Somalia và Ả Rập Xê Út mới đây đã ký biên bản ghi nhớ (MoU) về hợp tác quân sự bên lề Triển lãm Quốc phòng Thế giới World Defense Show 2026 tổ chức tại Riyadh. Thỏa thuận được xem là bước đi quan trọng nhằm mở rộng quan hệ quốc phòng song phương, trong bối cảnh Mogadishu đang đối mặt với những sức ép ngày càng gia tăng liên quan đến vấn đề Somaliland.
Theo Bộ Quốc phòng Somalia, biên bản ghi nhớ được ký ngày 9/2/2026 bởi Bộ trưởng Quốc phòng Ahmed Moallim Fiqi và người đồng cấp Saudi Arabia Khalid bin Salman. Phía Somalia cho biết thỏa thuận hướng tới tăng cường hợp tác quân sự trên các lĩnh vực cùng quan tâm, đặc biệt là huấn luyện, hỗ trợ kỹ thuật và hỗ trợ quốc phòng.
Mục tiêu chính của MoU là giúp Somalia nâng cao năng lực của Lực lượng Vũ trang Quốc gia, trong đó có khả năng bảo vệ không phận, kiểm soát lãnh thổ và củng cố năng lực phòng thủ tổng thể. Giới chức Mogadishu coi đây là một phần trong chiến lược dài hạn nhằm tái thiết và hiện đại hóa quân đội, sau nhiều năm xung đột và bất ổn nội bộ.
Thỏa thuận được ký trong bối cảnh vấn đề Somaliland - khu vực ly khai ở phía bắc Somalia - tiếp tục làm nóng tình hình chính trị và an ninh khu vực. Tổng thống Somalia Hassan Sheikh Mohamud gần đây đã công khai chỉ trích việc Israel công nhận Somaliland, cho rằng đây là hành động can thiệp làm gia tăng bất ổn và làm suy yếu trật tự quốc tế. Chính phủ Somalia khẳng định Somaliland là một bộ phận không thể tách rời của quốc gia này.
Các quan chức Somalia cho biết việc thúc đẩy các quan hệ đối tác quốc phòng mới xuất phát từ những biến động trong môi trường an ninh khu vực, bao gồm các động thái ngoại giao xoay quanh Somaliland cũng như những thách thức rộng hơn tại Biển Đỏ và Sừng châu Phi. Trong bối cảnh đó, thỏa thuận với Saudi Arabia được Mogadishu trình bày như bằng chứng cho thấy nước này đang nhận được sự ủng hộ từ các đối tác khu vực tôn trọng chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của Somalia.
Đáng chú ý, MoU với Ả Rập Xê Út được ký sau khi Somalia quyết định chấm dứt các thỏa thuận quốc phòng và an ninh với Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE), đồng thời vẫn duy trì và mở rộng hợp tác với các đối tác khác. Trước đó, Somalia cũng đã ký một thỏa thuận quốc phòng riêng với Qatar, tập trung vào huấn luyện và nâng cao năng lực tác chiến cho quân đội.
Về phía Ả Rập Xê Út, quốc gia này được xem là một nhân tố an ninh then chốt tại khu vực Biển Đỏ và Sừng châu Phi, nơi các tuyến hàng hải chiến lược, kiểm soát không phận và ổn định khu vực có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Việc tăng cường hợp tác với Somalia đặt Riyadh vào vị thế ủng hộ rõ ràng đối với Mogadishu, trong bối cảnh các tranh chấp chủ quyền và sự can dự của các bên bên ngoài đang bị theo dõi sát sao.
Dù không phải là một hiệp ước phòng thủ chung, biên bản ghi nhớ được Somalia mô tả như khuôn khổ cho sự hợp tác quân sự sâu rộng hơn trong thời gian tới. Các bước triển khai cụ thể dự kiến sẽ được xác định thông qua những thỏa thuận tiếp theo giữa hai bộ quốc phòng, phản ánh mức độ gắn kết ngày càng tăng giữa Mogadishu và Riyadh trong lĩnh vực an ninh - quốc phòng.
