Hà Nội sẽ triển khai đồng thời 5 tuyến đường sắt đô thị với số tiền lớn. Tại cuộc họp HĐND TP Hà Nội vào sáng 4/11, Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Đại Thắng cho biết, 5 tuyến đường sắt đô thị cần đầu tư khoảng 900.000 tỷ đồng trong giai đoạn 2026–2030; giá hợp đồng bình quân khống chế với đoạn đi ngầm không quá 120 triệu USD/km.

Theo ông Thắng, các dự án có quy mô rất lớn, yêu cầu tiến độ cao, đòi hỏi phương thức tổ chức thực hiện mới. Vì vậy, thành phố cần có cơ chế phù hợp để giải quyết các vấn đề về quản lý hợp đồng, bố trí vốn, đáp ứng thanh toán và tổ chức triển khai.

Trong quá trình xây dựng nghị quyết, UBND TP đã chỉ đạo các cơ quan chuyên môn nghiên cứu quy định pháp luật, lấy ý kiến các cơ quan quản lý nhà nước ở trung ương về tài chính, ngân sách, đầu tư, xây dựng và quản lý hợp đồng.

Giá khống chế 120 triệu USD/km metro đi ngầm gồm những khoản nào?

Đối với các dự án thực hiện theo hợp đồng chìa khóa trao tay, ông Thắng cho biết thành phố xác định mức giá hợp đồng bình quân khống chế đối với các đoạn tuyến đi ngầm không vượt quá 120 triệu USD/km. Mức này chưa bao gồm một số khoản chi phí ngoài phạm vi hợp đồng theo quy định.

Chủ tịch UBND TP Hà Nội khẳng định mức 120 triệu USD/km là tối đa, “không có chuyện trượt giá, không có chuyện phát sinh”.

Trong quá trình thực hiện, thành phố sẽ tiếp tục rà soát, kiểm soát chi phí trên cơ sở thiết kế, tổng mức đầu tư, kết quả kiểm toán và các điều kiện hợp đồng, bảo đảm không vượt mức giá khống chế.

Về nội dung này, trong báo cáo giải trình, Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội Trương Việt Dũng cho hay, suất đầu tư trên được đưa ra từ quá trình nghiên cứu đầu tư hệ thống đường sắt đô thị của nhiều đô thị lớn trong nhiều năm, xem xét qua nhiều cấp và tiếp tục cập nhật theo yêu cầu thực tiễn trong nước và quốc tế.

Ở TPHCM, tuyến metro số 2 Bến Thành - Tham Lương dài khoảng 11,3km, trong đó khoảng 9,3km đi ngầm, tổng mức đầu tư là 2,2 tỷ USD; bình quân toàn tuyến là 188 triệu USD/km. Ở Hà Nội, tuyến số 3 có 4km đi ngầm; chi phí đi ngầm khoảng 141,3 triệu USD/km, bao gồm cả VAT.

Tại Trung Quốc, tuyến metro số 1 Quảng Châu có chi phí bình quân khoảng 136,5 triệu USD/km. Tuyến số 14 Thượng Hải có chi phí bình quân 208 triệu USD/km.

Tại Ấn Độ, tuyến metro số 3 Mumbai có mức đầu tư bình quân 131 triệu USD/km.

Huy động ngân sách, vốn vay và nguồn thu từ TOD

Về nhu cầu vốn, Chủ tịch UBND TP Hà Nội cho biết, theo phương án đang được xây dựng, tổng nhu cầu cho các dự án đường sắt đô thị trên địa bàn giai đoạn 2026–2030 là trên 1 triệu tỷ đồng. Riêng 5 tuyến đang triển khai cần khoảng 900.000 tỷ đồng trong giai đoạn này.

“Đây là quy mô đầu tư rất lớn”, ông Thắng nhấn mạnh. Ngay từ khi xây dựng phương án, thành phố đã đặt yêu cầu kiểm soát chặt chẽ chi phí, đồng thời chủ động chuẩn bị nguồn lực đáp ứng tiến độ.

UBND TP xây dựng phương án huy động từ nhiều nguồn, gồm ngân sách thành phố, ngân sách trung ương hỗ trợ, vốn vay ODA, phát hành trái phiếu và nguồn thu từ quỹ đất tại các khu vực phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng (TOD).

Các nguồn lực được tính toán trên cơ sở nhu cầu đầu tư và khả năng huy động trong từng giai đoạn. Thành phố tiếp tục phối hợp với các bộ, ngành trung ương để hoàn thiện phương án hỗ trợ, bố trí vốn; đồng thời điều hành kế hoạch đầu tư công, chuẩn bị điều kiện khai thác nguồn thu từ TOD.

Theo ông Thắng, các khu vực TOD vừa tạo nguồn lực đầu tư đường sắt đô thị, vừa góp phần tổ chức lại không gian phát triển, nâng cao hiệu quả sử dụng đất và hình thành các khu đô thị mới gắn với giao thông công cộng.

Với các phương án đã chuẩn bị, sự hỗ trợ của trung ương và khả năng huy động nguồn lực của Thủ đô, Chủ tịch UBND TP Hà Nội tin tưởng thành phố có cơ sở từng bước cân đối, đáp ứng nhu cầu vốn theo tiến độ.

Trong quá trình thực hiện, thành phố sẽ thường xuyên cập nhật nhu cầu vốn, khả năng giải ngân của từng dự án để chủ động điều hành, bố trí nguồn lực phù hợp và hiệu quả.