–944. Nhà thờ Đấng Cứu Thế (St. Amenaprkich) tiếp tục được xây dựng trong giai đoạn 957–966 dưới sự bảo trợ của Hoàng hậu Khosrovanush, vợ vua Ashot III.

Điểm đặc biệt của Sanahin nằm ở sự kết hợp hài hòa giữa kiến trúc nhà thờ Byzantine và truyền thống xây dựng bản địa vùng Caucasus. Những bức tường bằng đá núi lửa sẫm màu, mái vòm đồ sộ, hành lang vòm và các chi tiết chạm khắc tạo nên vẻ đẹp vừa trang nghiêm vừa mộc mạc. Quần thể còn có tháp chuông nhiều tầng, thư viện bản thảo, phòng hội trường và những nhà nguyện được bổ sung qua nhiều thế kỷ.

Quần thể tu viện Sanahin trên cao nguyên tỉnh Lori, Armenia. Ảnh: positiveday.am

Sanahin không chỉ là nơi hành lễ mà còn từng là một trung tâm học thuật nổi tiếng. Tu viện có trường đào tạo các nhà thần học, triết gia, nhà khoa học và đặc biệt là những người chuyên sao chép, minh họa bản thảo. Trường phái họa sĩ minh họa và thư pháp Sanahin góp phần quan trọng vào việc bảo tồn tri thức Armenia qua nhiều thế hệ. Thư viện được xây dựng năm 1063 từng lưu giữ những bản thảo quý giá, phản ánh đời sống trí tuệ phong phú của tu viện.

Một điểm nhấn khác là những tấm khachkar – bia đá chạm khắc hình thánh giá đặc trưng của Armenia. Khoảng 50 tấm khachkar vẫn được bảo tồn trong khu vực Sanahin, nhiều tác phẩm có hoa văn thực vật, hình học và biểu tượng tôn giáo vô cùng tinh xảo. Một số được xem là kiệt tác của nghệ thuật điêu khắc Armenia thời trung đại.

Trải qua chiến tranh, những cuộc xâm lược và nhiều thế kỷ biến động, Sanahin vẫn tồn tại như một chứng nhân đặc biệt của lịch sử Caucasus. Ngày nay, giữa khung cảnh núi rừng và thung lũng Debed hùng vĩ, tu viện không chỉ là điểm đến hấp dẫn đối với du khách mà còn là biểu tượng cho thời kỳ phát triển rực rỡ của kiến trúc, tôn giáo và tri thức Armenia.

Giống cừu kỳ lạ với bốn sừng cong đối xứng và gần như không có đuôi.

Giải mã 'chiếc tai khổng lồ' được UNESCO vinh danh là di sản thế giới

Giữa vùng đồng quê yên bình của nước Anh, một chiếc "tai khổng lồ" hướng lên bầu trời đã góp phần thay đổi cách nhân loại khám phá vũ trụ.

Nằm tại hạt Cheshire, Jodrell Bank Observatory là một trong những trung tâm thiên văn vô tuyến nổi tiếng nhất thế giới. Được thành lập năm 1945 bởi nhà vật lý vô tuyến Bernard Lovell, nơi đây đã góp phần đặt nền móng cho ngành thiên văn vô tuyến hiện đại. Nhờ những đóng góp nổi bật về khoa học và lịch sử, năm 2019, UNESCO đã công nhận Jodrell Bank là Di sản Thế giới. Đây là một trong số rất ít di sản trên thế giới được vinh danh chủ yếu vì giá trị khoa học và công nghệ.

Tận mục xưởng chế tác đá trong di tích Cách Tân Kiều ở Quảng Tây

Di tích Cách Tân Kiều được công nhận là một xưởng chế tác đá Thời kỳ đồ đá mới quan trọng, nơi người cổ đại sản xuất các công cụ bằng đá một cách có hệ thống.

Di tích Cách Tân Kiều thuộc Thời kỳ đồ đá mới nằm tại thành phố Bách Sắc, Quảng Tây, miền nam Trung Quốc. Các nhà khảo cổ cho rằng nơi đây từng là một "xưởng chế tác" Thời kỳ đồ đá mới, nơi con người tiền sử sản xuất các công cụ bằng đá.

Rải rác khắp khu di chỉ là những khối đá lớn có bề mặt phẳng, từng được người nguyên thủy sử dụng làm bệ kê và làm bàn đẽo gọt trong quá trình chế tác các loại công cụ. Xung quanh các khối đá này, các nhà khảo cổ đã phát hiện búa đá, rìu đá cùng nhiều loại công cụ bằng đá khác.

Kỳ thú những 'thiên đường spa' làm thay đổi lịch sử châu Âu

Trải dài qua nhiều quốc gia châu Âu, có một Di sản Thế giới đặc biệt kể câu chuyện về sức khỏe, du lịch và văn hóa của giới thượng lưu suốt nhiều thế kỷ.

"Những thị trấn nghỉ dưỡng tuyệt vời của châu Âu" (The Great Spa Towns of Europe) được UNESCO công nhận là Di sản Thế giới vào năm 2021. Không giống phần lớn các di sản chỉ nằm trong một địa điểm cụ thể, đây là một di sản xuyên quốc gia gồm 11 thị trấn nghỉ dưỡng nổi tiếng thuộc bảy quốc gia: Áo, Bỉ, Séc, Pháp, Đức, Ý và Anh.

Đọc nhiều nhất

Tin mới