![]() |
| Ảnh minh họa: Shutterstock. |
![]() |
| Ảnh minh họa: Shutterstock. |
Được phát hiện lần đầu tiên vào những năm 1940 tại vùng đông bắc nước Nga, mỏ vàng Kupol ở Siberia là 1 trong những nơi có trữ lượng vàng dồi dào hiếm có. Tuy nhiên, dù ở đây “vớ bừa cũng thấy vàng”, vẫn hiếm có ai dám vào mỏ kim loại quý này để tìm kiếm cơ hội làm giàu nhanh chóng.
Năm 2015, David Hole đang thực hiện tìm kiếm ở Công viên Vùng Maryborough gần Melbourne, Úc. Được trang bị máy dò kim loại, anh ta phát hiện ra một thứ khác thường - một tảng đá rất nặng, màu đỏ, bên ngoài lẫn một ít đất sét màu vàng. Anh ta mang nó về nhà và thử mọi cách để đập vỡ tảng đá vì bản thân chắc chắn sẽ có một cục vàng bên trong tảng đá - bởi, dù sao thì Maryborough nằm ở vùng Goldfields, nơi cơn sốt tìm vàng của Úc lên đến đỉnh điểm vào thế kỷ 19. Để khám phá bên trong tảng đá, David Hole đã thử cưa đá, máy mài góc, máy khoan, thậm chí ngâm thứ đó trong axit. Tuy nhiên, ngay cả một chiếc búa tạ khi đập vào tảng đá cũng không thể tạo ra tiếng. Đó là bởi vì thứ mà người này đã rất cố gắng để khám phá không phải là vàng. Thứ đó thậm chí còn giá trị hơn vàng rất nhiều lần. Vì không thể mở được 'tảng đá', nhưng David Hole vẫn bị nó hấp dẫn, gây tò mò. Năm 2018, người này liền mang tảng đá đến Bảo tàng Melbourne để nhận dạng. Nhà địa chất Dermot Henry của Bảo tàng Melbourne sau khi xem xét tảng đá và nói với David Hole rằng: "Anh hãy đứng vững nhé, vì thứ anh có được quý giá hơn vàng rất nhiều lần, đó là một thiên thạch cực hiếm!". Nghe xong, David Hole không tin vào tai mình, bởi thứ anh có thể nghĩ chỉ là vàng bên trong. Thiên thạch Maryborough nặng 17kg, dài 39cm, rộng 14cm, và cao 14cm. Nói với The Sydney Morning Herald, nhà địa chất Dermot Henry cho biết: "Thiên thạch quý hiếm này có vẻ ngoài như được điêu khắc và có nhiều vết lõm như lúm đồng tiền. Điều đó được hình thành khi thiên thạch lao qua bầu khí quyển Trái Đất, sức nóng của bầu khí quyển tạo nên chúng (vết lõm)". "Tôi đã nhìn rất nhiều tảng đá mà mọi người nghĩ là thiên thạch. Trên thực tế, sau 37 năm làm việc tại bảo tàng và xem xét hàng nghìn tảng đá, chỉ có hai trong số đó là thiên thạch thật" - nhà địa chất nói. Và đây là một trong hai. Một nhà địa chất khác của Bảo tàng Melbourne, Bill Birch, cho biết: "Nếu bạn nhìn thấy một tảng đá trên Trái Đất như thế này và khi bạn nhặt nó lên, nó sẽ không nặng như vậy. Thiên thạch rất nặng". Ảnh: Bảo tàng Melbourne Các nhà nghiên cứu đã xuất bản một bài báo khoa học mô tả thiên thạch 4,6 tỷ năm tuổi, được họ gọi là Maryborough theo tên thị trấn gần nơi David Hole tìm thấy. Nó nặng 17 kg, và sau khi dùng cưa kim cương để cắt một lát nhỏ, họ phát hiện ra thành phần của nó có tỷ lệ sắt cao, và nhận định tảng đá này là một vẫn thạch H5. [Vẫn thạch là phần còn lại của thiên thạch bị cháy một phần và rơi xuống Trái Đất]. Theo Tổ chức Nghiên cứu Khoa học và Công nghiệp Khối thịnh vượng chung (CSIRO) xác định niên đại bằng carbon, thìthiên thạch Maryborough đã có mặt trên Trái Đất từ 100 đến 1.000 năm, và có một số lần nhìn thấy thiên thạch từ năm 1889 đến 1951 có thể tương ứng với sự xuất hiện của nó trên hành tinh của chúng ta. Sau tảng đá được cắt ra, các nhà khoa học cũng có thể nhìn thấy những giọt khoáng kim loại kết tinh nhỏ trong suốt nó, cực đẹp được gọi là chondrules. Hình ảnh chondrules tuyệt đẹp bên trong thiên thạch. Ảnh: CSIRO Nhà địa chất Dermot Henry của Bảo tàng Melbourne cho biết: "Các thiên thạch mang đến cho con người cách thức khám phá không gian rẻ nhất. Chúng đưa chúng ta quay ngược thời gian, cung cấp manh mối về tuổi, sự hình thành và hóa học của Hệ Mặt Trời (bao gồm cả Trái Đất)". "Một số cung cấp cái nhìn về bên trong sâu thẳm của hành tinh chúng ta. Trong một số thiên thạch, có 'stardust' thậm chí còn lâu đời hơn cả Hệ Mặt Trời của chúng ta, cho chúng ta thấy cách các ngôi sao hình thành và phát triển để tạo ra các nguyên tố của bảng tuần hoàn. Các thiên thạch quý hiếm khác chứa các phân tử hữu cơ như axit amin; các khối xây dựng của sự sống." Mặc dù các nhà nghiên cứu vẫn chưa biết thiên thạch đến từ đâu và nó có thể đã ở trên Trái Đất bao lâu, nhưng họ có một số phỏng đoán. Hệ Mặt Trời của chúng ta đã từng là một thế giới hỗn loạn của bụi và đá chondrite. Cuối cùng thì lực hấp dẫn đã kéo rất nhiều vật chất này lại với nhau thành các hành tinh, nhưng phần còn lại hầu hết kết thúc trong một vành đai tiểu hành tinh khổng lồ. Dermot Henry nói với Channel 10 News rằng: "Thiên thạch đặc biệt này có lẽ xuất phát từ vành đai tiểu hành tinh giữa sao Hỏa và sao Mộc, và nó bị đẩy ra khỏi đó bởi một số tiểu hành tinh đâm vào nhau, rồi một ngày nó lao vào Trái Đất" . Các nhà nghiên cứu cho rằng thiên thạch Maryborough hiếm hơn vàng rất nhiều. Nó là một trong 17 thiên thạch từng được ghi nhận ở bang Victoria của Úc, và nó có khối lượng chondritic lớn thứ hai, sau một mẫu vật khổng lồ nặng 55kg được xác định vào năm 2003. Năm 2018, một thiên thạch đã mất 80 năm, qua 2 đời chủ nhân và một thời gian bị dùng làm vật chắn cửa - mới trở lại được đúng thân phận cao quý của nó. Nếu vô tình tìm thấy tảng đá nặng, khó vỡ, rất có thể bạn đang năm trong tay một mỏ vàng! Nghiên cứu được công bố trên tạp chí Proceedings of the Royal Society of Victoria. 


Người La Mã bắt đầu khai thác các mỏ vàng ở khu vực này, phía tây bắc Tây Ban Nha vào thế kỷ 1, họ sử dụng kỹ thuật dựa trên năng lượng thủy lực - ruina montium nghĩa đen là “phá hoại núi” lợi dụng áp lực nước làm sụt nở đất, để lộ vàng.
Ca phẫu thuật tim mạch đầu tiên tại Bệnh viện Nhi Hà Nội thành công nhờ phối hợp liên chuyên khoa, mở thêm cơ hội điều trị cho trẻ sơ sinh nguy cơ cao.
32 ngày giữ thai, một cuộc cấp cứu sơ sinh và băng huyết sau sinh. Hành trình của mẹ Linh và bé Gấu là cuộc chiến giành sự sống cho cả mẹ và con.
Mang nỗi đau “khó nói” kéo dài hàng chục năm, nhiều bệnh nhân trĩ nặng đã tìm lại được chất lượng cuộc sống nhờ phương pháp phẫu thuật laser hiện đại, ít đau.
Tần suất chớp mắt giảm, mắt phải điều tiết liên tục khi nhìn gần khiến nhiều người khô rát, nhức mỏi mắt. 5 thói quen giúp bảo vệ thị giác trong thời đại số.
Xoắn buồng trứng trong thai kỳ có thể gây hoại tử nếu chậm xử trí. Một ca cấp cứu ở sản phụ mang thai 30 tuần là lời cảnh báo về những cơn đau bụng bất thường.
Tiểu máu sau tai nạn giao thông có thể là dấu hiệu chấn thương thận hoặc tổn thương nội tạng. Phát hiện sớm giúp đánh giá mức độ nguy hiểm và điều trị phù hợp.
Dây rốn một động mạch có thể xuất hiện đơn độc hoặc đi kèm bất thường thai nhi. Phát hiện sớm giúp bác sĩ đánh giá nguy cơ, xây dựng kế hoạch theo dõi thai kỳ.
Những thay đổi nhỏ trong sinh hoạt hằng ngày như vận động, ăn uống lành mạnh, ngủ đủ giấc và duy trì kết nối xã hội có thể góp phần bảo vệ sức khỏe lâu dài.
Phế cầu khuẩn có thể gây viêm phổi, viêm màng não, nhiễm khuẩn huyết ở trẻ nhỏ. Đáng lo ngại, một số chủng vi khuẩn đã kháng nhiều loại kháng sinh.
Thừa cân, ít vận động, ăn uống thiếu lành mạnh và thiếu ngủ làm tăng nguy cơ tiểu đường type 2. Nhận diện yếu tố nguy cơ và kiểm tra đường huyết sớm.
Bí tiểu xuất hiện sau những cơn đau lưng lan xuống chân có thể là dấu hiệu chèn ép thần kinh nguy hiểm, cần được cấp cứu kịp thời để tránh di chứng.
Tê bì, yếu cơ tiến triển có thể là dấu hiệu viêm đa rễ dây thần kinh – bệnh lý có nguy cơ gây liệt tứ chi, suy hô hấp nếu chẩn đoán và điều trị muộn.
Hơn 30 trung tâm phẫu thuật tim mạch, thực hiện 12.000–14.000 ca mỗi năm, Việt Nam đang từng bước khẳng định năng lực làm chủ kỹ thuật phẫu thuật chuyên sâu.
Không mất ý thức, bụng mềm, chỉ đau âm ỉ vùng hạ sườn phải nhưng người đàn ông 63 tuổi đã bị chấn thương gan độ V, có dấu hiệu chảy máu trong ổ bụng.
32 ngày giữ thai, một cuộc cấp cứu sơ sinh và băng huyết sau sinh. Hành trình của mẹ Linh và bé Gấu là cuộc chiến giành sự sống cho cả mẹ và con.
Phế cầu khuẩn có thể gây viêm phổi, viêm màng não, nhiễm khuẩn huyết ở trẻ nhỏ. Đáng lo ngại, một số chủng vi khuẩn đã kháng nhiều loại kháng sinh.
Một tổn thương sụn chêm dễ bị bỏ sót có thể khiến khớp gối thoái hóa nhanh chóng, đánh mất cơ hội bảo tồn khớp tự nhiên nếu không được điều trị kịp thời.
Sốt rét run, đau bụng âm ỉ, huyết áp tụt 80/60 mmHg, người phụ nữ 34 tuổi được xác định mắc hội chứng Fitz-Hugh-Curtis hiếm gặp.
Những thay đổi nhỏ trong sinh hoạt hằng ngày như vận động, ăn uống lành mạnh, ngủ đủ giấc và duy trì kết nối xã hội có thể góp phần bảo vệ sức khỏe lâu dài.
Sau phẫu thuật kết hợp xương, trẻ bị gãy trên lồi cầu xương cánh tay cần được theo dõi và tập phục hồi chức năng đúng thời điểm để hạn chế cứng khớp.
Không ít người lầm tưởng hết sốt là bệnh đã thuyên giảm. Tuy nhiên, đây có thể là thời điểm sốt xuất huyết bước vào giai đoạn nguy hiểm.
Xôi mặn, cháo trắng, bánh mì hay bún phở đều có thể làm tăng đường huyết nếu ăn quá nhiều. Người bệnh cần chú ý lượng tinh bột trong mỗi bữa.
Rau xanh, trái cây và chế độ ăn cân bằng giúp nâng đỡ sức khỏe miễn dịch, nhưng không có thực phẩm nào được chứng minh có thể loại bỏ virus HPV.
Dây rốn một động mạch có thể xuất hiện đơn độc hoặc đi kèm bất thường thai nhi. Phát hiện sớm giúp bác sĩ đánh giá nguy cơ, xây dựng kế hoạch theo dõi thai kỳ.
Một chai nước ngọt cũ được dùng để đựng hóa chất đã khiến trẻ nhỏ gặp tai nạn nguy hiểm. Bác sĩ cảnh báo những sai lầm trong bảo quản hóa chất tại gia đình.
Tiểu máu sau tai nạn giao thông có thể là dấu hiệu chấn thương thận hoặc tổn thương nội tạng. Phát hiện sớm giúp đánh giá mức độ nguy hiểm và điều trị phù hợp.
Keo 502 có khả năng kết dính rất nhanh khi tiếp xúc với độ ẩm. Nếu dính vào mắt, việc cố banh mi hoặc tự bóc keo có thể khiến tổn thương nghiêm trọng hơn.
Mỗi năm, Việt Nam có hơn 100.000 trẻ sinh non. Nhiều trẻ cân nặng dưới 500g đã được cứu sống, nhưng hành trình phát triển vẫn cần chăm sóc và theo dõi liên tục.
Mang nỗi đau “khó nói” kéo dài hàng chục năm, nhiều bệnh nhân trĩ nặng đã tìm lại được chất lượng cuộc sống nhờ phương pháp phẫu thuật laser hiện đại, ít đau.
Từ chuẩn hóa cách đo huyết áp đến cá thể hóa điều trị và ứng dụng công nghệ số, hướng dẫn ISH 2026 đưa ra nhiều thay đổi đáng chú ý trong thực hành lâm sàng.