Truyền thuyết kho báu hàng trăm năm

“Rồng đá đối hổ đá, vàng bạc hàng vạn lạng, ai nhìn thấu bí mật, mua được cả phủ Thành Đô”. Câu dân ca lưu truyền tại huyện Bành Sơn, tỉnh Tứ Xuyên, Trung Quốc, từ lâu đã khơi gợi trí tò mò về kho báu được cho là chôn giấu dưới lòng sông Mân Giang.

Theo truyền thuyết, Trương Hiến Trung, thủ lĩnh nghĩa quân nông dân cuối thời Minh, từng thu gom lượng lớn vàng bạc, châu báu trong quá trình chinh chiến. Khi thất bại, ông được cho là đã cho thuyền chở tài sản chìm xuống dòng sông để tránh rơi vào tay đối thủ.

Có giả thuyết cho rằng kho báu được cất giấu trong núi sâu hoặc những ngôi chùa cổ. Tuy nhiên, câu chuyện được lưu truyền rộng rãi nhất vẫn là hàng nghìn thuyền chở vàng bạc đã chìm tại khu vực Giang Khẩu, thuộc huyện Bành Sơn.

Trong nhiều thế kỷ, truyền thuyết này thu hút không ít người tìm kiếm vận may. Nhưng phải đến khi các hiện vật khảo cổ lần lượt xuất hiện, bí ẩn về kho báu mới dần được giải đáp.

Những dấu tích đầu tiên dưới lòng sông

Trương Hiến Trung (1606–1647) là thủ lĩnh nghĩa quân nổi tiếng cuối thời Minh. Sau khi chiếm Thành Đô, ông thành lập chính quyền Đại Tây và tiếp tục các hoạt động quân sự tại khu vực Tứ Xuyên. Theo một số tài liệu địa phương, năm 1646, đoàn thuyền của Trương Hiến Trung xuôi theo sông Mân Giang, mang theo nhiều tài sản. Khi đến khu vực Giang Khẩu, đoàn thuyền bị lực lượng của tướng Minh Dương Triển phục kích, khiến quân đội tổn thất nặng nề. Nhiều thuyền bị phá hủy, số vàng bạc và quân nhu được cho là chìm xuống đáy sông.

Từ năm 2005, những phát hiện khảo cổ tại khu vực này bắt đầu cung cấp bằng chứng đáng chú ý. Trong quá trình xây dựng công trình cấp nước, người dân phát hiện bảy thỏi bạc có khắc chữ, được xác định là hiện vật quý từ thời Minh. Các đợt phát hiện tiếp theo còn ghi nhận kim sách, bạc thỏi, tiền thưởng công bằng vàng bạc và nhiều đồ trang sức.

Năm 2015, các chuyên gia khảo cổ, lịch sử tiến hành khảo sát và đối chiếu hiện vật với tài liệu cổ. Kết quả cho thấy khu vực Giang Khẩu có khả năng cao chính là nơi đoàn thuyền của Trương Hiến Trung bị phục kích.

Cuộc khai quật năm 2016: Bước ngoặt của khảo cổ học

Tháng 4/2016, Cục Di sản văn hóa Trung Quốc phê duyệt kế hoạch khai quật di chỉ Giang Khẩu. Công tác khảo cổ được triển khai nhằm xác định phạm vi phân bố hiện vật, tìm hiểu điều kiện bảo tồn và ngăn chặn tình trạng khai thác trái phép.

Đến ngày 5/1/2017, cuộc khai quật chính thức bắt đầu. Đây là một trong những dự án khảo cổ dưới nước quy mô lớn. Sau khi khoanh vùng khu vực khai quật, các nhà khảo cổ sử dụng máy bơm để rút nước, biến một phần lòng sông thành địa điểm nghiên cứu. Phương pháp này giúp chuyên gia tiếp cận trực tiếp lớp trầm tích, đồng thời bảo đảm việc thu thập hiện vật theo đúng quy trình khoa học.

Các thiết bị dò tìm kim loại, khảo sát địa vật lý và công nghệ radar cũng được sử dụng để xác định vị trí có khả năng chứa hiện vật.

Hơn 30.000 hiện vật hé lộ lịch sử cuối thời Minh

Sau hơn ba tháng khai quật, các nhà khảo cổ thu được hơn 30.000 hiện vật, trong đó có hàng nghìn món liên quan trực tiếp đến chính quyền Đại Tây của Trương Hiến Trung. Những hiện vật đáng chú ý gồm tiền thưởng công Tây Vương bằng vàng, bạc; tiền đồng Đại Thuận Thông Bảo; kim sách, ngân sách; các thỏi bạc, đồ trang sức và nhiều loại vũ khí như đao, kiếm, giáo, mũi tên.

Đặc biệt, một số thỏi bạc có khắc niên hiệu, trọng lượng, địa danh và tên quan chức. Những thông tin này giúp xác định nguồn gốc tài sản, đồng thời cung cấp dữ liệu về hệ thống tài chính và hoạt động quân sự thời Minh. Các hiện vật không chỉ xác nhận sự tồn tại của kho báu mà còn chứng minh khu vực Giang Khẩu từng là chiến trường quan trọng.

Theo các chuyên gia, giá trị lớn nhất của di chỉ Giang Khẩu không nằm ở số vàng bạc được tìm thấy, mà ở những thông tin lịch sử được lưu giữ trong từng hiện vật. Các vật phẩm kim sách, ngân sách phản ánh chế độ phong thưởng và phân cấp quyền lực. Những đồng tiền, thỏi bạc cho thấy hoạt động kinh tế và huy động tài chính trong thời kỳ chiến tranh.

Trong khi đó, vũ khí và đồ dùng sinh hoạt giúp tái hiện đời sống quân đội, tổ chức hậu cần và những biến động xã hội cuối thời Minh. Di chỉ còn cung cấp tư liệu quan trọng để nghiên cứu lịch sử di cư, quan hệ giữa chính quyền địa phương và lực lượng quân sự, cũng như quá trình chuyển tiếp từ nhà Minh sang nhà Thanh.